Σε καθεστώς μεγάλης αβεβαιότητας έχει μπει η αμερικανική, αλλά και η παγκόσμια οικονομία, μετά την ιστορική απόφαση του Ανωτάτου Δικαστηρίου των ΗΠΑ την Παρασκευή, με την οποία κηρύχθηκε αντισυνταγματική η μονομερής επιβολή δασμών από τον πρόεδρο Τραμπ, χωρίς την έγκριση του Κογκρέσου. Ο ίδιος ο πρόεδρος πέρασε αμέσως απτόητος στην αντεπίθεση, διατάσσοντας έναν νέο φόρο 10% σε όλες τις εισαγωγές, σε μια προσπάθεια να παρακάμψει την απόφαση.

Κατήγγειλε μάλιστα τους ανώτατους δικαστές -που ψήφισαν με πλειοψηφία 6-3 εναντίον του- ως «ανόητους και υποτακτικούς» («σκυλάκια του καναπέ», ήταν η φράση που χρησιμοποίησε), απειλώντας μάλιστα ότι «μπορώ να χρεώσω περισσότερο απ’ ό,τι χρέωνα» και «μπορώ να καταστρέψω» τις άλλες χώρες με άλλα μέσα.

Το πώς ακριβώς θα επηρεάσει η δικαστική απόφαση το διεθνές εμπόριο και τι συνέπειες θα έχει στις τιμές, τις θέσεις εργασίας και την ανάπτυξη, εντός κι εκτός Αμερικής, παραμένει ένα μεγάλο ερωτηματικό. Οπως επεσήμαιναν στην ανάλυσή τους οι New York Times, μέχρι στιγμής, η παγκόσμια οικονομία έχει αποδειχθεί ανθεκτική στην πολιτική και οικονομική αναταραχή που προκάλεσαν οι απρόβλεπτες εμπορικές κινήσεις του κ. Τραμπ κατά τον πρώτο χρόνο της δεύτερης θητείας του.

Προς το παρόν, οι περισσότεροι οικονομολόγοι εκτιμούν ότι, ανεξάρτητα από τις νομικές συνέπειες, η οικονομική πολιτική των ΗΠΑ δεν θα μεταβληθεί ουσιαστικά. Οι ξένοι ηγέτες και οι επιχειρήσεις λειτουργούν, ως επί το πλείστον, με την παραδοχή ότι όσο ο κ. Τραμπ παραμένει στην εξουσία, οι δασμοί θα συνεχίσουν να υπάρχουν με τη μία ή την άλλη μορφή.

Ο πρόεδρος, άλλωστε, ήδη ακολουθεί νομικές παρακαμπτηρίους για να εφαρμόσει το δόγμα του: Την Παρασκευή δήλωσε ότι θα επικαλεστεί μια πρόβλεψη της νομοθεσίας γνωστό ως Άρθρο 122, το οποίο δεν έχει χρησιμοποιήσει ποτέ κανένας πρόεδρος, για να επιβάλει έναν οριζόντιο δασμό 10% μέσα στις επόμενες ημέρες.

«Το Ανώτατο Δικαστήριο αποφάνθηκε για τα συνταγματικά όρια, όχι για την εμπορική πολιτική», σχολίασε στους «New York Times» ο Κάρστεν Μπρζέσκι, επικεφαλής μακροοικονομικής ανάλυσης της ING Research. «Η δασμολογική ατζέντα του Τραμπ θα επιζήσει με νέα νομικά ερείσματα και αφού περάσει μια χαοτική μεταβατική περίοδο». Ο κ. Μπρζέσκι και αρκετοί άλλοι αναλυτές δήλωσαν ότι δεν θα τροποποιήσουν άμεσα τις προβλέψεις τους για την παγκόσμια ανάπτυξη και το εμπόριο εξαιτίας της απόφασης του Ανώτατου Δικαστηρίου.

Εταίροι και αντίπαλοι των ΗΠΑ έχουν, μέχρι στιγμής, επιδείξει αυτοσυγκράτηση στις δημόσιες δηλώσεις τους, επιφυλασσόμενοι να εξετάσουν την απόφαση και τις πιθανές επιπτώσεις της. Ωστόσο, όσο δελεαστικό κι αν θα μπορούσε να είναι για τους εμπορικούς εταίρους των ΗΠΑ να επιδιώξουν μια επαναδιαπραγμάτευση για τους δασμούς, οι αναλυτές εκτιμούν ότι οι περισσότεροι είναι απίθανο να ακολουθήσουν αυτή την οδό. Καταρχάς, οι πιθανότητες να επιτευχθεί μια καλύτερη συμφωνία είναι μικρές, ενώ ακόμη και η απλή πρόταση επαναδιαπραγμάτευσης θα μπορούσε να ενοχλήσει έναν πρόεδρο που έχει ήδη παραδεχθεί ότι ορισμένες πολιτικές αποφάσεις του λαμβάνονται εν βρασμώ.

Στον Καναδά και το Μεξικό, τις δύο χώρες που απολαμβάνουν επί του παρόντος τους χαμηλότερους πραγματικούς δασμολογικούς συντελεστές λόγω μιας βορειοαμερικανικής συμφωνίας, η ίδια η απόφαση δεν είχε σημαντικό αντίκτυπο. Ωστόσο, η δήλωση του κ. Τραμπ κατά τη διάρκεια της συνέντευξης Τύπου, ότι σχεδιάζει να προσφύγει σε έναν νέο μηχανισμό για την επιβολή ενός παγκόσμιου δασμού 10%, θα μπορούσε να τις φέρει σε χειρότερη θέση από ό,τι πριν από την απόφαση του Ανώτατου Δικαστηρίου.

Και η Ευρωπαϊκή Ένωση απέφυγε να πανηγυρίσει την απόφαση και, μέσω εκπροσώπου της, δήλωσε ότι θα «παραμείνει σε στενή επαφή με την αμερικανική κυβέρνηση καθώς επιδιώκουμε σαφήνεια σχετικά με τα βήματα που σκοπεύουν να κάνουν ως απάντηση σε αυτή την απόφαση».

Πολιτική ήττα

Αναλυτές και επενδυτές εξετάζουν επίσης τον αντίκτυπο της απόφασης στο μεγάλο χρέος που έχουν συσσωρεύσει οι Ηνωμένες Πολιτείες. Οι δασμοί έχουν αποφέρει περισσότερα από 200 δισεκατομμύρια δολάρια σε έσοδα από τον Απρίλιο.

Σε κάθε περίπτωση, πρόκειται για ένα ηχηρό πλήγμα για τον Τραμπ και μια σχετικά σπάνια περίπτωση κατά την οποία το δικαστήριο έθεσε φραγμό στις προσπάθειες του να επεκτείνει τα όρια της προεδρικής εξουσίας. Ο Τραμπ είχε επανειλημμένα παρουσιάσει τους δασμούς ως βασικό εργαλείο της ατζέντας του, και η ήττα του στο δικαστήριο θα επηρεάσει όχι μόνο το εμπόριο αλλά και την εξωτερική του πολιτική.