Η κυπριακή αμυντική βιομηχανία διανύει μια περίοδο πρωτοφανούς μετασχηματισμού, εξελισσόμενη από έναν περιορισμένο τομέα υποστήριξης σε έναν στρατηγικό πυλώνα της εθνικής οικονομίας και της ευρωπαϊκής ασφάλειας. Η ανάπτυξη αυτή δεν είναι τυχαία, αλλά αποτέλεσμα μιας συγκροτημένης προσπάθειας σύνδεσης της εγχώριας καινοτομίας με τις ανάγκες της Εθνικής Φρουράς και τις ευρύτερες προτεραιότητες της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η Κύπρος έχει καταφέρει να ενταχθεί πλήρως στο ευρωπαϊκό αμυντικό οικοσύστημα. Σήμερα, 16 κυπριακές εταιρείες συμμετέχουν ενεργά σε προγράμματα του Ευρωπαϊκού Ταμείου Άμυνας (EDF), ενώ η χώρα δίνει το «παρών» σε 13 έργα της PESCO (Μόνιμη Διαρθρωμένη Συνεργασία). Αυτή η συμμετοχή επιτρέπει σε εγχώριες μικρομεσαίες επιχειρήσεις να συνεργάζονται με ευρωπαϊκούς κολοσσούς, αναπτύσσοντας τεχνολογίες αιχμής σε τομείς όπως η κυβερνοασφάλεια, τα μη επανδρωμένα συστήματα (drones) και τα συστήματα θαλάσσιας επιτήρησης.
Η ενίσχυση της τοπικής παραγωγής αποτελεί πλέον επιτακτική ανάγκη για τη θωράκιση της Κυπριακής Δημοκρατίας. Σε μια περιοχή με συνεχώς αναδυόμενες προκλήσεις, η ικανότητα παραγωγής και συντήρησης αμυντικού υλικού εντός των συνόρων μειώνει την εξάρτηση από τρίτες χώρες και ενισχύει την αποτρεπτική ισχύ. Μάλιστα, η κυβέρνηση προωθεί τη ρήτρα του 15%, η οποία προβλέπει ότι σε αγορές εξοπλισμού από το εξωτερικό, ένα ποσοστό της αξίας πρέπει να διοχετεύεται στην εγχώρια βιομηχανία. Ο τομέας της άμυνας αποδεικνύεται ένας από τους πλέον υποσχόμενους για την κυπριακή οικονομία. Τα τελευταία χρόνια, ο αριθμός των εταιρειών του κλάδου έχει δεκαπλασιαστεί, με τη συνεισφορά τους να ανέρχεται ήδη στα 40 εκατομμύρια ευρώ. Η εξωστρέφεια και η καινοτομία των κυπριακών επιχειρήσεων κερδίζουν έδαφος στις διεθνείς αγορές.
Η κυπριακή αμυντική βιομηχανία δεν αφορά πλέον μόνο τον στρατό. Αφορά την έρευνα, την τεχνολογία και την οικονομική ευημερία. Μέσω του Κυπριακού Συμβουλίου Αμυντικής Βιομηχανίας (ΚΣΑΒ), η Κύπρος χτίζει μια ισχυρή βάση που συνδυάζει την εθνική ασφάλεια με την παραγωγή υψηλής προστιθέμενης αξίας, τοποθετώντας το νησί στον χάρτη της σύγχρονης ευρωπαϊκής αμυντικής αρχιτεκτονικής. Οι κυπριακές επιχειρήσεις έχουν καταφέρει να διεισδύσουν δυναμικά στην ευρωπαϊκή αλυσίδα εφοδιασμού, εξασφαλίζοντας σημαντικά κονδύλια και συμμετοχή σε προγράμματα που καθορίζουν το μέλλον της ηπειρωτικής άμυνας.
Αρκετές εγχώριες εταιρείες πρωταγωνιστούν σε κοινοπραξίες με ευρωπαϊκούς κολοσσούς, αναπτύσσοντας τεχνολογίες αιχμής. Κυριότερα παραδείγματα είναι η SignalGeneriX που θεωρείται ηγέτιδα στον τομέα, συμμετέχοντας σε πολυάριθμα έργα του EDF και EDIDP. Ξεχωρίζουν τα έργα ACTUS (προηγμένα τακτικά UAV) και LINGUARISE-DC (γλωσσική τεχνολογία για στρατιωτική χρήση), συνολικού προϋπολογισμού 66 εκατομμυρίων ευρώ. Επίσης, αναπτύσσει το PASITHEA, ένα υβριδικό μη επανδρωμένο όχημα που κινείται σε αέρα και νερό. Άλλη εταιρεία είναι η Additess που εξειδικεύεται σε συστήματα επιτήρησης, ασφάλειας συνόρων και ανάλυσης δεδομένων, με σταθερή παρουσία σε ευρωπαϊκά ερευνητικά προγράμματα. Αξιόλογη περίπτωση είναι και η CyRIC που συμμετέχει ενεργά σε έργα που αφορούν τη ρομποτική και την τεχνητή νοημοσύνη στην άμυνα. Τέλος άλλοι παίκτες είναι εταιρείες όπως η Eight Bells, η Skyld και το Vetronics Research Centre που συμμετέχουν σε εξειδικευμένα προγράμματα όπως το COMMANDS, το οποίο εστιάζει στην αυτόνομη κίνηση επίγειων οχημάτων.
Η οικονομική στήριξη αυτών των εταιρειών προέρχεται τόσο από την ΕΕ όσο και από εθνικούς πόρους, δημιουργώντας ένα σταθερό επενδυτικό περιβάλλον: Υπάρχει το Ευρωπαϊκό Ταμείο Άμυνας (EDF) όπου μόνο για το πρόγραμμα εργασίας EDF 2024, 13 κυπριακές οντότητες πέτυχαν συμμετοχή σε 19 προτάσεις έργων, εξασφαλίζοντας χρηματοδότηση περίπου 15 εκατομμυρίων ευρώ. Πολύ σημαντικό είναι το πρόγραμμα SAFE. Η Κυπριακή Δημοκρατία αναμένεται να αξιοποιήσει χρηματοδότηση ύψους 1,2 δισεκατομμυρίων ευρώ μέσω δανείων και άμεσων ενισχύσεων για την ενίσχυση των αμυντικών της δυνατοτήτων. Επιπρόσθετα υπάρχει και η Εθνική Συγχρηματοδότηση. Συγκεκριμένα το Υπουργείο Άμυνας εφαρμόζει ειδικό σχέδιο ύψους 10 εκατομμυρίων ευρώ για τη στήριξη των κυπριακών επιχειρήσεων που συμμετέχουν σε έργα του EDF, καλύπτοντας μέρος των δαπανών έρευνας και ανάπτυξης. Συνολικά, περίπου 30 κυπριακές εταιρείες δραστηριοποιούνται πλέον σε προϊόντα διπλής χρήσης (πολιτική και στρατιωτική), συμμετέχοντας σε προγράμματα αξίας 175 εκατομμυρίων ευρώ.
Ο τομέας των μη επανδρωμένων συστημάτων (drones) αποτελεί την αιχμή του δόρατος για την κυπριακή αμυντική βιομηχανία, με εγχώριες εταιρείες να καταγράφουν εντυπωσιακές επιδόσεις τόσο σε επιχειρησιακό επίπεδο όσο και σε επίπεδο ευρωπαϊκών χρηματοδοτήσεων. Η Κύπρος έχει μετεξελιχθεί σε σημαντικό εξαγωγέα drones, με συστήματα που έχουν δοκιμαστεί σε πραγματικές συνθήκες μάχης. Στο τομέα αυτό δραστηριοποιούνται εταιρίες όπως η Swarmly Aero. Η εταιρεία με έδρα τη Λεμεσό έχει παραδώσει περισσότερα από 200 drones H-10 Poseidon στην Ουκρανία. Τον Ιανουάριο του 2026, η Εθνική Φρουρά παρέλαβε τα πρώτα δύο δικά της H-10 Poseidon, τα οποία προσφέρουν εμβέλεια 50 χλμ. και προηγμένη αντοχή σε ηλεκτρονικές παρεμβολές. Μία άλλη εταιρεία είναι η SignalGeneriX που αναπτύσσει το καινοτόμο υβριδικό σύστημα PASITHEA, το οποίο συνδυάζει δυνατότητες πτήσης και υποβρύχιας κίνησης (HAUV). Παράλληλα, το σύστημά ης RFHUNTER® ενσωματώνεται σε drones για τον εντοπισμό εχθρικών εκπομπών ραδιοσυχνοτήτων σε πραγματικό χρόνο. Αναφοράς αξίζει και το σύστημα DroneEye. Πρόκειται για μια πλήρως κυπριακή λύση για την επιτήρηση και εξουδετέρωση κακόβουλων drones, που αναπτύχθηκε σε συνεργασία με ερευνητικά κέντρα και την Εθνική Φρουρά.
Ολοκληρώνοντας το άρθρο αυτό θα ήθελα να τονίσω πως η κυπριακή αμυντική βιομηχανία αναδεικνύεται σε ένα πολλαπλασιαστή δύναμης που συνεισφέρει όλο και περισσότερο στο κυπριακό ΑΕΠ. Παράλληλα προσφέρει σημαντικές και προηγμένες τεχνολογικές εφαρμογές ενισχύοντας την αποτρεπτική ικανότητα της ΕΦ.
* Ο Πέτρος Ζαρούνας είναι διεθνολόγος και υποψήφιος βουλευτής με το ΑΛΜΑ στην επαρχία Λάρνακας
