Χωρίς συμφωνία, παρά τις πολύωρες διαπραγματεύσεις και τις αλλεπάλληλες προσπάθειες της ιρλανδικής προεδρίας να εξασφαλίσει ομοφωνία για την αύξηση της φορολογίας στα τσιγάρα και τα νέα προϊόντα νικοτίνης, ολοκληρώθηκε η συνεδρίαση των Ευρωπαίων υπουργών Οικονομικών (Ecofin) τη Δευτέρα. Η Μάλτα παρέμεινε η μοναδική χώρα που αντιτάχθηκε στον συμβιβασμό, παρά τη στήριξη των υπόλοιπων 26 κρατών-μελών, εμποδίζοντας την έγκριση της αναθεωρημένης ευρωπαϊκής οδηγίας.

«Πιστεύω ότι έχουμε τη συμφωνία 26 από τα 27 κράτη-μέλη» τόνισε ο Ιρλανδός υπουργός Οικονομικών Σάιμον Χάρις, χαρακτηρίζοντας την εξέλιξη «εξαιρετικό επίτευγμα».

Υπενθύμισε, ωστόσο, ότι η φορολογική πολιτική απαιτεί ομοφωνία, καλώντας τα κράτη-μέλη να αποδείξουν ότι μπορούν να ασκούν αυτή την αρμοδιότητα με υπευθυνότητα.

Ο Σάιμον Χάρις ξεκαθάρισε ότι η προεδρία δεν προτίθεται να ανατρέψει την πρόοδο που επιτεύχθηκε και θα συνεχίσει τις επαφές με τα κράτη-μέλη και την Κομισιόν τις επόμενες ημέρες και εβδομάδες, με στόχο συμφωνία πριν από τη λήξη της ιρλανδικής προεδρίας.

Το παρασκήνιο των διαπραγματεύσεων

Η προσπάθεια εξεύρεσης συμβιβασμού εξελίχθηκε σε πολύωρο «παζάρι», με διαδοχικές διακοπές της συνεδρίασης και διμερείς επαφές. Η προεδρία κατέθεσε, μάλιστα, δύο νέα έγγραφα της τελευταίας στιγμής, επιχειρώντας να γεφυρώσει τις διαφορές.

Το πρώτο αφορούσε τα σακουλάκια νικοτίνης, για τα οποία δεν υπήρχε συμφωνία ως προς το κατάλληλο επίπεδο φορολόγησης. Η Φινλανδία θεωρούσε υπερβολικά χαμηλούς τους προτεινόμενους συντελεστές, επικαλούμενη τη ραγδαία εξάπλωση των συγκεκριμένων προϊόντων μεταξύ των νέων.

Η συμβιβαστική λύση προβλέπει την υπαγωγή τους στο ευρωπαϊκό φορολογικό πλαίσιο, με την Κομισιόν να αναλαμβάνει να προτείνει νομοθετική επανεξέταση των συντελεστών εντός ενός έτους από την έναρξη ισχύος της οδηγίας.

«Συμφωνούμε επί της αρχής σήμερα και επανεξετάζουμε τους αριθμούς αύριο», εξήγησε χαρακτηριστικά ο Σάιμον Χάρις.

Η δεύτερη παραχώρηση αφορούσε την κατάργηση της αυτόματης αναπροσαρμογής των ελάχιστων φορολογικών συντελεστών βάσει πληθωρισμού, έως την επόμενη αναθεώρηση της οδηγίας.

Οι κινήσεις αυτές επέτρεψαν να καμφθούν οι αντιρρήσεις της Φινλανδίας και της Εσθονίας, ανεβάζοντας τον αριθμό των υποστηρικτών του συμβιβασμού από 24 σε 26.

Η Μάλτα, ωστόσο, επέμεινε στην άρνησή της, θεωρώντας υπερβολικά υψηλούς τους προτεινόμενους ελάχιστους συντελεστές.

«Προς το παρόν, εξακολουθούμε να μην μπορούμε να στηρίξουμε την πρόταση» σημείωσε ο εκπρόσωπός της, αφήνοντας πάντως ανοιχτό το ενδεχόμενο περαιτέρω διαπραγματεύσεων τις επόμενες ημέρες.

Τι προβλέπει ο συμβιβασμός – Η ελληνική θέση

Η αναθεώρηση της ευρωπαϊκής οδηγίας, ουσιαστικά αμετάβλητης από το 2011, αποσκοπεί στην εναρμόνιση των ελάχιστων φόρων, στον περιορισμό των στρεβλώσεων στην ενιαία αγορά και στην επέκταση του πλαισίου στα νέα προϊόντα νικοτίνης.

Σύμφωνα με την ιρλανδική πρόταση, ο ελάχιστος ειδικός φόρος στα τσιγάρα προβλέπεται να αυξηθεί στα 140 ευρώ ανά 1.000 τεμάχια από τον Ιούλιο του 2028, στα 170 ευρώ το 2030 και στα 200 ευρώ το 2032, με δυνατότητα παράτασης της προσαρμογής για την Ελλάδα και άλλα κράτη έως το 2036.

Η αρχική πρόταση της Κομισιόν, τον Ιούλιο του 2025, προέβλεπε αύξηση του ελάχιστου ειδικού φόρου στα 215 ευρώ ανά 1.000 τσιγάρα, έναντι 90 ευρώ που ορίζει το ισχύον ευρωπαϊκό πλαίσιο. Η ιρλανδική προεδρία επιχείρησε να περιορίσει τις επιβαρύνσεις και να δώσει περισσότερο χρόνο προσαρμογής, επεκτείνοντας παράλληλα τους κοινούς φορολογικούς κανόνες στα ηλεκτρονικά τσιγάρα, τα θερμαινόμενα προϊόντα καπνού και τα σακουλάκια νικοτίνης.

Η Ελλάδα, πάντως, στήριξε τον συμβιβασμό, έχοντας εξασφαλίσει σημαντικές παραχωρήσεις σε σχέση με την αρχική πρόταση. Ο υφυπουργός Οικονομικών Θάνος Πετραλιάς χαιρέτισε σήμερα τις μεγαλύτερες μεταβατικές περιόδους, τους μετριοπαθέστερους συντελεστές και τη διαφοροποιημένη αντιμετώπιση του λεπτοκομμένου καπνού.

Βασική προτεραιότητα της Αθήνας αποτελεί η αποφυγή απότομων φορολογικών αυξήσεων, λόγω των ανησυχιών για ενίσχυση του λαθρεμπορίου, απώλειες δημοσίων εσόδων και επιπτώσεις στην εγχώρια καπνοβιομηχανία.

Από την πλευρά του, ο επίτροπος Βόπκε Χούκστρα προειδοποίησε ότι «δεν υπάρχει σχεδόν κανένα περιθώριο» για περαιτέρω αλλαγές στο κείμενο.

Επικαλέστηκε απώλειες εσόδων ύψους 13 δισ. ευρώ, σύμφωνα με τις εκτιμήσεις της Κομισιόν, λόγω των αδυναμιών του υφιστάμενου φορολογικού πλαισίου, επιμένοντας στην ανάγκη συμφωνίας εντός της ιρλανδικής προεδρίας.

Τι σημαίνει για τις τιμές στην Ελλάδα

Στην Ελλάδα, ο ειδικός φόρος κατανάλωσης περιλαμβάνει πάγιο ποσό 82,50 ευρώ ανά 1.000 τσιγάρα και αναλογικό φόρο 26% επί της λιανικής τιμής.

Σε ένα πακέτο των 4,80 ευρώ, ο ειδικός φόρος προσεγγίζει τα 2,90 ευρώ και, μαζί με τον ΦΠΑ, η συνολική φορολογική επιβάρυνση φτάνει περίπου τα 3,83 ευρώ, δηλαδή σχεδόν το 80% της τιμής.

Μελέτη του ΚΕΠΕ του Σεπτεμβρίου 2025, με αφετηρία τη μέση τιμή των 4,17 ευρώ το 2023, εξέτασε διαφορετικά υποθετικά σενάρια φορολογικών αυξήσεων, υπολογίζοντας τιμές 5,91, 9,02, 9,73, 11,58 και έως 13,82 ευρώ ανά πακέτο.