Η κλεψύδρα στον πόλεμο με το Ιράν φαίνεται να μετρά ήδη αντίστροφα: Το καθεστώς στην Τεχεράνη δεν δείχνει σημάδια κατάρρευσης, οι μαζικές διαδηλώσεις που είχαν ξεσπάσει πριν από μερικούς μήνες προς το παρόν δεν αναζωπυρώνονται και η κινητοποίηση των Κούρδων και άλλων μειονοτήτων δεν φαίνεται πλέον να διαδραματίζει κάποιο ρόλο. «Οι Αμερικανοί, όπως και οι Ισραηλινοί, αναζητούν εναλλακτικές που θα τους επιτρέψουν κάποια στιγμή να κηρύξουν νίκη και να αποχωρήσουν», σχολιάζει σε ανάλυσή του ο Ισραηλινός δημοσιογράφος Μπεν Κάσπιτ.

Αναθεώρηση των στόχων

Το Ισραήλ επικαιροποιεί τους στόχους του και ρίχνει τον πήχυ των προσδοκιών του. Η αλλαγή καθεστώτος, που αποτελούσε δηλωμένο στόχο στην αρχή του πολέμου, δίνει πλέον τη θέση του σε πιο αόριστες διατυπώσεις περί «δημιουργίας συνθηκών για αλλαγή καθεστώτος και καταστροφής της ικανότητας του καθεστώτος να συνεχίσει να καταπιέζει τον λαό του».

Σε βιντεοσκοπημένο μήνυμα την Κυριακή, ο πρωθυπουργός του Ισραήλ Μπέντζαμιν Νετανιάχου δήλωσε ότι η στρατιωτική επιχείρηση αποσκοπεί στη δημιουργία «συνθηκών που θα επιτρέψουν στον ιρανικό λαό να πάρει τη μοίρα στα χέρια του».

Οι αντιφατικές δηλώσεις του Ντόναλντ Τραμπ τις τελευταίες ημέρες σχετικά με την πορεία του πολέμου φαίνεται επίσης να αντικατοπτρίζουν μια μετατόπιση.

«Βλέπουμε μια εσωτερική πάλη στην αμερικανική διοίκηση σχετικά με το ποια είναι η σωστή επιλογή τώρα: να συνεχίσει με πλήρη ένταση ή να βρει μια βελούδινη διέξοδο;», δήλωσε στο Al-Monitor ανώτερη ισραηλινή διπλωματική πηγή υπό τον όρο της ανωνυμίας.

Και στο Ισραήλ όμως οι απόψεις διίστανται. Οι πολιτικοί που είναι υπεύθυνοι για λήψη αποφάσεων -δηλαδή ο Νετανιάχου αλλά και η ισραηλινή υπηρεσία πληροφοριών Μοσάντ- εξακολουθούν να πιστεύουν στον στόχο της αλλαγής καθεστώτος στο Ιράν. Ο στρατός εμφανίζεται πιο επιφυλακτικός, αλλά συνεχίζει τα επίμονα και εκτεταμένα πλήγματα στο Ιράν σε περίπτωση που ο Τραμπ κλείσει το παράθυρο ευκαιρίας.

«Υπάρχουν ακόμη πολλές αποστολές και στόχοι», δήλωσε ισραηλινή στρατιωτική πηγή στο Al-Monitor. Σε αυτούς περιλαμβάνονται η περαιτέρω αποδυνάμωση των βαλλιστικών πυραύλων, των πυρηνικών δυνατοτήτων και των drones του Ιράν, καθώς και πλήγματα σε κυβερνητικούς στόχους.

«Κάθε επιπλέον ημέρα επιθέσεων είναι ένα δώρο», σημείωσε η ίδια πηγή. «Η αλλαγή καθεστώτος θα πάρει χρόνο, αλλά αν οι κυρώσεις ενταθούν, ο αμερικανικός στόλος παραμείνει στην περιοχή και επιβάλλει ασφυκτική πίεση στο Ιράν, το καθεστώς τελικά θα καταρρεύσει. Χρειάζεται υπομονή. Συνήθως λέγεται ότι οι Ιρανοί έχουν την υπομονή που δεν έχει η Δύση. Αυτό πρέπει να αντιστραφεί. Τώρα ο χρόνος είναι με το μέρος μας».

Τα σενάρια για επιχειρήσεις στο εσωτερικό

Δημοσίως, ο Τραμπ δεν έχει αποκλείσει την αποστολή αμερικανικών στρατευμάτων στο έδαφος. Το NBC μετέδωσε την περασμένη εβδομάδα ότι ο Αμερικανός πρόεδρος εξετάζει σοβαρά μια περιορισμένη χερσαία επιχείρηση. Μια τέτοια επιχείρηση ειδικών δυνάμεων θα μπορούσε να έχει ως αποστολή τον εντοπισμό, την καταστροφή ή την απομάκρυνση των εκατοντάδων κιλών υψηλά εμπλουτισμένου ουρανίου που το Ιράν φέρεται να έχει κρύψει σε υπόγειες εγκαταστάσεις.

Το Ισραήλ είναι γνωστό για τις παράτολμες επιχειρήσεις ειδικών δυνάμεων ακόμη και σε απομακρυσμένες περιοχές. Το Σαββατοκύριακο, ομάδα της μονάδας ειδικών επιχειρήσεων Shaldag της ισραηλινής πολεμικής αεροπορίας πραγματοποίησε επιχείρηση στο χωριό Ναμπί Τσιτ, βαθιά στην ανατολική κοιλάδα Μπεκάα του Λιβάνου, αναζητώντας τα λείψανα του Ισραηλινού πλοηγού Ρον Αράντ, του οποίου το μαχητικό αεροσκάφος είχε καταρριφθεί πριν από 40 χρόνια.

Σύμφωνα με το λιβανέζικο πρακτορείο National News Agency, η ισραηλινή δύναμη ενεπλάκη σε ανταλλαγή πυρών με μαχητές της Χεζμπολάχ στην περιοχή, που αποτελεί εδώ και χρόνια προπύργιο της οργάνωσης που υποστηρίζεται από το Ιράν.

Η «μοιρασιά» των αποστολών

Ισραηλινοί αξιωματούχοι διαψεύδουν επίσης κυριακάτικο δημοσίευμα του Axios, σύμφωνα με το οποίο τα ισραηλινά πλήγματα σε 30 ιρανικές αποθήκες καυσίμων το Σάββατο ήταν πολύ πιο εκτεταμένα από ό,τι περίμεναν οι ΗΠΑ, παρότι είχαν ενημερωθεί εκ των προτέρων.

«Υπάρχει διαρκής συντονισμός, ακόμα και για τις πιο ευαίσθητες μικρολεπτομέρειες. Η συνεργασία είναι πρωτοφανής, οι αποστολές έχουν μοιραστεί και καμία πλευρά δεν αιφνιδιάζει την άλλη», δήλωσε ανώτερη ισραηλινή πηγή ασφαλείας στο Al-Monitor.

«Οι Αμερικανοί ίσως αισθάνονται άβολα να ταυτιστούν με την επίθεση, αλλά πρέπει να θυμόμαστε ότι το Ισραήλ δεν έχει ακόμη πλήξει πετρελαϊκές υποδομές, ούτε εγκαταστάσεις φυσικού αερίου, αλλά μόνο δεξαμενές που χρησιμοποιούνται από τους Φρουρούς της Ισλαμικής Επανάστασης, οι οποίοι αποτελούν την κύρια αιτία καταπίεσης και μαζικών δολοφονιών στο Ιράν».

Το μέτωπο της Χεζμπολάχ

Το μέτωπο με τον Λίβανο θα μπορούσε επίσης να προκαλέσει εντάσεις με τις ΗΠΑ.

Το Ισραήλ είχε σε μεγάλο βαθμό υποτιμήσει τη Χεζμπολάχ ως απειλή μετά τα πλήγματα που δέχθηκε το 2023-24 όταν μπήκε στον πόλεμο του Ισραήλ με τη Χαμάς. Η οργάνωση είχε αρχικά δεσμευτεί ότι δεν θα παρενέβαινε για να βοηθήσει το Ιράν εναντίον του Ισραήλ, αλλά υπέκυψε στις ισχυρές πιέσεις της Τεχεράνης και εξέπληξε τους παρατηρητές με την ικανότητά της να εμπλέκει ισραηλινά στρατεύματα στον νότιο Λίβανο και να πλήττει στόχους βαθιά μέσα στο Ισραήλ.

Οι ΗΠΑ «δεν ενδιαφέρονται πολύ» για τον Λίβανο

Η Χεζμπολάχ έχει αναγκάσει πολλούς Ισραηλινούς να αναζητήσουν καταφύγια βαθιά στο εσωτερικό της χώρας, με τις μαζικές πυραυλικές επιθέσεις που εξαπολύει τις τελευταίες ημέρες. Σε αντίθεση με τις εκτοξεύσεις από το Ιράν, οι πύραυλοι από τον Λίβανο πλήττουν χωρίς σημαντικό «παράθυρο» προειδοποίησης. Το Ισραήλ γνωρίζει όμως ότι οι ΗΠΑ ενδιαφέρονται πολύ λιγότερο για τις επιθέσεις της Χεζμπολάχ κατ’ εντολή της Τεχεράνης απ’ ό,τι το ίδιο.

«Δεν υπάρχει πετρέλαιο ή φυσικό αέριο στον Λίβανο, δεν υπάρχουν σημαντικά συμφέροντα εκεί, και υπάρχει μικρό επιχειρηματικό ενδιαφέρον», δήλωσε ισραηλινή πολιτική πηγή στο Al-Monitor.

«Για εμάς αυτό είναι ένα σημαντικό μέτωπο. Μοιραζόμαστε μακρά σύνορα με τον Λίβανο. Οι Σύροι κλείνουν τα σύνορά τους με τον Λίβανο και απομονώνουν τη Χεζμπολάχ. Το Ιράν παλεύει για την επιβίωσή του, το εσωτερικό μέτωπο στον Λίβανο είναι εναντίον της Χεζμπολάχ και το Ισραήλ πρέπει να αξιοποιήσει στο έπακρο την ευκαιρία», είπε η ίδια πηγή, αναφερόμενη όχι μόνο στο στρατιωτικό μέτωπο αλλά και στο διπλωματικό.

«Ενας πόλεμος πρέπει να τερματίζεται με μια πολιτική συμφωνία και εδώ υπάρχει τεράστιο περιθώριο για κάτι τέτοιο».

Σύμφωνα με ρεπορτάζ του Channel 12 την Κυριακή, η λιβανέζικη κυβέρνηση προσέγγισε πρόσφατα το Ισραήλ μέσω του Αμερικανού μεσολαβητή Τομ Μπάρακ με πρόταση για άμεσες, απευθείας διαπραγματεύσεις για ειρηνευτική συμφωνία μεταξύ των δύο χωρών σε επίπεδο υπουργών Εξωτερικών στην Κύπρο.

Πρόταση για ειρηνευτική συμφωνία είχε να «πέσει στο τραπέζι» από το 1982, όταν ο χριστιανός ηγέτης του Λιβάνου Μπασίρ Ζεμαγιέλ είχε εκφράσει την προθυμία να συζητήσει το ενδεχόμενο ειρήνης με το Ισραήλ, πριν δολοφονηθεί.

«Πρόκειται για μια πρωτοφανή ευκαιρία για μια ιστορική συμφωνία μεταξύ Ισραήλ και Λιβάνου», δήλωσε κορυφαίος ισραηλινός διπλωμάτης.

«Δεν χρειάζεται να επιμείνουμε στον πλήρη αφοπλισμό της Χεζμπολάχ μέχρι και τον τελευταίο πύραυλο ή Καλάσνικοφ. Μια εξομάλυνση ή ειρήνη μεταξύ Ισραήλ και Λιβάνου με αμερικανική στήριξη αποτελεί αδιανόητη ευκαιρία, με τη Χεζμπολάχ να αποτελεί το μεγαλύτερο αγκάθι. (…) Η Χεζμπολάχ χάνει τον μεγάλο της προστάτη στην Τεχεράνη, την οικονομική και ιδεολογική της στήριξη, και δεν πρέπει να χάσουμε αυτό το παράθυρο ευκαιρίας».

Οι ισραηλινές δυνάμεις έχουν καταλάβει κατά διαστήματα θέσεις στον νότιο Λίβανο τα τελευταία 50 χρόνια για να προστατεύσουν τις βόρειες κοινότητές τους από επιθέσεις – αρχικά από την PLO και αργότερα από τη Χεζμπολάχ.

Το Ισραήλ διατηρεί σήμερα διάφορα φυλάκια στην περιοχή και εξετάζει το ενδεχόμενο να προχωρήσει βαθύτερα στο λιβανέζικο έδαφος. Ισραηλινοί αξιωματούχοι το περιγράφουν ως «προωθημένη γραμμή άμυνας» για τις βόρειες κοινότητες της χώρας, οι οποίες δέχονται αλλεπάλληλα πλήγματα με ρουκέτες την τελευταία εβδομάδα.

Ωστόσο, το Ισραήλ θα μπορούσε να βρεθεί και πάλι «βυθισμένο» στον Λίβανο, όπως συνέβη επί σχεδόν 20 χρόνια μετά τον πόλεμο του 1982 – έναν πόλεμο που του στοίχισε ακριβά.

Ο στόχος του πλήρους αφοπλισμού της Χεζμπολάχ, βάσει των όρων της εκεχειρίας του Νοεμβρίου 2024 με τον Λίβανο, φαίνεται πλέον μακρινός.

Ανεπίσημα, Ισραηλινοί αξιωματούχοι αρχίζουν να θέτουν ως πιθανό στόχο της επιχείρησης την πλήρη ρήξη μεταξύ Ιράν και Χεζμπολάχ – μια εξέλιξη που θα μπορούσε τελικά να οδηγήσει τη Χεζμπολάχ στην οριστική εξάλειψη.