Με επετειακή εκδήλωση στο Προεδρικό Μέγαρο αρχίσαν οι δραστηριότητες για τη συμπλήρωση 35 χρόνων από την ίδρυση του θεσμού του Επιτρόπου Διοικήσεως και Προστασίας Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων στην Κύπρο. Η εκδήλωση σήμερα στο Προεδρικό εντάσσεται στο περιφερειακό Συνέδριο που πραγματοποιείται αυτές τις μέρες (10-12 Νοεμβρίου) στην Κύπρο με επίκεντρο τη συμβολή του θεσμού στην προστασία των ανθρωπίνων δικαιωμάτων.

Η ανάγκη διαφύλαξης της ανεξαρτησίας του Επιτρόπου Διοικήσεως και Προστασίας Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων βρέθηκε στο επίκεντρο της ομιλίας της Επιτρόπου, Μαρίας Στυλιανού Λοττίδη για τα 35 χρόνια του θεσμού. Όπως υπογράμμισε, «η ανεξαρτησία δεν είναι αφηρημένη αρχή, αλλά απαιτεί καθημερινή προσήλωση, τεκμηρίωση, θεσμική συνέπεια και επιμονή απέναντι σε αντιδράσεις.»

Ιδιαίτερη αναφορά έκανε σε εξωτερικές παρεμβάσεις που, σύμφωνα με την ίδια, απείλησαν επίμονα την ανεξαρτησία του θεσμού κατά τη θητεία της. Καθοριστική χαρακτήρισε την παρέμβαση του International Ombudsman Institute, ο οποίος με τόλμη παρενέβηκε με παραστάσεις προς την Κυπριακή Δημοκρατία και προσδιόρισε τα όρια του ελέγχου που δύναται να ασκηθούν στα γραφεία των Ombudsman. Παράλληλα σημείωσε πως «παρόλες όλες τις νίκες μας επουδενί δεν χωρεί εφησυχασμός, ο αγώνας μας είναι αέναος.»

Η Επίτροπος ανέφερε μεταξύ άλλων πως ο θεσμός ξεκίνησε το 1991 με αντικείμενο την κακοδιοίκηση, όπως οι αδικαιολόγητες καθυστερήσεις, οι αυθαίρετες πράξεις και η άνιση μεταχείριση, ωστόσο σταδιακά ο θεσμός απέκτησε ευρύτερες αρμοδιότητες. Πιο συγκεκριμένα για την ισότητα, τα δικαιώματα των ατόμων με αναπηρίες, την πρόληψη των βασανιστηρίων και την προστασία δικαιωμάτων στη μετανάστευση και το άσυλο. Η ιστορική αυτή εξέλιξη του θεσμού του Ombudsman μας διδάσκει ότι η αποστολή μας δεν εξαντλείται στην αποκατάσταση μιας ατομικής αδικίας αλλά λειτουργεί πολύ πέρα από αυτό, τόνισε.

Επιπλέον σημείωσε μεταξύ άλλων πως πίσω από κάθε διοικητικό φάκελο υπάρχει ένας άνθρωπος και πίσω από κάθε επαναλαμβανόμενο παράπονο ενδέχεται να υπάρχει ένα συστημικό πρόβλημα. Εξάλλου όπως δήλωσε, «μπορεί η διαπίστευση του Θεσμού ως Εθνικής Αρχής Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων με καθεστώς Α να αποτελεί σημαντική διεθνή αναγνώριση, δεν είναι όμως τέλος της προσπάθειας. Προσθέτοντας πως είναι διαρκής υποχρέωση να διαφυλάσσουμε την ανεξαρτησία, τον πλουραλισμό, την προσβασιμότητα και την αποτελεσματικότητα χωρίς να αποκλείεται κανένα πρόσωπο στην επικράτεια.

Χρέος της Βουλής η ανεξαρτησία του θεσμού

«Η ανεξαρτησία του Επιτρόπου, η αξιοπιστία των παρεμβάσεών του και η ουσιαστική ανταπόκριση της πολιτείας στις εισηγήσεις του αποτελούν βασικές προϋποθέσεις για την αποτελεσματική εκπλήρωση αυτής της αποστολής», υπογράμμισε η Πρόεδρο της Βουλής Αννίτα Δημητρίου, στην ομιλία της. Παράλληλα πρόσθεσε πως είναι ευθηνή της Βουλής, ο θεσμός να συνεχίσει να διαθέτει τα μέσα και την υποστήριξη για να ανταποκρίνεται αποτελεσματικά στις απαιτήσεις της νέας εποχής.

Επισήμανε επίσης, ότι η ποιότητα της δημοκρατίας κρίνεται από τον σεβασμό των δικαιωμάτων, την ισότιμη μεταχείριση των πολιτών και τη δυνατότητα προστασίας τους όταν αδικούνται. Στο πλαίσιο αυτό, ο θεσμός του Επιτρόπου πέρα από τη διερεύνηση παραπόνων, αναδεικνύει συστημικές αδυναμίες της δημόσιας διοίκησης και προωθεί μεταρρυθμίσεις, διαφάνεια και λογοδοσία. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην έμπρακτη προστασία των ευάλωτων ομάδων.

Η κ. Δημητρίου αναγνώρισε τη συμβολή της Μαρίας Στυλιανού-Λοττίδη και των λειτουργών του Γραφείου, αναφέροντας τη θετική παρουσία τους στις κοινοβουλευτικές επιτροπές, τόσο κατά τη θέσπιση νομοθεσιών όσο και κατά την άσκηση κοινοβουλευτικού ελέγχου.

Η προστασία των ανθρωπίνων δικαιωμάτων στην πράξη είναι το μέτρο της δημοκρατίας

Ο Υπουργός Δικαιοσύνης και Δημοσίας Τάξεως, κ. Κώστας Φυτιρής, μιλώντας εκ μέρους του Προέδρου της Δημοκρατίας, Νίκου Χριστοδουλίδη, μετέφερε το μήνυμα ότι «η ποιότητα μιας δημοκρατίας δεν κρίνεται μόνο από τις αρχές που διακηρύσσει, αλλά πρωτίστως από τον τρόπο με τον οποίο τις εφαρμόζει στην καθημερινή ζωή των ανθρώπων».

Στον χαιρετισμό του ανέδειξε την σημαντική προσφορά του Επιτρόπου Διοικήσεως κατά την 35χρονη πορεία του, ως ανεξάρτητου θεσμού ελέγχου της δημόσιας διοίκησης, αντιμετώπισης της κακοδιοίκησης και προάσπισης των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Τονίστηκε επίσης ότι η πραγματική αξία του θεσμού αποτυπώνεται στη διαφορά που κάνει στην καθημερινότητα των πολιτών, στην αποκατάσταση αδικιών, στη διασφάλιση δικαιωμάτων και στην ενίσχυση της εμπιστοσύνης προς το κράτος. Παράλληλα, υπογραμμίστηκε η σταθερή στήριξη της Κυβέρνησης στο έργο του Επιτρόπου Διοικήσεως και η σημασία της αξιοποίησης των πορισμάτων και των συστάσεών του για τη βελτίωση της δημόσιας διοίκησης.

Καθοριστικός ο ρόλος του θεμσού

Η Ευρωπαία Διαμεσολαβήτρια Teresa Anjinho, κατά την δική της ομιλία επικεντρώθηκε στον καθοριστικό ρόλο που διαδραματίζει ο θεσμός στην προστασία των δικαιωμάτων των πολιτών, ενώ επιπλέον ανέδειξε τη σημασία του έργου του θεσμού, το οποίο συχνά είναι απαιτητικό και σύνθετο. Με αφορμή τη συμπλήρωση 35 χρόνων λειτουργίας του κυπριακού Γραφείου της Επιτρόπου Διοικήσεως, η Teresa Anjinho επισήμανε πως τέτοιες επέτειοι αποτελούν σημαντική ευκαιρία για απολογισμό και αναγνώριση της προόδου που έχει επιτευχθεί.