Το Πακιστάν εξαπέλυσε νυχτερινές αεροπορικές επιδρομές σε μεγάλες πόλεις του Αφγανιστάν κλιμακώνοντας ραγδαία τις εχθροπραξίες, έπειτα από μήνες συνοριακών συγκρούσεων μεταξύ των δύο γειτόνων.

Σύμφωνα με αξιωματούχους σε Ισλαμαμπάντ και Καμπούλ, τα πλήγματα —αεροπορικά και χερσαία— στόχευσαν θέσεις των Ταλιμπάν, στρατηγεία και αποθήκες πυρομαχικών κατά μήκος των συνόρων, έπειτα από επίθεση αφγανικών δυνάμεων κατά πακιστανικών συνοριακών στρατιωτικών δυνάμεων.

Αμφότερες οι πλευρές ανέφεραν βαριές απώλειες, με τον υπουργό Αμυνας του Πακιστάν να κάνει λόγο για «ανοικτό πόλεμο». Η ένταση είχε ήδη αυξηθεί έπειτα από πακιστανικά πλήγματα σε στόχους ενόπλων στο Αφγανιστάν το προηγούμενο Σαββατοκύριακο.

Τον Οκτώβριο, πολύνεκρες συγκρούσεις στα σύνορα είχαν τερματιστεί έπειτα από διαμεσολάβηση της Τουρκίας, του Κατάρ και της Σαουδικής Αραβίας, οδηγώντας σε εύθραυστη κατάπαυση του πυρός, η οποία όμως δεν είχε διάρκεια.

Γιατί οι δύο χώρες βρίσκονται σε αντιπαράθεση

Το Ισλαμαμπάντ είχε χαιρετίσει την επιστροφή των Ταλιμπάν στην εξουσία το 2021, με τον τότε πρωθυπουργό Ιμράν Καν να δηλώνει ότι οι Αφγανοί «έσπασαν τα δεσμά της σκλαβιάς». Ωστόσο, οι προσδοκίες για στενή συνεργασία διαψεύστηκαν.

Το Πακιστάν υποστηρίζει ότι η ηγεσία της εξτρεμιστικής οργάνωσης Tehreek-e-Taliban Pakistan (TTP), η οποία είναι γνωστή ως Πακιστανοί Ταλιμπάν, καθώς και πολλοί μαχητές της, βρίσκονται στο αφγανικό έδαφος. Παράλληλα, κατηγορεί την Καμπούλ ότι παρέχει καταφύγιο σε αντάρτες που επιδιώκουν την ανεξαρτησία της επαρχίας Μπαλουχιστάν.

Σύμφωνα με την οργάνωση παρακολούθησης συγκρούσεων Armed Conflict Location & Event Data (ACLED), η ένοπλη δραστηριότητα αυξάνεται κάθε χρόνο από το 2022, καθώς οι επιθέσεις της TTP και βαλουχιστανών ανταρτών πληθαίνουν.

Η Καμπούλ έχει απορρίψει επανειλημμένα τις κατηγορίες ότι επιτρέπει τη χρήση του αφγανικού εδάφους για επιθέσεις κατά του Πακιστάν. Οι Αφγανοί Ταλιμπάν, από την πλευρά τους, κατηγορούν το Ισλαμαμπάντ ότι φιλοξενεί μέλη του Ισλαμικού Κράτους, κάτι που το Πακιστάν αρνείται.

Τι πυροδότησε τις τελευταίες συγκρούσεις

Πακιστανικές πηγές ασφαλείας ανέφεραν ότι διαθέτουν «αδιάσειστα στοιχεία» πως μαχητές με βάση το Αφγανιστάν βρίσκονται πίσω από πρόσφατο κύμα επιθέσεων, μεταξύ των οποίων, επιθέσεις αυτοκτονίας εναντίον στρατιωτικών και αστυνομικών στόχων στο Πακιστάν.

Την περασμένη εβδομάδα πραγματοποιήθηκε επίθεση στην περιοχή Μπατζάουρ, που προκάλεσε τον θάνατο 11 μελών των δυνάμεων ασφαλείας και δύο αμάχων. Σύμφωνα με πακιστανικές πηγές, δράστης ήταν Αφγανός υπήκοος, ενώ την ευθύνη ανέλαβε η TTP.

Ποιοι είναι οι Πακιστανοί Ταλιμπάν

Η οργάνωση Tehreek-e-Taliban Pakistan ιδρύθηκε το 2007 από συμμαχία ένοπλων ισλαμιστικών οργανώσεων στο βορειοδυτικό Πακιστάν. Εχει πραγματοποιήσει επιθέσεις σε αγορές, τεμένη, αεροδρόμια, στρατιωτικές βάσεις και αστυνομικά τμήματα. Επίσης, έχει αποκτήσει επιρροή κυρίως κατά μήκος των συνόρων με το Αφγανιστάν, αλλά και στο εσωτερικό της χώρας, όπως στην κοιλάδα του Σουάτ.

Η οργάνωση βρισκόταν πίσω από την επίθεση του 2012 εναντίον της τότε μαθήτριας Μαλάλα Γιουσαφζάι, η οποία τιμήθηκε με το Νόμπελ Ειρήνης δύο χρόνια αργότερα.

Η TTP είχε επίσης πολεμήσει στο πλευρό των Αφγανών Ταλιμπάν εναντίον των δυνάμεων υπό την ηγεσία των ΗΠΑ στο Αφγανιστάν. Παρά τις στρατιωτικές επιχειρήσεις του Πακιστάν, η δράση τους δεν έχει εξαλειφθεί.

Τι αναμένεται στη συνέχεια

Αναλυτές εκτιμούν ότι το Πακιστάν θα εντείνει τη στρατιωτική του εκστρατεία, ενώ η απάντηση της Καμπούλ ενδέχεται να περιλαμβάνει επιδρομές σε συνοριακά φυλάκια και διασυνοριακές επιθέσεις ανταρτοπολέμου.

Σε επίπεδο στρατιωτικών δυνατοτήτων, η ανισορροπία είναι εμφανής: οι Ταλιμπάν διαθέτουν περίπου 172.000 μαχητές — λιγότερους από το ένα τρίτο του προσωπικού των πακιστανικών ενόπλων δυνάμεων. Διαθέτουν τουλάχιστον έξι αεροσκάφη και 23 ελικόπτερα, αγνώστου επιχειρησιακής κατάστασης, χωρίς μαχητικά ούτε αξιόλογη αεροπορία.

Οι ένοπλες δυνάμεις του Πακιστάν αριθμούν πάνω από 600.000 εν ενεργεία στελέχη, περισσότερα από 6.000 τεθωρακισμένα οχήματα και άνω των 400 μαχητικών αεροσκαφών, σύμφωνα με στοιχεία του 2025 του International Institute for Strategic Studies. Το Πακιστάν είναι επίσης πυρηνική δύναμη.

Η περαιτέρω κλιμάκωση απειλεί να αποσταθεροποιήσει εκ νέου μια ήδη εύθραυστη συνοριακή ζώνη με μακρά ιστορία συγκρούσεων.