Γράφει η Χρύσα Λιάγγου

Σήμερα στις 11 το πρωί, παρουσία του πρωθυπουργού, στο Μέγαρο Μαξίμου θα υπογραφούν οι συμβάσεις μίσθωσης τεσσάρων θαλάσσιων περιοχών σε Πελοπόννησο και Κρήτη προς την κοινοπραξία της Chevron και της HELLENiQ ENERGY, η οποία έχει αναδειχθεί προτιμητέος επενδυτής από τον περασμένο Οκτώβριο.

Με την παρουσία των δύο μεγαλύτερων αμερικανικών πετρελαϊκών ομίλων, της ExxonMobil και της Chevron, στον ελληνικό τομέα υδρογονανθράκων και με την ενεργό συμμετοχή της χώρας στον ανασχεδιασμό των ροών φυσικού αερίου μέσω του Κάθετου Διαδρόμου, η Ελλάδα αναβαθμίζεται σε στρατηγικό ενεργειακό κόμβο της περιοχής.

Οι συμφωνίες αφορούν τις θαλάσσιες παραχωρήσεις «Νότια Πελοπόννησος», «Α2», «Νότια της Κρήτης I» και «Νότια της Κρήτης II». Μέχρι αργά την Παρασκευή παρέμενε ανοιχτό το επίπεδο εκπροσώπησης της Chevron στην τελετή – εάν δηλαδή θα παραστεί αντιπρόεδρος ή διευθύνων σύμβουλος. Από την πλευρά της κοινοπραξίας, τις συμβάσεις θα συνυπογράψει και ο διευθύνων σύμβουλος της HELLENiQ ENERGY.

Εκ μέρους του ελληνικού Δημοσίου θα υπογράψουν ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας Σταύρος Παπασταύρου και ο διευθύνων σύμβουλος της Ελληνικής Διαχειριστικής Εταιρείας Υδρογονανθράκων και Ενεργειακών Πόρων (ΕΔΕΥΕΠ) Αρης Στεφάτος. Αμέσως μετά, οι συμβάσεις θα κατατεθούν στη Βουλή προς κύρωση, ανοίγοντας τον δρόμο για την έναρξη του ερευνητικού προγράμματος της Chevron.

Σύμφωνα με τους όρους που είναι εις γνώσιν της «Κ», οι ελάχιστες εγγυημένες δαπάνες της πρώτης φάσης (δισδιάστατες σεισμικές έρευνες) υπερβαίνουν τα 20 εκατ. ευρώ. Στη δεύτερη φάση (τρισδιάστατα δεδομένα) ανέρχονται σε 24 εκατ. ευρώ, ενώ η τρίτη φάση της ερευνητικής γεώτρησης προβλέπει επενδύσεις της τάξης των 100 εκατ. ευρώ. Οι σεισμικές έρευνες τοποθετούνται χρονικά στα τέλη του 2026, με το ερευνητικό σκάφος που θα ναυλώσει η Chevron να καλύπτει έκταση περίπου 47.000 τετραγωνικών χιλιομέτρων.

Στη θαλάσσια περιοχή νοτίως της Κρήτης, όπου εστιάζεται το ενδιαφέρον της αμερικανικής εταιρείας, εκτιμάται πως υπάρχουν τουλάχιστον εννέα γεωλογικές δομές με αυξημένες πιθανότητες ύπαρξης αξιοποιήσιμων κοιτασμάτων. Παρουσίαση στελέχους της HELLENiQ ENERGY το 2019 είχε κάνει λόγο, βάσει ανάλυσης σεισμικών δεδομένων, για πιθανό κοίτασμα 280 δισ. κυβικών μέτρων φυσικού αερίου, ικανό, εφόσον επιβεβαιωθεί, να καλύψει την εγχώρια κατανάλωση για σχεδόν μισόν αιώνα.

Οι υπογραφές πραγματοποιούνται σε μια περίοδο κατά την οποία το δόγμα της «αμερικανικής ενεργειακής κυριαρχίας» έχει διευρύνει σημαντικά τα περιθώρια δράσης των αμερικανικών ενεργειακών κολοσσών. Η Βενεζουέλα, με τα μεγαλύτερα αποθέματα πετρελαίου παγκοσμίως, αποτελεί χαρακτηριστική περίπτωση επανατοποθέτησης στην αγορά, ενώ οι ExxonMobil και Chevron επεκτείνουν τη δραστηριότητά τους σε Μέση Ανατολή, Αφρική και Ανατολική Μεσόγειο.

Οι δύο όμιλοι έχουν υπογράψει συμφωνίες στο Ιράκ, διαπραγματεύονται με Αλγερία, Αζερμπαϊτζάν και Καζακστάν, ενώ έχουν εκδηλώσει ενδιαφέρον για επιστροφή στη Λιβύη. Πρόσφατα, η Chevron υπέγραψε συμφωνία συνεργασίας με την κρατική εταιρεία πετρελαίου της Τουρκία, TPAO, ενώ η ExxonMobil προχώρησε σε μνημόνιο κατανόησης για έρευνες στη Μαύρη Θάλασσα και στη Μεσόγειο.

Σε αντίθεση με την τουρκική περίπτωση, η Ελλάδα έχει ήδη ολοκληρωμένες συμβάσεις. Οι παραχωρήσεις «Δυτικά» και «Νοτιοδυτικά» της Κρήτης με την ExxonMobil έχουν κυρωθεί από το 2019, ενώ επίκειται και η ολοκλήρωση της συμμετοχής της στο Block 2 του Ιονίου.

Η παρουσία των δύο αμερικανικών κολοσσών στην Ελλάδα ενισχύει τη γεωστρατηγική θέση της χώρας στην ευαίσθητη περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου και επισφραγίζει τις ενδείξεις για την ύπαρξη σημαντικών κοιτασμάτων στην περιοχή της Κρήτης. Το στοίχημα της επόμενης ημέρας είναι η χώρα να προλάβει να αξιοποιήσει το momentum της έντασης του ανταγωνισμού στην περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου για να γίνουν οι απαραίτητες ερευνητικές γεωτρήσεις που θα επιβεβαιώσουν ή όχι τις ενδείξεις για την ύπαρξη μεγάλων κοιτασμάτων φυσικού αερίου.

Οι εγκαταστάσεις της Ρεβυθούσας αποτελούν κρίσιμη ενεργειακή υποδομή για το σχέδιο μεταφοράς αμερικανικού LNG στην Ουκρανία.

Το αμερικανικό στοίχημα του Κάθετου Διαδρόμου

Παράλληλα με τις έρευνες υδρογονανθράκων, εξελίξεις υψηλής γεωστρατηγικής σημασίας αναμένονται στο μέτωπο του υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG). Στις 24 Φεβρουαρίου, στον Λευκό Οίκο, θα πραγματοποιηθεί η διευρυμένη διυπουργική συνάντηση για τον Κάθετο Διάδρομο, με στόχο την άρση ρυθμιστικών, γεωπολιτικών και χρηματοδοτικών εμποδίων ώστε να καταστεί βασική οδός μεταφοράς αμερικανικού LNG προς την Ουκρανία, την Ανατολική Ευρώπη, αλλά και δυτικότερα, προς την Ουγγαρία και τη Σλοβακία.

Η πλήρης απεξάρτηση της Ευρώπης από το ρωσικό αέριο σταδιακά έως το φθινόπωρο του 2027 δημιουργεί κενό 35 δισ. κυβικών μέτρων ετησίως, που θα πρέπει να καλυφθεί με LNG.

Η συζήτηση στη «μίνι» σύνοδο της Ουάσιγκτον υπό την προεδρία των υπουργών Ενέργειας και Εσωτερικών των ΗΠΑ Νταν Μπέργκαμ και Κρις Ράιτ θα κινηθεί, σύμφωνα με αρμόδιες πηγές, σε μια ρεαλιστική βάση σε σχέση με το μερίδιο που μπορούν να αποσπάσουν ο Κάθετος Διάδρομος και οι ελληνικοί σταθμοί LNG στην προμήθεια αυτής της αγοράς σε σχέση με άλλους διαδρόμους που σήμερα αποτελούν τις κύριες διαδρομές τροφοδοσίας της Ουκρανίας. Η εκπροσώπηση σε αυτή τη σύνοδο της Ε.Ε. είναι καθοριστικής σημασίας για την επίτευξη ενός συμβιβασμού μεταξύ χωρών της Κεντρικής και Δυτικής Ευρώπης και των υφιστάμενων διαδρομών διέλευσης φυσικού αερίου από τη μία και των χωρών της νοτιοανατολικής Ευρώπης και του Κάθετου Διαδρόμου από την άλλη. Για τις ΗΠΑ ο Κάθετος Διάδρομος αποτελεί στρατηγική επιλογή μεταφοράς αμερικανικού LNG στην Ευρώπη για έναν πολύ σημαντικό λόγο, όπως εξηγούν παράγοντες της αγοράς. Είναι η μόνη διαδρομή που δεν επιτρέπει ανάμειξη με ρωσικής προέλευσης αέριο που μπορεί να φτάσει μέσω Τουρκίας στην Ευρώπη. Οπως αναφέρουν στην «Κ», ο πλήρης αποκλεισμός μεταφοράς ρωσικού αερίου μέσω Τουρκίας είναι δύσκολο να εφαρμοστεί στην πράξη ακόμη και με την εφαρμογή της υποχρέωσης των εισαγωγέων να πιστοποιούν ότι το αέριο που μεταφέρουν δεν είναι ρωσικό. Σήμερα, σχεδόν τα δύο τρίτα των εισαγωγών φυσικού αερίου της Ουκρανίας εξακολουθούν να συνδέονται, άμεσα ή έμμεσα, με ρωσικό αέριο.

Για να καταστεί ο Κάθετος Διάδρομος βασική ενεργειακή αρτηρία της ευρωπαϊκής αγοράς, απαιτούνται πρόσθετες επενδύσεις σε υποδομές και μακροχρόνια συμβόλαια με τις χώρες παράδοσης του αμερικανικού LNG που θα φτάνει στους δύο υφιστάμενους σταθμούς της Ελλάδας, με τις ΗΠΑ και την ελληνική αγορά να εκτιμούν ότι είναι απαραίτητο ένα δεύτερο FSRU. Mε τη χρηματοδότηση των νέων αυτών υποδομών και την παροχή εγγυήσεων για μακροπρόθεσμα συμβόλαια προμήθειας συνδέεται η παρουσία στη σύνοδο της Ουάσιγκτον της Τράπεζας Εξαγωγών-Εισαγωγών των Ηνωμένων Πολιτειών (EXIM Bank) και της αμερικανικής Αναπτυξιακής Χρηματοδοτικής Τράπεζας (DFC).

Η DFC έχει εκφράσει ενδιαφέρον για τη χρηματοδότηση μιας δεύτερης πλωτής μονάδας αποθήκευσης και επαναεριοποίησης (FSRU) στην Ελλάδα και φέρεται να βρίσκεται σε συζητήσεις με την Gastrade για το επενδυτικό σχέδιο της Θράκης. Οπως τόνισε ο διευθύνων σύμβουλος της Gastrade, Κωνσταντίνος Σιφναίος, κατά τη διάρκεια της επίσκεψης δημοσιογράφων στο FSRU Aλεξανδρούπολης, ένα δεύτερο FSRU είναι απαραίτητο για να αποκτήσει ο Κάθετος Διάδρομος ένα σοβαρό μερίδιο από την «πίτα» των 35 δισ. κ.μ. αερίου. Οπως εξήγησε, μετά το 2027 με το τέλος του ρωσικού αερίου η δυναμικότητα της Ρεβυθούσας και της Αλεξανδρούπολης θα καλύπτει κατά βάση την εγχώρια ζήτηση, που διαμορφώνεται στα 7 δισ. ευρώ. Από τη συνολική εξαγωγική δυναμικότητα της χώρας των 8,5 δισ. κ.μ. ετησίως μόλις 2-2,5 δισ. θα μπορούν να κατευθυνθούν σε εξαγωγές χωρίς ένα δεύτερο FSRU. To project της Θράκης, σύμφωνα με τον ίδιο, συνδυάζει εξαιρετικά πλεονεκτήματα, καθώς είναι τοποθετημένο σε πολύ καλό σημείο για εξαγωγές, βρίσκεται κοντά στον αγωγό Tap, υποστηρίζεται από την τοπική κοινωνία και δημιουργεί τεράστιες συνέργειες με το FSRU Αλεξανδρούπολης. «Εάν πάρουμε την επενδυτική απόφαση έως και το πρώτο τρίμηνο του 2027, θα είναι έτοιμο για λειτουργία το 2028», υπογράμμισε ο κ. Σιφναίος, επισημαίνοντας πάντως ότι κρίσιμη παράμετρος για τη χρηματοδότηση του έργου είναι η υπογραφή μακροχρόνιων συμβάσεων προμήθειας. Σύμφωνα με τον ίδιο, βρίσκονται σε εξέλιξη διαβουλεύσεις για τη σύναψη μακροπρόθεσμων συμφωνιών δέσμευσης δυναμικότητας, οι οποίες αποτελούν βασική προϋπόθεση για τη λήψη της τελικής επενδυτικής απόφασης (FID). Οπως εξήγησε, πρόκειται για έργα υποδομών με σχετικά περιορισμένες αποδόσεις (της τάξης του 10%) που βασίζονται σε σταθερές, μακροχρόνιες χρηματορροές και υψηλή προβλεψιμότητα. Η εξασφάλιση συμβολαίων με μακρά διάρκεια θεωρείται κρίσιμη για τη διασφάλιση της οικονομικής βιωσιμότητας του project. Το νέο FSRU, με εκτιμώμενο κόστος 550 και 600 εκατ. ευρώ, σχεδιάζεται να αναπτυχθεί στην ίδια θαλάσσια περιοχή με το υφιστάμενο έργο, σε απόσταση περίπου 8-9 χιλιομέτρων από την ακτή, ελαφρώς βορειότερα και θα έχει καθαρά εξαγωγικό προσανατολισμό. Η διοίκηση της Gastrade θα συμμετάσχει στη σύνοδο της Ουάσιγκτον στις 24 Φεβρουαρίου, τα αποτελέσματα και οι εξελίξεις που θα δρομολογήσει θα κρίνουν σε μεγάλο βαθμό και την πορεία του πλήρους αδειοδοτημένου έργου της Gastrade. Την Atlantic See, την κοινή εταιρεία των ΔΕΠΑ-Aktor, θα εκπροσωπήσει στη σύνοδο ο διευθύνων σύμβουλος της εταιρείας, Αλέξανδρος Εξάρχου. Η Atlantic See έχει ήδη συνάψει μακροχρόνια συμφωνία με τη Venture Global για την προμήθεια LNG από τις Ηνωμένες Πολιτείες με έναρξη από το 2030 και μνημόνιο συνεργασίας (ΜΟU) με την κρατική εταιρεία της Ουκρανίας Naftogaz για την αγοραπωλησία LNG έως 0,7 δισ. κυβικά μέτρα ετησίως για 20 χρόνια, όπως και με τις ρουμανικές εταιρείες Nova Power & Gas και Transgaz για τη σύναψη σύμβασης αγοραπωλησίας LNG περίπου 1,4 δισ. κ.μ. ετησίως για 20ετή περίοδο, επίσης με εφαρμογή από 1/1/2030, με την εταιρεία να επιδιώκει στη σύνοδο της Ουάσιγκτον ολοκλήρωση αυτών των συμφωνιών.