Σε πάνω από €5 εκ. υπολογίζονται οι απώλειες του κράτους από τη μη καταβολή των τελών για τους Χώρους Ελλιμενισμού, ανέφεραν οι Βουλευτές στην Κοινοβουλευτική Επιτροπή Ελέγχου, όπου εξέτασαν τη σχετική έκθεση της Ελεγκτικής Υπηρεσίας, κάνοντας λόγο για «μεγάλο σκάνδαλο».

Παρουσιάζοντας την έκθεση, ο λειτουργός της Ελεγκτικής Υπηρεσίας, Χάρης Γεωργίου, ανέφερε ότι οι χώροι ελλιμενισμού αφορούν ιδιωτική πρωτοβουλία, είναι μικρότεροι από μαρίνες, με χωρητικότητα μέχρι 150 σκάφη αναψυχής και δεν αποτελούν επίσημα σημεία εισόδου στη Δημοκρατία. Το 2018 παραχωρήθηκαν, με απόφαση Υπουργικού Συμβουλίου, έξι χώροι ελλιμενισμού, στην Πέγεια, την Αλαμινό, το Χα Ποτάμι, τον Παχύαμμο και τους Σοφτάδες, με προϋπόθεση την ετήσια καταβολή τελών, που κυμαίνονταν από €75.000 μέχρι €262.000.

Ωστόσο, οι οικονομικοί φορείς που είχαν εγκριθεί για τη δημιουργία των χώρων ελλιμενισμού ζήτησαν αναστολή της καταβολής του τέλους, μέχρι την έκδοση των απαραίτητων αδειών.

Το Υφυπουργείο Τουρισμού ζήτησε γνωμάτευση από τη Νομική Υπηρεσία, η οποία το 2021 γνωμάτευσε ότι η άδεια διαχείρισης ενεργοποιείται μετά την εξασφάλιση των αδειών, δηλώνοντας ότι η καταβολή του τέλους είναι αντισυνταγματικό μέτρο και προτείνοντας τροποποίηση του νόμου.

«Ενώ το κράτος δεν εισπράττει τέλος και στερείται τη δυνατότητα να αξιοποιήσει τον χώρο, ο αιτητής αποκτά συναφή δικαιώματα με οικονομικά αξία, προσθέτει αξία στη γη του, και αποκτά αντικείμενο οικονομικής συναλλαγής», ανέφερε ο εκπρόσωπος της Ελεγκτικής Υπηρεσίας.

Εκφράζοντας επιφυλάξεις για τη νομιμότητα της μη καταβολής του τέλους, η Ελεγκτική Υπηρεσία απευθύνθηκε εκ νέου στη Νομική Υπηρεσία, η οποία επανέλαβε την ίδια θέση, προσθέτοντας ότι το μέτρο είναι «επαχθές και αντισυνταγματικό».

Βασικό συμπέρασμα της Ελεγκτικής Υπηρεσίας, ήταν η διοικητική αδράνεια για την αποτελεσματική αδειοδότηση των χώρων ελλιμενισμού, η καθυστέρηση στη νομοθετική τροποποίηση και η ελλιπής παρακολούθηση των υποχρεώσεων των οικονομικών φορέων, που οδήγησαν σε στέρηση εσόδων τους κράτους και στο να παραμείνουν οι χώροι δεσμευμένοι, χωρίς να αξιοποιούνται.

Σύστασή της ήταν η τροποποίηση της νομοθεσίας, προκειμένου να επιβάλλεται διαφοροποιημένο, χαμηλότερο ετήσιο τέλος, που να αντανακλά την οικονομική αξία της έκτασης που δεσμεύεται και να αποτελεί αντικίνητρο για καθυστέρηση στην εκπλήρωση των υποχρεώσεων των οικονομικών φορέων.

Επίσης, συστήνει όπως η αρμόδια αρχή να προτείνει στο Υπουργικό Συμβούλιο την αποκήρυξη χώρων ελλιμενισμού που δεν συμμορφώνονται με τις υποχρεώσεις τους και να υπάρχει ανώτατο χρονικό όριο για το πόσο καιρό μπορεί να μένει δεσμευμένος χώρος χωρίς να αξιοποιείται.

Επιπλέον, σημείωσαν ότι εντόπισαν αδυναμίες στο τροποποιητικό νομοσχέδιο που δόθηκε προς διαβούλευση για το θέμα τον Ιούλιο 2026, αναφέροντας ότι γίνεται εισήγηση για ενιαίο ετήσιο τέλος €10.000 για όλους τους χώρους, μέχρι να εξασφαλιστούν οι άδειες, με την Ελεγκτική Υπηρεσία να σημειώνει ότι αυτό δεν αντανακλά την αντικειμενική αξία των ακινήτων, ούτε αποτελεί αντικίνητρο για τους οικονομικούς φορείς.

Εκ μέρους του Υφυπουργείου Τουρισμού, η Όλγα Θεοχάρους ανέφερε ότι μέχρι σήμερα δεν λειτούργησε κανένας χώρος ελλιμενισμού, ενώ είπε ότι η υφιστάμενη νομοθεσία δεν αφήνει το Υφυπουργείο να προβεί στη λήψη μέτρων ή στην αποκήρυξη των χώρων ελλιμενισμού.

Σημείωσε ότι τον Ιούλιο του 2026 δόθηκε για διαβούλευση το τροποποιητικό νομοσχέδιο, η οποία συνεχίζεται μέχρι και τις 15 Σεπτεμβρίου.

Απαντώντας σε ερωτήσεις των Βουλευτών, είπε ότι δεν υπάρχουν συμβόλαια για τις παραχωρήσεις των χώρων ελλιμενισμού, παρά μόνο η απόφαση του Υπουργικού Συμβουλίου και ένα «προσχέδιο άδειας διαχείρισης, υπό όρους και προϋποθέσεις», μέχρι την εξασφάλιση των απαραίτητων αδειών.

Εκπρόσωπος του Κτηματολογίου είπε ότι τα ποσά που ορίστηκαν ως ετήσια τέλη καθορίστηκαν από το Κτηματολόγιο και αφορούν τη χρήση της γης και της επίχωσης. Σημείωσε, ωστόσο, ότι αφορούν παλιότερες χρονολογίες, ενώ σήμερα οι αξίες είναι ακόμα μεγαλύτερες. Ενημέρωσε, επίσης, τους Βουλευτές, ότι το Κτηματολόγιο δεν ρωτήθηκε για τον καθορισμό ενιαίου ετήσιου τέλους €10.000, όπως προτείνεται στο προτεινόμενο τροποποιητικό νομοσχέδιο.

Εκπρόσωπος της Νομικής Υπηρεσίας, ανέφερε ότι η έκθεση της Ελεγκτικής Υπηρεσίας θεωρεί ορθή τη γνωμάτευση της ΝΥ, σημειώνοντας ότι και οι συστάσεις της ΕΥ συνάδουν με τη γνωμάτευση που δόθηκε ως προς την ανάγκη τροποποίησης του νόμου.

Ο Πρόεδρος της Επιτροπής, Βουλευτής του ΔΗΚΟ, Ζαχαρίας Κουλίας, είπε, σε δηλώσεις του μετά την επιτροπή, ότι πρόκειται για «τεράστιο σκάνδαλο που δεν τιμά κανένα στη χώρα μας». Όπως ανέφερε, ο θαλάσσιος χώρος είναι πλούτος, ενώ σημείωσε ότι οι χώροι ελλιμενισμού παραχωρήθηκαν με «όρους συννεφιασμένους και άδηλους».

«Έπρεπε να εξασφάλιζαν άδειες», πρόσθεσε, σημειώνοντας ότι ενώ πήραν το προνόμιο δεν πλήρωσαν ποτέ. «Είμαστε στα προεόρτια αυτού του σκανδάλου. Ζητήσαμε περαιτέρω στοιχεία», ανέφερε, επισημαίνοντας ότι η συζήτηση θα συνεχιστεί σε επόμενη συνεδρίαση.

Ο Βουλευτής του ΔΗΣΥ, Γιώργος Παμπορίδης, επέκρινε την «αδράνεια» που επέδειξε το Υφυπουργείο Τουρισμού σημειώνοντας ότι η ανάγκη τροποποίησης της νομοθεσίας εντοπίστηκε το 2023, το 2024 αποφασίστηκε η τροποποίηση, το 2025 ολοκληρώθηκε το νομοσχέδιο και το 2026 τέθηκε για διαβούλευση. «Πρόκειται για παντελή αδράνεια της δημόσιας διοίκησης να επιληφθεί των θεμάτων», ανέφερε.

Επιπλέον, σημείωσε ότι η Νομική Υπηρεσία είναι μόνο ο νομικός σύμβουλος και εναπόκειται στο Υφυπουργείο να ενεργήσει κατά το δοκούν. «Λαμβάνεται η θέση της Νομικής Υπηρεσίας ως θέσφατο. Δεν είναι. Η ευθύνη παραμένει στον εντολέα», είπε, σχολιάζοντας ότι οι δικαιούχοι νέμονται κρατική περιουσία χωρίς να καταβάλλουν τίποτε, «έχοντας καπαρώσει ένα δικαίωμα προσδοκίας για τον εαυτό τους».

Ο Βουλευτής του ΑΚΕΛ, Χρίστος Χριστοφίδης, τόσο εντός της Επιτροπής, όσο και σε δηλώσεις του στη συνέχεια, ανέφερε ότι πρόκειται για «ένα ακόμα μεγάλο διαφαινόμενο σκάνδαλο, ενδεικτικό του βίου και της πολιτείας της διακυβέρνησης Αναστασιάδη, αλλά και της συνέχειάς της, της διακυβέρνησης Χριστοδουλίδη».

Πρόσθεσε ότι πολλοί από τους ιδιώτες στους οποίους παραχωρήθηκαν οι χώροι ελλιμενισμού «φαίνονται να είναι παρακοιμώμενοι της τότε εξουσίας», σημειώνοντας ότι από την απόφαση παραχώρησης υπήρξε σημαντικό οικονομικό όφελος, ιδιαίτερα από τη δυνατότητα που τους δόθηκε, παρά το απροσδιόριστο μέχρι σήμερα, ιδιοκτησιακό καθεστώς, «να μεταβιβάζουν αυτόν τον εθνικό πλούτο που απέκτησαν εν μία νυχτί με μία πολιτική απόφαση».

Ο κ. Χριστοφίδης είπε ότι το κράτος έχει απωλέσει αρκετά εκατομμύρια έσοδα. «Έχουμε ζητήσει και έχει αποφασιστεί ομόφωνα, η συζήτηση να συνεχιστεί. Έχουμε ζητήσει πρόσθετα στοιχεία και για τις αποφάσεις, αλλά και στοιχεία από το Κτηματολόγιο για το πώς μετακινήθηκε η γη πέριξ αυτών των χώρων ελλιμενισμού, λίγο πριν και μετά από την απόφαση του Υπουργικού Συμβουλίου, διότι πρέπει να ξέρουμε αν εκτός από το φαγοπότι με τις άδειες ελλιμενισμού, στήθηκε κι άλλο φαγοπότι με την αγορά γης για επενδυτικούς σκοπούς πέριξ αυτών των χώρων από ανθρώπους που ενδεχόμενα ήξεραν προκαταβολικά αυτές τις αποφάσεις».

Επίσης, πρόσθεσε ότι στην όλη διαδικασία η Γενική Εισαγγελία διαδραμάτισε «γκρίζο» ρόλο, τον οποίο η Επιτροπή θα προσπαθήσει να διαλευκάνει. Έκανε λόγο για «ασύγνωστη αμέλεια» που στερεί από τον πολίτη και την πατρίδα και ωφελεί «λίγους και εκλεκτούς».

Απαντώντας σε ερώτηση, είπε ότι, πέραν των €5 εκ. που χάθηκαν από τα τέλη που έπρεπε να καταβάλλονται, πρέπει να υπολογιστούν και οι απώλειες από τον τουριστικό τομέα, από το γεγονός ότι δεν λειτούργησαν μέχρι σήμερα οι χώροι ελλιμενισμού.

Ο Βουλευτής του ΑΚΕΛ, Νίκος Κέττηρος, εντός της Επιτροπής, ανέφερε ότι πρόκειται για «σκανδαλώδη προνομιακή διαχείριση από ολόκληρο τον μηχανισμό διαπλοκής, προς όφελος συγκεκριμένων επιχειρηματιών, στους οποίους επιτράπηκε να μεταβιβάζουν και να αποκτούν πλούτο με αέρα κουπανιστό».

Σημείωσε ότι οι περιοχές που δόθηκαν οι χώροι ελλιμενισμού ήταν απομακρυσμένες περιοχές με μόνο χωράφια, που «προφανώς απέκτησαν αξία». Επισήμανε, επίσης, ότι όταν δίδεται μισό οικόπεδο σε πρόσφυγες, αν δεν το εκμεταλλευτούν σε συγκεκριμένο χρονικό διάστημα, τους το παίρνουν πίσω. «Εδώ έχει οχτώ χρόνια που δεν έβαλαν πέτρα στους χώρους ελλιμενισμού, δεν εξασφάλισαν τις άδειες που έπρεπε, και δεν κουνήθηκε φύλλο», είπε.

Ο Βουλευτής του ΔΗΚΟ, Χρύσανθος Σαββίδης, είπε ότι οι περισσότεροι από τους δικαιούχους έχουν προχωρήσει σε υποδομές πάνω στη θάλασσα, χωρίς να ελεγχθούν περιβαλλοντικά και πολεοδομικά. Επίσης, ανέφερε ότι απαγορεύεται η πρόσβαση στους πολίτες στις θαλάσσιες περιοχές εντός των χώρων ελλιμενισμού, καθώς «θεωρείται δικός τους χώρους».

Ο Πρόεδρος του Κινήματος Άλμα, Οδυσσέας Μιχαηλίδης, αναφέρθηκες τις σχέσεις των δικαιούχων με αξιωματούχους. Όπως είπε, το 2019 η Επιτροπή Ελέγχου, είχε εξετάσει την ανταλλαγή ενός «λάκκου» πολύ χαμηλής αξίας ιδιωτικού τεμαχίου, με ένα «κρατικό φιλέτο». Όπως ανέφερε, η ανταλλαγή κατέστη δυνατό να γίνει με βάση γνωμάτευση συγκεκριμένης εισαγγελέως της Δημοκρατίας, «η οποία φαίνεται να είχε ιδιάζουσα σχέση με τη συγκεκριμένη εταιρεία και με συγκεκριμένο δικηγορικό γραφείο».

Σύμφωνα με τον κ. Μιχαηλίδη, η ίδια εταιρεία επωφελείται σήμερα από γνωμάτευση της ίδιας εισαγγελέως, μαζί με άλλες πέντε εταιρείες «και το κράτος φαίνεται να χάνει μέχρι τώρα πέραν €5 εκ., από μία γνωμάτευση, η οποία απεφάνθη, χωρίς να ρωτήσει το Κτηματολόγιο, ότι η παραχώρηση θαλάσσιου πλούτου έχει μηδενική αξία, και αν επιβάλεις ενοίκιο είναι καταστρεπτικής φύσεως».

Εντός της Επιτροπής, ο κ. Μιχαηλίδης είχε αναφερθεί και σε ιδιοκτήτη άλλης εταιρείας από τις έξι, ο οποίος, όπως είπε, είναι «επιστήθιος φίλος του Γενικού Εισαγγελέα».

Η συζήτηση του θέματος θα συνεχιστεί, με την προσκόμιση των στοιχείων που ζήτησαν οι Βουλευτές από το Υφυπουργείο Τουρισμού και το Κτηματολόγιο.