Ο Ανώτερος Αντιπρύτανης του Πανεπιστημίου Λευκωσίας Κωνσταντίνος Ν. Φελλάς συμμετείχε σε εσπερίδα, παρουσία του Υπουργού Υγείας κ. Νεόφυτου Χαραλαμπίδη, της Υφυπουργού Κοινωνικής Πρόνοιας κ. Κλέας Παπαέλληνα και της κ. Στέλλας Κυριακίδου, τέως Επιτρόπου Υγείας και Ασφάλειας Τροφίμων της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η εσπερίδα συνδιοργανώθηκε με επιτυχία από την Εθνική Επιτροπή Βιοηθικής Κύπρου (ΕΕΒΚ), τον Παγκύπριο Ιατρικό Σύλλογο (ΠΙΣ), την Ομοσπονδία Συνδέσμων Ασθενών Κύπρου (ΟΣΑΚ) και το Εθνικό Κέντρο Κλινικής Τεκμηρίωσης και Ποιότητας Υπηρεσιών Υγείας με θέμα «ΠΡΟΣΩΠΟΚΕΝΤΡΙΚΗ ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΥΓΕΙΑΣ». Η εκδήλωση διεξήχθη στις 21 Απριλίου στο Αμφιθέατρο UNESCO του Πανεπιστημίου Λευκωσίας.

Ο Υπουργός Υγείας Νεόφυτος Χαραλαμπίδης τόνισε, κατά τη διάρκεια του χαιρετισμού του, ότι η εκδήλωση πραγματοποιήθηκε με την ευκαιρία της Ευρωπαϊκής Ημέρας Δικαιωμάτων των Ασθενών. Επιπρόσθετα, όπως υπέδειξε, «η πρόσβαση σε ποιοτικές υπηρεσίες υγείας, η έγκυρη ενημέρωση, η ελεύθερη επιλογή θεραπείας και πάνω από όλα ο σεβασμός της αξιοπρέπειας κάθε ανθρώπου, δεν αποτελούν προνόμια, αλλά αδιαπραγμάτευτα δικαιώματα».

Η εκδήλωση πραγματεύτηκε την αναγνώριση των προβλημάτων που προκύπτουν στη σχέση ανάμεσα στους γιατρούς και τους ασθενείς, ενώ εξετάσθηκε και ο ρόλος που θα μπορούσε να διαδραματίσουν η ιατρική επιστήμη, η (βιο)ηθική και οι ανθρωπιστικές σπουδές με στόχο τη βελτίωση της διαλογικής τους σχέσης. Ο Ανώτερος Αντιπρύτανης του Πανεπιστημίου Λευκωσίας και Πρόεδρος της ΕΕΒΚ Κωνσταντίνος Ν. Φελλάς εξήγησε πως ο γιατρός οφείλει να ακούει με προσοχή το αφήγημα του ασθενή, καθώς αυτό ίσως να αποτελεί και την πεμπτουσία της μετέπειτα θεραπείας του. «Η ανθρώπινη ιατρική δεν μπορεί να αναπτυχθεί και να δράσει σε αφιλόξενο περιβάλλον. Η ανθρώπινη ιατρική προϋποθέτει έκφραση ταπεινότητας και ευγνωμοσύνης και από τις δύο πλευρές. Είναι αναπόσπαστο μέρος της προσωποκεντρικής φροντίδας υγείας του ασθενή», κατέληξε. Εξέφρασε μάλιστα την άποψη πως μέσα από το αναβαθμισμένο «βιο-ανθρώπινο» μοντέλο, όπως το αποκάλεσε, που βασίζεται στην προσωποκεντρική φροντίδα του ασθενή, ο γιατρός καλείται να κατανοήσει τον ασθενή ως ολότητα, συμπεριλαμβάνοντας στα επιστημονικά δεδομένα τις φυσικές συνέπειες της νόσου, τον κοινωνικό και ψυχολογικό αντίκτυπο της ασθένειας, τη μοναδικότητα του κλινικού ιστορικού, αλλά και την ενσυναισθητική ικανότητα του γιατρού, χωρίς όμως να ακυρώνει ή να παρακάμπτει όλες τις άλλες επιστήμες που εστιάζονται στον άνθρωπο, όπως για παράδειγμα τη βιοηθική και την ψυχολογία.

Στη συνέχεια ο Καθηγητής Φελλάς αναφέρθηκε στη Βιοηθική, αποκαλώντας την σημαντικό πυλώνα της επιστημονικής έρευνας, αλλά κυρίως ως προασπιστή της κοινωνικής ευημερίας που στοχεύει και προσδοκά στο να συμβάλει με τη δική της παρέμβαση στην ενίσχυση της επιστημονικής έρευνας, καθώς και στη βελτίωση της κοινωνικής συνοχής, των αξιών και θεσμών που προάγουν την αξιοπρεπή και ποιοτική διαβίωση. Όπως περαιτέρω τόνισε, «η βιοηθική διάσταση είναι παρούσα σε κάθε πτυχή της οποιασδήποτε ασθένειας. Από το δικαίωμα πρόσβασης σε καινοτόμες θεραπείες ως την υποστήριξη στο τέλος της ζωής σε περιπτώσεις ανίατων καταστάσεων».

Σύμφωνα με τον ομιλητή, «η ηθική θεώρηση εξασφαλίζει πως η πρόοδος υπηρετεί τον άνθρωπο χωρίς να τον εργαλειοποιεί. Κύριος στόχος της ΕΕΒΚ μέσα από τη βιοηθική αξιολόγηση ερευνητικών προγραμμάτων είναι η προστασία των δικαιωμάτων, της ασφάλειας και της αξιοπρέπειας όσων συμμετέχουν σε επιστημονικές έρευνες, είτε πρόκειται για ασθενείς είτε για υγιείς εθελοντές.

Ακολούθως, ο Καθηγητής Φελλάς αναφέρθηκε στις κύριες αρχές που θα πρέπει να διέπουν μια επιστημονική έρευνα:

• το συμφέρον και η ευημερία των συμμετεχόντων στην έρευνα πρέπει να προέχει του συμφέροντος της κοινωνίας ή της επιστήμης.
• η έρευνα σε άνθρωπο θα πρέπει να διεξάγεται αν δεν υπάρχουν εναλλακτικές λύσεις συγκρισιμης αποτελεσματικότητας και λιγότερο επεμβατικές.
• η έρευνα δεν πρέπει να περιέχει δυσανάλογους κινδύνους και βάρη στον άνθρωπο από τα αναμενόμενα οφέλη.
• η κοινωνιολογική ή η ψυχολογική επιβάρυνση είναι στοιχεία που συνυπάρχουν με την ιατρική επιβάρυνση σε πολλές μορφές βιοϊατρικής έρευνας και θα πρέπει να λαμβάνονται υπόψη.

Εξήγησε πως η επιστήμη της βιοηθικής λειτουργεί τόσο θεωρητικά, όσο και πρακτικά. Φωτίζει τα προβλήματα και δίνει κατευθυντήριες γραμμές. Παρεμβαίνει όταν τα επιτεύγματα της επιστήμης και της τεχνολογίας απειλούν την ακεραιότητα και την αξιοπρέπεια του ανθρώπου, όταν παραβιάζονται θεμελιώδη δικαιώματά του και γενικά όταν απειλείται όχι μόνο η ποιότητα της ζωής, αλλά και η ίδια η ζωή. «Η διαχείριση των παθήσεων στη σύγχρονη κοινωνία μέσα από το πρίσμα της προσωποκεντρικής φροντίδας υγείας του ασθενή αποτελεί πρόκληση πολυεπίπεδη», ξεκαθάρισε, επισημαινοντας πως «ιατρικά καλούμαστε να παράσχουμε αποτελεσματική θεραπεία και παρακολούθηση σε βάθος χρόνου, ενώ κοινωνικά οφείλουμε να υποστηρίξουμε τους ασθενείς ώστε να εντάσσονται ισότιμα στην κοινωνία, χωρίς στίγμα και διακρίσεις».

Τέλος, ο Καθηγητής Φελλάς επισήμανε ότι η αντιμετώπιση των προκλήσεων απαιτεί συνένωση δυνάμεων. «Κανένας φορέας μόνος του δεν μπορεί να δώσει όλες τις λυσεις. Η κρατική πολιτική, η επιστημονική κοινότητα, οι επαγγελματίες υγείας, οι ασθενείς και οι οικογένειές τους όπως επίσης και οι εθελοντικές οργανώσεις, όλοι αποτελούμε κρίκους μιας αλυσίδας που, αν εργαστεί συντονισμένα, μπορεί να φέρει την πολυπόθητη αλλαγή προς όφελος των ασθενών», προσθέτοντας πως η ΕΕΒΚ εργάζεται ακούραστα ώστε η υγειονομική πολιτική του κράτους να μην βλέπει μόνο αριθμούς και στατιστικές, αλλά ανθρώπινες ζωές, δικαιώματα και αξιοπρέπεια προς όφελος των ασθενών. Κλείνοντας,εξέφρασε την πεπείθησή του πως η Κύπρος μπορεί να καταστεί πρότυπο χώρας όπου κάθε ασθενής θα απολαμβάνει την καλύτερη δυνατή φροντίδα και σεβασμό μέσα από μια προσωποκεντρική φροντίδα υγείας.