Να αποχαρακτηρίσουν σειρά από αρχεία τα οποία σχετίζονται με την απόπειρα πραξικοπήματος του 1981 αποφάσισαν οι Αρχές στην Ισπανία, σε μια προσπάθεια να αποδομήσουν τις θεωρίες συνωμοσίας που είχαν αρχίσει να οργιάζουν σε σχέση με εκείνα τα γεγονότα.

Σε αυτό το πλαίσιο, η ισπανική κυβέρνηση έδωσε στη δημοσιότητα δεκάδες έγγραφα που σχετίζονται με όσα είχαν λάβει χώρα πριν από 45 χρόνια στη Μαδρίτη και στη Βαλένθια. Μάλιστα η δημοσίευση αυτών των εγγράφων συνέπεσε χρονικά με την εκδημία του επικεφαλής εκείνου του πραξικοπήματος, Αντόνιο Τεχέρο Μολίνα, ο οποίος άφησε την τελευταία του πνοή προχθές σε ηλικία 93 ετών.

Ηταν 23 Φεβρουαρίου 1981 όταν μια ομάδα ένοπλων αξιωματικών εισέβαλε στο Κοινοβούλιο και απείλησε βουλευτές, με στόχο την ανατροπή της τότε νεοσύστατης ισπανικής δημοκρατίας και την επιστροφή της χώρας στη δικτατορία.

Εκείνο το πραξικόπημα είχε γίνει «στο όνομα του βασιλιά», σύμφωνα με τους πραξικοπηματίες. Ομως τα ξημερώματα της 24ης Φεβρουαρίου ο βασιλιάς Χουάν Κάρλος, που είχε αναλάβει επικεφαλής του ισπανικού κράτους μετά τον θάνατο του δικτάτορα Φράνκο το 1975 στο πλαίσιο της μετάβασης από τη δικτατορία στη βασιλευόμενη κοινοβουλευτική δημοκρατία, κατέστησε σαφές ότι δεν στήριζε τους πραξικοπηματίες.

Με τηλεοπτικό διάγγελμά του είχε τονίσει τότε ότι «το Στέμμα δεν θα ανεχθεί με κανέναν τρόπο πράξεις ή συμπεριφορές που επιδιώκουν να διακόψουν με τη βία τη δημοκρατική διαδικασία». Υπό αυτό το πρίσμα και με δεδομένο ότι το πραξικόπημα απέτυχε, πολλοί θα αντιμετώπιζαν τον Χουάν Κάρλος ως «σωτήρα της ισπανικής δημοκρατίας».

Μέσα στις δεκαετίες που μεσολάβησαν, ωστόσο, γύρω από αυτό το γεγονός αναπτύχθηκαν ουκ ολίγες θεωρίες συνωμοσίας, μεταξύ αυτών και σενάρια που ήθελαν τον Ισπανό βασιλιά να γνωρίζει εκ των προτέρων ότι θα ακολουθούσε πραξικόπημα ή ακόμη και να έχει ο ίδιος ενεργό συμμετοχή σε αυτό, ή άλλες θεωρίες που ήθελαν το πραξικόπημα να είναι στημένο από το ίδιο το πολιτικό κατεστημένο ως μια δοκιμασία που θα ενίσχυε την ισπανική δημοκρατία.

Εν έτει 2026, η κυβέρνηση Σάντσεθ έδωσε στη δημοσιότητα 153 αποχαρακτηρισμένα αρχεία σχετικά με εκείνα τα γεγονότα, μεταξύ αυτών αστυνομικές και δικαστικές αναφορές, εκθέσεις των μυστικών υπηρεσιών και υπουργείων, απομαγνητοφωνήσεις τηλεφωνικών συνομιλιών μεταξύ αξιωματούχων και αντιδράσεις ξένων κυβερνήσεων, υποστηρίζοντας ότι έτσι πρόκειται να υπονομευθούν όσοι διαδίδουν ψευδείς θεωρίες για το πραξικόπημα.

Ο Χουάν Κάρλος

Σύμφωνα με όσα είδαν το φως της δημοσιότητας, ο βασιλιάς Χουάν Κάρλος έμαθε ότι γίνεται απόπειρα πραξικοπήματος από το ραδιόφωνο το απόγευμα της 23ης Φεβρουαρίου, καθώς άκουγε ζωντανά τη διαδικασία της κοινοβουλευτικής ψηφοφορίας για την επικύρωση της θέσης του Κάλβο Σοτέλο ως πρωθυπουργού, όταν οι δυνάμεις του Τεχέρο εισέβαλαν στην αίθουσα του Κοινοβουλίου. Σύμφωνα με άλλο έγγραφο, ένας από τους συνωμότες υποστήριξε ότι το πραξικόπημα απέτυχε επειδή οι επίδοξοι πραξικοπηματίες άφησαν τον Χουάν Κάρλος ελεύθερο και «του φέρθηκαν σαν να ήταν κύριος», ενώ στην πραγματικότητα ήταν «ένας στόχος που έπρεπε να απομακρυνθεί».