Σε συμφωνία για το ποιος θα εκπροσωπήσει την Ευρώπη στις ειρηνευτικές διαπραγματεύσεις για την Ουκρανία κατέληξαν οι Ευρωπαίοι ηγέτες κατά τη σημερινή άτυπη Σύνοδο Κορυφής στο Δουβλίνο, βάζοντας τέλος, τουλάχιστον προς το παρόν, στις αντιπαραθέσεις των τελευταίων ημερών για το ευρωπαϊκό σχήμα εκπροσώπησης. Οπως ανακοίνωσαν μετά το τέλος της Συνόδου ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Αντόνιο Κόστα, και η πρόεδρος της Κομισιόν, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, η ευρωπαϊκή ομάδα θα αποτελείται από το λεγόμενο E5, δηλαδή Γερμανία, Γαλλία, Ηνωμένο Βασίλειο, Ιταλία και Πολωνία, καθώς και από εκπροσώπους της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου.

Πρόκειται για ένα σχήμα, που, όπως ανέφεραν, συνδυάζει τη συμμετοχή των μεγάλων ευρωπαϊκών δυνάμεων με τη θεσμική εκπροσώπηση της Ε.Ε., επιδιώκοντας να διασφαλίσει ενιαία ευρωπαϊκή παρουσία στις διαπραγματεύσεις με τις Ηνωμένες Πολιτείες, την Ουκρανία και τη Ρωσία.

«Εμείς αποφασίζουμε ποιος μας εκπροσωπεί»

Οι δύο πρόεδροι των ευρωπαϊκών θεσμών απάντησαν ευθέως, μάλιστα, στην απαίτηση του Βλαντιμίρ Πούτιν για έναν και μοναδικό συνομιλητή από την ευρωπαϊκή πλευρά. Ερωτηθείς σχετικά, ο Αντόνιο Κόστα υπενθύμισε ότι ακόμη και οι ΗΠΑ διαθέτουν δύο ειδικούς απεσταλμένους, ενώ η ουκρανική αντιπροσωπεία αποτελείται από περισσότερα πρόσωπα.

«Είναι φυσιολογικό», εξήγησε, υπογραμμίζοντας ότι η Ευρώπη περιλαμβάνει τόσο την Ευρωπαϊκή Ενωση με τις δικές της αρμοδιότητες όσο και τη «συμμαχία των προθύμων», η οποία διαδραματίζει καθοριστικό ρόλο στις εγγυήσεις ασφαλείας προς την Ουκρανία. «Είναι απαραίτητο να έχουμε μια ομάδα και να μιλάμε με μία μόνο φωνή», τόνισε ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου.

Ακόμη πιο κατηγορηματική εμφανίστηκε η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν σημειώνοντας πως «εμείς αποφασίζουμε ποιος μας εκπροσωπεί. Και αυτό ακριβώς κάναμε σήμερα», και εξήγησε, παράλληλα, ότι η απόφαση ελήφθη από τα κυρίαρχα κράτη-μέλη και τους ευρωπαϊκούς θεσμούς.

Η συμφωνία επήλθε μετά τις συνεχιζόμενες διαφωνίες που είχαν εκδηλωθεί για τον ρόλο των ευρωπαϊκών θεσμών και το ενδεχόμενο διορισμού ειδικού απεσταλμένου.

Με επιστολή της πρόσφατα η Ιταλίδα πρωθυπουργός Τζόρτζια Μελόνι είχε ζητήσει να αποσαφηνιστούν τόσο η εκπροσώπηση όσο και η εντολή της ευρωπαϊκής πλευράς.

Από τη μεριά του, ο Αντόνιο Κόστα, παρότι ρωτήθηκε συγκεκριμένα για τον ρόλο της Κάγια Κάλας απέφυγε να αναφερθεί προσωπικά, παραπέμποντας στις ευρωπαϊκές Συνθήκες και στην κατανομή αρμοδιοτήτων μεταξύ Ευρωπαϊκού Συμβουλίου και Επιτροπής.

Πάντως, η Κάλας νωρίτερα σήμερα στο Δουβλίνο δήλωσε ότι η Μόσχα δεν επιθυμεί την εκπροσώπηση της Ε.Ε. από την ίδια.

Το διπλωματικό παρασκήνιο

Σύμφωνα με ευρωπαϊκές διπλωματικές πηγές, η συμφωνία συνοδεύεται από συνεννόηση να μην πραγματοποιούνται πλέον μεμονωμένες επαφές με τη Ρωσία, ώστε να διατηρηθεί ο συντονισμός της ευρωπαϊκής πλευράς.

Οι ίδιες πηγές απορρίπτουν τη ρωσική επιχειρηματολογία ότι η Ευρώπη χρειάζεται έναν μόνο εκπρόσωπο, θεωρώντας ότι η Μόσχα επιδιώκει να προβάλει την εικόνα μιας υπερδύναμης ισχυρότερης από την ευρωπαϊκή πλευρά.

Οπως εξηγούν, η ενιαία εκπροσώπηση δεν προϋποθέτει ένα μοναδικό πρόσωπο, αλλά σταθερή και συντονισμένη παρουσία, κάτι που, κατά τη δανική εκτίμηση, εξασφαλίζει το νέο σχήμα.

Οι εγγυήσεις ασφαλείας και η χρηματοδότηση

Στο μεταξύ, ο Αντόνιο Κόστα ξεκαθάρισε ότι μόνο η Ουκρανία έχει τη νομιμοποίηση να αποφασίσει για την εδαφική ακεραιότητα και την κυριαρχία της. Η Ευρωπαϊκή Ενωση έχει κεντρικό ρόλο σε ζητήματα ευρωπαϊκής προοπτικής και ανοικοδόμησης, ενώ οι εγγυήσεις ασφαλείας θα συζητηθούν στο πλαίσιο της «συμμαχίας των προθύμων», σε στενό συντονισμό με το ΝΑΤΟ.

Παράλληλα, οι Ευρωπαίοι ηγέτες προετοιμάζονται για τις επόμενες αποφάσεις στήριξης του Κιέβου.

Η Φον ντερ Λάιεν ανακοίνωσε ότι η Επιτροπή θα παρουσιάσει πριν από τη Σύνοδο Κορυφής της 26ης και 27ης Νοεμβρίου πρόταση για την κάλυψη του χρηματοδοτικού κενού της Ουκρανίας το 2027, ενώ προετοιμάζεται και το 22ο πακέτο κυρώσεων κατά της Ρωσίας.

Νέα ευρωπαϊκή συζήτηση για την τεχνητή νοημοσύνη

Η άτυπη σύνοδος ήταν αρχικά αφιερωμένη στην τεχνητή νοημοσύνη, με τη συμμετοχή του επικεφαλής της Mistral, Αρτούρ Μενς, και του νομπελίστα Τζέφρι Χίντον.

Οπως εξήγησε ο Αντόνιο Κόστα, οι ηγέτες εξέτασαν πώς η Ευρώπη μπορεί να ενισχύσει την τεχνολογική της αυτονομία, να προσελκύσει επενδύσεις και να περιορίσει την εξάρτησή της από τρίτες χώρες.

Από την πλευρά της, η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν αναφέρθηκε σε επενδυτικές ανάγκες τουλάχιστον 500 δισ. ευρώ, ενώ ανακοίνωσε ότι θα επανέλθει σύντομα με πρόταση για τη χρηματοδότηση της ευρωπαϊκής τεχνολογικής κυριαρχίας.

Πάντως, ο Τζέφρι Χίντον απευθυνόμενος στους ηγέτες προειδοποίησε για τις συνέπειες μιας ενδεχόμενης ανεξέλεγκτης ανάπτυξης και ζήτησε παγκόσμιους κανόνες εποπτείας.

Ο Αντόνιο Κόστα ανακοίνωσε ότι οι ηγέτες θα επανέλθουν στο ζήτημα κατά τη συνάντησή τους στις 5 Φεβρουαρίου, ενώ οι επιπτώσεις της τεχνητής νοημοσύνης στην απασχόληση και στο ευρωπαϊκό κοινωνικό μοντέλο θα αποτελέσουν κεντρικό θέμα της Κοινωνικής Συνόδου του 2027.