Την πρώτη ολοκληρωμένη συμβιβαστική πρόταση για το νέο Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Ενωσης για την περίοδο 2028-2034 κατέθεσε η Κυπριακή προεδρία του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ενωσης ανοίγοντας επίσημα την πιο δύσκολη, παραδοσιακά διαπραγμάτευση, στις Βρυξέλλες.

Συγκεκριμένα, η πρόταση της Λευκωσίας προβλέπει συνολικό προϋπολογισμό ύψους 1,73 τρισ. ευρώ σε πληρωμές, μειωμένο κατά περίπου 32,8 δισ. ευρώ ή 2% σε σχέση με την πρόταση των 1,76 τρισ. ευρώ που είχε παρουσιάσει η Κομισιόν, τον περασμένο Ιούλιο. Παρά τη μείωση, η Κυπριακή Προεδρία επέλεξε να προστατεύσει σε μεγάλο βαθμό τις εθνικές κατανομές για την πολιτική συνοχής και την Κοινή Αγροτική Πολιτική, μεταφέροντας το μεγαλύτερο μέρος των περικοπών στα κονδύλια για την ανταγωνιστικότητα, την καινοτομία, την άμυνα, το διάστημα και την εξωτερική δράση της ΕΕ.

«Η περικοπή, που προτείνουμε αποτελεί τον συμβιβασμό που λαμβάνει υπόψη όλες τις φωνές στο Συμβούλιο» τόνισε η υφυπουργός Ευρωπαϊκών Υποθέσεων της Κύπρου, Μαριλένα Ραουνά, κατά την παρουσίαση του λεγόμενου nego box, της πρότασης που θα γίνει η βάση των διαπραγματεύσεων. Οπως πρόσθεσε, «πιστεύουμε ότι πρόκειται για ένα ισορροπημένο κείμενο που αντικατοπτρίζει τη θέση όλων των κρατών-μελών».

Η πρόταση κατανέμει 942 δισ. ευρώ στον πρώτο πυλώνα, που περιλαμβάνει δηλαδή, τη γεωργία, την αλιεία, τη συνοχή, τη διαχείριση της μετανάστευσης και την ασφάλεια, 502 δισ. ευρώ στην ανταγωνιστικότητα, την έρευνα, την καινοτομία, την άμυνα και το διάστημα, 182 δισ. ευρώ στην εξωτερική δράση, την αναπτυξιακή βοήθεια και τη διεύρυνση, ενώ 104 δισ. ευρώ προορίζονται για διοικητικές δαπάνες. Επιπλέον, 134 δισ. ευρώ προβλέπονται για την αποπληρωμή του κοινού ευρωπαϊκού χρέους του Ταμείου Ανάκαμψης.

Η Λευκωσία προχώρησε επίσης σε μηχανισμό ανακατανομής πόρων υπέρ των 15 κρατών-μελών με κατά κεφαλήν εισόδημα χαμηλότερο από το 90% του ευρωπαϊκού μέσου όρου. Πρόκειται για μια παρέμβαση, που ευνοεί χώρες όπως η Ελλάδα και αντανακλά τις «πιέσεις» των λεγόμενων «Φίλων της Συνοχής», της συμμαχίας δηλαδή, των χωρών της Νότιας και Ανατολικής Ευρώπης, που ζητούν διατήρηση των παραδοσιακών πολιτικών της Ενωσης.

Η Αθήνα, πάντως, έχει θέσει ως βασική προτεραιότητα τη διατήρηση των πόρων της συνοχής και της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής, ενώ παράλληλα ζητά δικαιότερη πρόσβαση των μικρότερων οικονομιών και των μικρομεσαίων επιχειρήσεων στα νέα χρηματοδοτικά «εργαλεία» ανταγωνιστικότητας.

Για την ελληνική πλευρά, δύο είναι τα κρίσιμα ζητήματα: η μελλοντική «αρχιτεκτονική» των εθνικών και περιφερειακών σχεδίων, ώστε να μη χαθεί η αναπτυξιακή διάσταση της πολιτικής συνοχής, η συζήτηση για τους νέους ίδιους πόρους, αλλά και η αποπληρωμή του χρέους του Ταμείου Ανάκαμψης. Η Αθήνα συγκαταλέγεται, άλλωστε, στις πρωτεύουσες, που έχουν αφήσει ανοιχτό το ενδεχόμενο επιμήκυνσης ή αναχρηματοδότησης μέρους του κοινού ευρωπαϊκού δανεισμού.

Πάντως, η Κυπριακή Προεδρία απέφυγε να ανοίξει τα πλέον αμφιλεγόμενα κεφάλαια της διαπραγμάτευσης του νέου ευρωπαϊκού προϋπολογισμού. Διατήρησε αμετάβλητες δηλαδή, τις προτάσεις της Επιτροπής για τους μηχανισμούς επιστροφών (rebates), τους νέους ίδιους πόρους και τη σύνδεση της χρηματοδότησης με το κράτος δικαίου. Επίσης, δεν «άγγιξε» το ζήτημα της αποπληρωμής του χρέους του Ταμείου Ανάκαμψης, διατηρώντας την πρόβλεψη έναρξης των πληρωμών από το 2028.

Η πρώτη και εν πολλοίς αναμενόμενη αντίδραση από το στρατόπεδο των «φειδωλών» χωρών ήρθε από την Ολλανδία, που απέρριψε κατηγορηματικά την κυπριακή πρόταση.

«Για την Ολλανδία, αυτό είναι ένα no-go box. Είναι οικονομικά μη βιώσιμο, ανισόρροπο και έχει λάθος προσανατολισμό. Το συνολικό μέγεθος παραμένει υπερβολικά υψηλό σε μια περίοδο κατά την οποία ο δημοσιονομικός χώρος είναι περιορισμένος σε ολόκληρη την Ευρώπη και οι δύσκολες επιλογές είναι αναπόφευκτες», δήλωσε ο Ολλανδός υπουργός Οικονομικών Έελκο Χάινεν. Ο ίδιος πρόσθεσε ότι «η πρόταση χρηματοδοτεί τις προτεραιότητες του χθες εις βάρος των προκλήσεων του αύριο. Δείχνει ακριβώς πώς δεν πρέπει να προχωρήσουμε».

Η πραγματική πολιτική «μάχη» ξεκινά πλέον την επόμενη εβδομάδα, όταν δηλαδή, οι αριθμοί της κυπριακής πρότασης θα βρεθούν στο τραπέζι των υπουργών Ευρωπαϊκών Υποθέσεων την ερχόμενη Τρίτη και ακολούθως, των ηγετών της Ε.Ε, στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, την Παρασκευή.

Ηδη, πάντως, η πλειονότητα των Ευρωπαίων διπλωματών προεξοφλούν ότι ο στόχος, που έχει θέσει ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Αντόνιο Κόστα για επίτευξη συμφωνίας για τον νέο πολυετή προϋπολογισμό έως το τέλος του χρόνου δεν πρόκειται να επιτευχθεί.