Ελευθερία Κούρταλη
«Ενα κορίτσι που ήρθε από το… πουθενά, έγινε “κάποια”, χωρίς απαραιτήτως να έχει γεννηθεί στη “σωστή” οικογένεια, να έχει αρκετά χρήματα ή να έχει πάει στα “σωστά” σχολεία». Αυτή τη φράση είχε χρησιμοποιήσει πρόσφατα η Κριστίν Λαγκάρντ για να περιγράψει το περιεχόμενο της αυτοβιογραφίας της «Η κυρία πρώτα», η οποία θα κυκλοφορήσει στις αρχές του 2027.
Αυτό το «κορίτσι» μόλις έκλεισε άλλο ένα μεγάλο κεφάλαιο στη μεγάλη πορεία της, με την ανακοίνωσή της ότι θα παραιτηθεί από το τιμόνι της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, περίπου εννέα μήνες πριν από τη λήξη της θητείας της, στις 7 Φεβρουαρίου του 2027. Και ετοιμάζεται για το επόμενο το οποίο, όπως είπε, θα της επιτρέπει να έχει μεγαλύτερη ελευθερία να εκφράζει τις απόψεις της και να ασχολείται με θέματα εκτός νομισματικής πολιτικής.
Η θητεία της Λαγκάρντ της ΕΚΤ έχει σημαδευθεί από την πανδημία, την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία, τον πόλεμο στο Ιράν, το μεγαλύτερο πληθωριστικό σοκ της τελευταίας γενιάς και τον εμπορικό πόλεμο των ΗΠΑ. Νωρίτερα φέτος παραδέχθηκε ότι, όταν συμφώνησε με τον Γάλλο πρόεδρο Εμανουέλ Μακρόν να αναλάβει τη θέση, πίστευε πως θα υπηρετούσε στη Φρανκφούρτη για πέντε χρόνια αντί για οκτώ. Είναι η δεύτερη πρόεδρος στην 28χρονη ιστορία της ΕΚΤ που παραιτείται πρόωρα, έπειτα από τον πρώτο επικεφαλής, τον Βιμ Ντούιζενμπεργκ.
Γεφυροποιός
Οπως σημειώνει στην «Κ» ο διοικητής της Τράπεζας της Ελλάδος Γιάννης Στουρνάρας, «η Κριστίν Λαγκάρντ είναι μια αξιόλογη προσωπικότητα, η οποία ξέρει να μαθαίνει από τα λάθη της και να βελτιώνεται».
Τον Ελληνα κεντρικό τραπεζίτη συνδέουν πολλά χρόνια συνεργασίας και φιλίας με την Κριστίν Λαγκάρντ, στα οποία έζησαν αρκετές κρίσεις, παγκόσμιες, ευρωπαϊκές και, φυσικά, την ελληνική. Συνεργάστηκαν στο πλαίσιο του Eurogroup, όταν ο κ. Στουρνάρας ήταν υπουργός Οικονομικών της Ελλάδας και η Λαγκάρντ ήταν γενική διευθύντρια του ΔΝΤ, ενώ ως δεύτερο μακροβιότερο μέλος στο διοικητικό συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, ο διοικητής της ΤτΕ συνεργάστηκε από την αρχή της θητείας της, το 2019, στην ηγεσία της κεντρικής τράπεζας.
«Το μεγάλο της επίτευγμα ήταν ότι πέτυχε σε αυτό το δύσκολο διοικητικό συμβούλιο, με τόσες χώρες να εκπροσωπούνται και τόσες διαφορετικές απόψεις να εκφράζονται, να έχουμε σύγκλιση απόψεων, κάτι που είναι πολύ σημαντικό για το μέλλον της Ευρώπης», τονίζει ο κ. Στουρνάρας. Οπως εξηγεί στην «Κ», δεν υπήρχαν πλέον οι έντονες διαφωνίες του παρελθόντος μεταξύ των μελών του Δ.Σ., αφού η Λαγκάρντ μπόρεσε να γεφυρώσει σε μεγάλο βαθμό τις διαφορές. «Από doves (περιστέρια) και hawks (γεράκια) γίναμε πρακτικά doves και πρακτικά hawks, ο διαχωρισμός δεν είναι καθόλου έντονος πλέον», σημειώνει χαρακτηριστικά, «και αυτή είναι μία σημαντική παρακαταθήκη».
Αλλωστε, από την εμπειρία της στη συγχρονισμένη κολύμβηση –συμμετείχε στην εθνική ομάδα της Γαλλίας στα εφηβικά χρόνια της– γνωρίζει πολύ καλά πώς να είναι μέλος μιας ισότιμης και ομόφωνης ομάδας σε ιδιαίτερα απαιτητικές συνθήκες.
«Με ενδιαφέρει η αλήθεια»
Στη συνέντευξη Τύπου μετά τη χθεσινή συνεδρίαση της ΕΚΤ, όπου τα επιτόκια διατηρήθηκαν αμετάβλητα (με το επιτόκιο αποδοχής καταθέσεων να διατηρείται στο 2,5% και την πόρτα για αύξηση τον Δεκέμβριο να είναι ανοιχτή), η Λαγκάρντ δέχθηκε βροχή ερωτημάτων από τους δημοσιογράφους σχετικά με την προσωπική της απόφαση να αφήσει αυτό το σημαντικό πόστο σε μια πολιτικά και δημοσιονομικά ευαίσθητη στιγμή για την Ευρώπη. Οπως είχε αναφέρει η ίδια τον Ιούλιο, εξάλλου, απαντώντας και διαψεύδοντας τότε τις φήμες για πρόωρη αποχώρηση, «όταν υπάρχουν σύννεφα στον ορίζοντα, ο καπετάνιος μένει στο πλοίο».
Η Λαγκάρντ αφιέρωσε ειδικό κομμάτι της συνέντευξης Τύπου για να εξηγήσει την πρόωρη αποχώρησή της. Οπως υπογράμμισε, «ο λόγος είναι ότι θέλω να έχω την ελευθερία λόγου, έκφρασης και την ελευθερία να ασχοληθώ με θέματα που δεν αφορούν τη νομισματική πολιτική». Ως επικεφαλής της ΕΚΤ, επισήμανε, έχει την υποχρέωση να είναι ουδέτερη ώστε να διασφαλιστεί η ανεξαρτησία του θεσμού. Οπως δήλωσε, δεν αισθάνεται πλέον άνετα να παραμένει σιωπηλή όσον αφορά ευρύτερα παγκόσμια ζητήματα. «Με ενδιαφέρει η αλήθεια και βλέπω ότι η αλήθεια συχνά πλήττεται ή διαστρεβλώνεται», ανέφερε, χωρίς να δώσει περισσότερες διευκρινίσεις.
Αντλώντας από την εμπειρία της ως επικεφαλής του ΔΝΤ αλλά και της ΕΚΤ, η Λαγκάρντ εξέφρασε την πεποίθηση ότι έχει να προσφέρει πέρα από τον χώρο των κεντρικών τραπεζών. «Υπάρχουν πράγματα που μπορώ να πω – το εάν θα με ακούσει ο κόσμος είναι μια άλλη ιστορία».
Η επόμενη κίνηση
Η θέση στο τιμόνι του Παγκόσμιου Οικονομικού Φόρουμ θεωρείται πιθανό επόμενο βήμα της, σύμφωνα με αναφορές, αν και όπως σχολιάζουν πηγές στην «Κ», «κανείς δεν γνωρίζει εάν η παραίτησή της αφορά και πολιτικές βλέψεις» ενόψει και των γαλλικών προεδρικών εκλογών. Αλλωστε έχει αφήσει να εννοηθεί στο παρελθόν ότι ίσως «παίξει κάποιο ρόλο» στην προεδρική αναμέτρηση στη χώρα της.
Πρακτικά, πάντως, με την ανακοίνωσή της, δίνει στους Ευρωπαίους ηγέτες χρόνο για να διευθετήσουν το ζήτημα της διαδοχής της προτού οι γαλλικές εκλογές καταστήσουν ενδεχομένως πιο περίπλοκες τις διαπραγματεύσεις για τον επόμενο πρόεδρο της ΕΚΤ.
«Προκειμένου να διασφαλιστεί μια ομαλή μετάβαση στη νέα ηγεσία της ΕΚΤ, η διαδικασία για τον διορισμό του διαδόχου της θα ξεκινήσει σήμερα και θα προχωρήσει χωρίς καθυστέρηση, με στόχο τη λήψη απόφασης από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο εντός του κατάλληλου χρονικού πλαισίου», τόνισε σε δήλωσή του ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Αντόνιο Κόστα.
Οι υποψήφιοι διεκδικητές
Η ολλανδική κυβέρνηση προτείνει τον πρώην διοικητή της κεντρικής τράπεζας της Ολλανδίας, Κλάας Νοτ, ως διάδοχο της Λαγκάρντ, ενώ η Ισπανία στηρίζει τον Πάμπλο Ερνάντεθ ντε Κος, γενικό διευθυντή της Τράπεζας Διεθνών Διακανονισμών και πρώην διοικητή της Τράπεζας της Ισπανίας. Το Eurogroup θα κινηθεί άμεσα για την προετοιμασία της εισήγησης σχετικά με τον επόμενο πρόεδρο της ΕΚΤ, δήλωσε ο επικεφαλής Κυριάκος Πιερρακάκης, ο οποίος και ευχαρίστησε την Κριστίν Λαγκάρντ «για την εξαιρετική συνεισφορά της στη σταθερότητα της Ευρωζώνης και για την ηγεσία της σε αυτούς τους δύσκολους οικονομικούς καιρούς».
Η αποχώρηση της Λαγκάρντ συμπίπτει με την αποχώρηση του μέλους της Εκτελεστικής Επιτροπής της ΕΚΤ, Ιζαμπελ Σνάμπελ, η οποία αναλαμβάνει ανώτερη θέση στο ΔΝΤ. Η θητεία του επικεφαλής οικονομολόγου της ΕΚΤ, Φίλιπ Λέιν, λήγει τον Μάιο. Για τον διορισμό οποιουδήποτε νέου μέλους της Εκτελεστικής Επιτροπής, συμπεριλαμβανομένου του προέδρου, απαιτείται η στήριξη τουλάχιστον 16 εκ των 21 χωρών που χρησιμοποιούν το ευρώ, οι οποίες αντιπροσωπεύουν το 65% του πληθυσμού της Ευρωζώνης.
Το βαρύ βιογραφικό της
Το βέβαιο είναι πως η πορεία της Λαγκάρντ, η οποία έχει καταγράψει πολλές διαδοχικές κορυφές, θα συνεχιστεί. Η Κριστίν Λαλουέτ, όπως ήταν το αρχικό επώνυμό της, αποφοίτησε από τη Νομική Σχολή του Πανεπιστημίου Paris X και απέκτησε μεταπτυχιακό τίτλο από το Ινστιτούτο Πολιτικών Επιστημών στο Εξ-αν-Προβάνς.
Αφού εγγράφηκε στον δικηγορικό σύλλογο του Παρισιού, εντάχθηκε στη διεθνή δικηγορική εταιρεία Baker McKenzie ως συνεργάτις με εξειδίκευση στο Εργατικό Δίκαιο, στο Δίκαιο του Ανταγωνισμού και στις Συγχωνεύσεις και Εξαγορές. Το 1995 έγινε μέλος της εκτελεστικής επιτροπής της εταιρείας, το 1999 ανέλαβε πρόεδρος της Παγκόσμιας Εκτελεστικής Επιτροπής της και, στη συνέχεια, το 2004, πρόεδρος της Παγκόσμιας Στρατηγικής Επιτροπής.
Πριν από περίπου 20 χρόνια ξεκίνησε τα πρώτα της πολιτικά βήματα, όταν εντάχθηκε στην κυβέρνηση του Ντομινίκ ντε Βιλπέν τον Ιούνιο του 2005 ως υπουργός Εξωτερικού Εμπορίου της Γαλλίας. Υστερα από μια σύντομη θητεία ως υπουργός Γεωργίας και Αλιείας, τον Ιούνιο του 2007 έγινε η πρώτη γυναίκα που ανέλαβε το αξίωμα του υπουργού Οικονομίας και Οικονομικών σε χώρα του G7. Από τον Ιούλιο έως τον Δεκέμβριο του 2008, προήδρευσε επίσης του Συμβουλίου Ecofin και συνέβαλε στην προώθηση διεθνών πολιτικών που αφορούσαν τη χρηματοπιστωτική εποπτεία, τη ρύθμιση και την ενίσχυση της παγκόσμιας οικονομικής διακυβέρνησης. Η Λαγκάρντ έχει επίσης τιμηθεί με τον τίτλο του αξιωματικού της Λεγεώνας της Τιμής.
Τον Ιούλιο του 2011 έγινε η ενδέκατη γενική διευθύντρια του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου –αντικαθιστώντας τον Ντομινίκ Στρος-Καν– και η πρώτη γυναίκα που κατέλαβε αυτή τη θέση, στην οποία διετέλεσε δύο θητείες, και στη συνέχεια, την 1η Νοεμβρίου 2019, μετέβη στην προεδρία της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας.
Διαφορετική
«Με τη Λαγκάρντ, από την ΕΚΤ αποχωρεί μια πρόεδρος πολύ διαφορετική από τους προκατόχους της. Η Λαγκάρντ διέφερε ως προς το ύφος και τον τόνο, ενώ ερμήνευσε τον ρόλο του προέδρου της ΕΚΤ περισσότερο ως συντονίστρια και επικεφαλής του συνόλου του διοικητικού συμβουλίου, παρά ως διαμορφώτρια της στρατηγικής σκέψης», σχολιάζει ο επικεφαλής οικονομολόγος της ING, Κάρστεν Μπρζέσκι.
