Ο Κυριάκος Μητσοτάκης, στη συνέντευξή του στον ΣΚΑΪ, περιέγραψε ένα διεθνές περιβάλλον «γεμάτο αβεβαιότητες» και σημείωσε ότι η ελληνική κοινωνία ανησυχεί για την πορεία της χώρας, της Ευρώπης και για το πώς θα διαμορφωθούν οι σχέσεις Ε.Ε. και ΗΠΑ.

Ο πρωθυπουργός δήλωσε ότι δεν έχει «κάποια επίσημη ενημέρωση» για πιθανό ταξίδι του Ντόναλντ Τραμπ στην Ελλάδα, σημειώνοντας ωστόσο ότι σε έναν κόσμο «γεμάτο αβεβαιότητες» είναι «απολύτως κατανοητό» να υπάρχει ανησυχία στην ελληνική κοινωνία για την πορεία της χώρας, της Ευρώπης και για το πώς διαμορφώνονται οι σχέσεις Ευρωπαϊκής Ένωσης και Ηνωμένων Πολιτειών.

Είπε ότι στόχος είναι να εξηγηθεί «με απλά λόγια» η στρατηγική της Ελλάδας, ώστε να αξιοποιήσει τα πλεονεκτήματά της και να παραμείνει «πόλος σταθερότητας σε μία ταραγμένη περιοχή».

Απαντώντας σε ερώτηση για το αν τον προβληματίζει το ενδεχόμενο αμερικανικής μεσολάβησης στα ελληνοτουρκικά, λόγω της σχέσης Τραμπ-Ερντογάν, ήταν κατηγορηματικός: «Όχι, δεν συμμερίζομαι καθόλου αυτές τις ανησυχίες».

Τόνισε ότι η Ελλάδα έχει «στρατηγική σχέση» με τις ΗΠΑ, ότι ο ίδιος γνωρίζει τον πρόεδρο Τραμπ από την πρώτη θητεία του και ότι οι ελληνοαμερικανικές σχέσεις «βρίσκονται στο καλύτερο σημείο που ήταν ποτέ», υπογραμμίζοντας ότι δεν εξαντλούνται στο επίπεδο του προέδρου και του γραφείου του αλλά αφορούν «διαχρονικές και σταθερές σχέσεις» και με το Κογκρέσο και με άλλους πόλους εξουσίας.

Για την Τουρκία είπε ότι οι σχέσεις είναι «αυτοτελείς», προσθέτοντας ότι θα βρεθεί στην Αγκυρα «πριν τις 15 Φεβρουαρίου» και ότι δεν θεωρεί πως χρειάζεται «επιδιαιτητής» ή «διαμεσολαβητής» για να συζητηθούν ζητήματα των δύο χωρών.

Η συνέντευξη Μητσοτάκη

Τα «κεκτημένα» και η «μία μεγάλη διαφορά»

Ο κ. Μητσοτάκης ανέφερε ότι από τη Διακήρυξη των Αθηνών έχουν προκύψει «σημαντικά κεκτημένα» τα οποία, όπως είπε, «δεν πρέπει να τα αμελούμε»: μίλησε για «πολύ σημαντική μείωση της έντασης», ειδικά «στον αέρα» με «σημαντικότατο περιορισμό» παραβιάσεων και παραβάσεων, για «πολύ καλή συνεργασία» με την Τουρκία στο μεταναστευτικό, για «δεκάδες χιλιάδες Τούρκους επισκέπτες που αξιοποιούν το καθεστώς της γρήγορης βίζας» στηρίζοντας τον τουρισμό στα νησιά του Ανατολικού Αιγαίου», καθώς και για την οικοδόμηση «ανοιχτών διαύλων επικοινωνίας ώστε να μπορεί να εκτονώνεται σχετικά γρήγορα οποιαδήποτε ένταση».

Ταυτόχρονα, είπε ότι «δεν τρέφω αυταπάτες» και προσδιόρισε ως «μείζον ζήτημα και μεγάλη διαφορά μία και μόνο: η οριοθέτηση θαλάσσιων ζωνών, ΑΟΖ και υφαλοκρηπίδας, στο Αιγαίο και στην Ανατολική Μεσόγειο».

Επισήμανε ότι όσο η Τουρκία προσθέτει «και άλλα θέματα στο μενού», η προώθηση προς λύση είναι «δύσκολη» στη σημερινή συγκυρία.

Ο πρωθυπουργός χαρακτήρισε «θετική αναγνώριση» τη δήλωση του Τούρκου ΥΠΕΞ Χακάν Φιντάν.

Τόνισε επίσης τη σημασία του ότι μπορεί να συνομιλεί απευθείας με τον πρόεδρο Ερντογάν και είπε ότι δεν συζητούν μόνο τα ελληνοτουρκικά, αναφέροντας πως η Ελλάδα θα είχε διάθεση να αναπτύξει πρωτοβουλίες στην ευρύτερη περιοχή, ακόμη και το ενδεχόμενο «μιας ευρύτερης περιφερειακής διάσκεψης» με συμμετοχή και της Τουρκίας.

«Γκρίζες ζώνες» και casus belli

Ερωτηθείς για «γκρίζες ζώνες» και αποστρατικοποίηση, είπε ότι «για την Ελλάδα είναι θέματα τα οποία δεν υφίστανται», προσθέτοντας πως η χώρα «δεν πρόκειται ποτέ να μπει σε τέτοια συζήτηση».

Παράλληλα, ανέπτυξε τη θέση ότι επίλυση της μεγάλης διαφοράς θα μπορούσε να έχει «παράπλευρα οφέλη» για την Τουρκία ως προς την προσέγγισή της με την Ε.Ε. και τη συμμετοχή της σε μελλοντικά προγράμματα χρηματοδότησης της αμυντικής της βιομηχανίας με ευρωπαϊκούς πόρους.

Ξεκαθάρισε όμως ότι «όσο υπάρχει το casus belli η Τουρκία δεν μπορεί να εκμεταλλευτεί ευρωπαϊκή χρηματοδότηση», λέγοντας ότι αυτός ο στόχος επιτεύχθηκε «εκ του αποτελέσματος».

Υπογράμμισε ότι ο σκοπός δεν είναι ο αποκλεισμός της Τουρκίας «στο διηνεκές», αλλά η αξιοποίηση αυτού του «διαπραγματευτικού χαρτιού» ώστε να πειστεί η Τουρκία πως οι διεκδικήσεις της είναι «παντελώς άστοχες και αχρείαστες».

NAVTEX και Κάσος

Για NAVTEX που εξέδωσε η Τουρκία, ο πρωθυπουργός υποστήριξε ότι η Ελλάδα «δεν θα χρειαστεί να πάρει άδεια από κανέναν» για έργα όπως μια ηλεκτρική διασύνδεση μεταξύ ελληνικών νησιών στο Αιγαίο.

Είπε ότι τέτοιες θέσεις επαναλαμβάνονται από «τουρκικές γραφειοκρατίες» και πρόσθεσε ότι, αν ο Ερντογάν θέλει να αφήσει το κεφάλαιο στο παρελθόν και να υπάρξει ουσιαστική συζήτηση, ο ίδιος θα ήταν «διατεθειμένος» να μπει σε αυτήν, αν και εκτίμησε ότι «δεν το θεωρώ πολύ πιθανό στην παρούσα συγκυρία».

Στο ειδικό ερώτημα για την Κάσο, είπε ότι «σε καμία περίπτωση» δεν εφαρμόστηκε κάποιο τέτοιο δόγμα από την Τουρκία που να σταμάτησε έρευνα, προσθέτοντας ότι «δεν υπήρξε καμία εκκρεμότητα στην Κάσο, ούτε δημιουργήθηκε και κάποιο τετελεσμένο».

Χωρικά ύδατα

Υπενθύμισε ότι επί της κυβέρνησής του η Ελλάδα «έχει ήδη επεκτείνει τα χωρικά της ύδατα στο Ιόνιο», λέγοντας ότι «μεγάλωσε η Ελλάδα τα τελευταία έξι χρόνια».

Τόνισε ότι το δικαίωμα επέκτασης έως τα 12 μίλια «είναι αναφαίρετο» και ότι «θα ασκηθεί όταν κρίνουμε ότι είναι οι πιο κατάλληλες συνθήκες», αποφεύγοντας περαιτέρω δημόσια συζήτηση.

Αναγνώρισε ότι στο παρελθόν «ενδεχομένως» υπήρξαν ευκαιρίες για επίλυση σε εποχές μικρότερης έντασης, αλλά είπε ότι το ζητούμενο είναι «τι γίνεται τώρα». Περιέγραψε ως δική του υποχρέωση να «ενισχύω τη διαπραγματευτική θέση» της χώρας και να την κρατά «ασφαλή».

Ανέφερε κινήσεις του τελευταίου χρόνου όπως τα θαλάσσια περιβαλλοντικά πάρκα και τον εθνικό θαλάσσιο χωροταξικό σχεδιασμό, καθώς και την ανάδειξη της Ελλάδας ως «σημαντικού γεωστρατηγικού παίκτη» στον τομέα της ενέργειας.

Είπε ότι η Ελλάδα «εξοπλίζεται» όχι σε μόνιμη αντιδιαστολή με την Τουρκία αλλά επειδή οι ισχυρές Ενοπλες Δυνάμεις στηρίζουν το αποτρεπτικό δόγμα.

Διατύπωσε τη φράση «ισχύς των αξιών μας» αλλά και «αξία της ισχύος μας», λέγοντας ότι και τα δύο πρέπει να συμβαίνουν ταυτόχρονα.

Η σχέση με το Ισραήλ

Για τη σχέση με το Ισραήλ, είπε ότι οικοδομήθηκε από προηγούμενες κυβερνήσεις και έχει «μεγάλο στρατηγικό βάθος». Τόνισε ότι δεν τη βλέπει ως ανταγωνιστική σχέση Ελλάδας-Τουρκίας ή Ισραήλ-Τουρκίας και ότι όσοι την παρουσιάζουν έτσι «κάνουν μεγάλο λάθος».

Ανέφερε συνεργασία στον τομέα της αμυντικής βιομηχανίας και δυνατότητες ειδικά σε συστήματα αεράμυνας, ενώ σημείωσε ότι η Ελλάδα υποδέχεται «παραπάνω από 1 εκατομμύριο επισκέπτες από το Ισραήλ».

Ουκρανία, Ρωσία και «Κάθετος Διάδρομος»

Στην κριτική ότι η Ελλάδα «το τράβηξε» με τη Ρωσία, ο κ. Μητσοτάκης απάντησε ότι η στήριξη της Ουκρανίας υπαγορεύτηκε από το Διεθνές Δίκαιο και από «στενά εθνικά συμφέροντα», λέγοντας ότι η Ελλάδα όφειλε να στηρίξει τον «αμυνόμενο απέναντι στον επιτιθέμενο».

Αντέκρουσε επίσης την κριτική, ότι η Ελλάδα δεν θα είχε δίαυλο επικοινωνίας με τις ΗΠΑ στη δεύτερη περίοδο διακυβέρνησης Τραμπ, συνδέοντας την αξία της χώρας με τον ενεργειακό της ρόλο. Κεντρικό σημείο της τοποθέτησής του ήταν ο «Κάθετος Διάδρομος», τον οποίο παρουσίασε ως στρατηγική κατεύθυνση για την ενεργειακή ασφάλεια.

Σε διευκρινιστική ερώτηση, είπε ότι πρόκειται για ιδιωτικές συμφωνίες, πάνω σε κρατικές και ιδιωτικές υποδομές, αναφέροντας τις υποδομές της ΔΕΠΑ και το FSRU στην Αλεξανδρούπολη.

Περιέγραψε έναν διάδρομο «με δύο παρακλάδια», ένα που αφορά τη Ρεβυθούσα και ένα την Αλεξανδρούπολη, και είπε ότι στόχος είναι η Ελλάδα να αποτελεί πάροχο ενεργειακής ασφάλειας «μέχρι τη Ρουμανία», αναφέροντας χώρες όπως Βουλγαρία, Ρουμανία, Βόρεια Μακεδονία και Σερβία.

Καλή νομοθέτηση και «εντυπώσεις»

Στα εσωτερικά, αναφέρθηκε στη διάταξη για τη συνεπιμέλεια που προκάλεσε αντιδράσεις, λέγοντας ότι «πέρασε από την κανονική νομοθετική διαδικασία», ψηφίστηκε από περισσότερους βουλευτές από την κυβερνητική πλειοψηφία και εισηγήθηκε από το Υπουργείο Δικαιοσύνης, ενώ τη χαρακτήρισε «σωστή».

Για το πώς έγινε χρήση της διάταξης από την Ολγα Κεφαλογιάννη, είπε ότι δεν θα το σχολιάσει, καθώς είναι προσωπικό θέμα «και υπάρχουν και παιδιά στη μέση», προσθέτοντας ότι διαχωρίζει τη χρήση από τη διάταξη και ότι όταν κάποιος κατέχει δημόσιο αξίωμα πρέπει να προσέχει «και τις εντυπώσεις». Ερωτηθείς αν θα υπάρξουν πολιτικές επιπτώσεις, απάντησε αρνητικά.

«Βαθύ κράτος» και ορόσημο 2030

Απάντησε στην κριτική περί παθογενειών που μένουν ανέπαφες, λέγοντας ότι «αλλάζουμε πολλά από αυτά» και ότι η σύγκρουση με το «βαθύ κράτος» είναι κεντρική προτεραιότητα της δεύτερης τετραετίας.

Ανέφερε ως βασική μεταρρύθμιση το ψηφιακό κράτος (gov.gr), την επιτάχυνση έκδοσης συντάξεων, τη μετάπτωση των πολεοδομιών στο Κτηματολόγιο, την αξιολόγηση δημοσίων υπαλλήλων και τα μπόνους απόδοσης.

Είπε ότι οι αλλαγές είναι «σύνθετη άσκηση» που απαιτεί «επιμονή και υπομονή», με «μάχες που κερδίζουμε και μάχες που χάνουμε».

Συνέδεσε τη Συνταγματική Αναθεώρηση με το 2030, που χαρακτήρισε «πολύ σημαντικό ορόσημο», καθώς τότε συμπληρώνονται 200 χρόνια από τη σύσταση του νεοελληνικού κράτους, λέγοντας ότι φιλοδοξία του είναι να έχουν κλείσει «οι εκκρεμότητές μας με το πελατειακό κράτος».

Για τον ΟΠΕΚΕΠΕ είπε ότι ήταν «χαμένη μάχη» και ότι «κόψαμε τον γόρδιο δεσμό», εκφράζοντας βεβαιότητα ότι η μεταφορά των πληρωμών στην ΑΑΔΕ δίνει αυξημένα εχέγγυα διαφάνειας και δικαιοσύνης.

Παραδέχθηκε ότι, εκ των υστέρων, θα ήθελε να είχε γίνει νωρίτερα, αλλά υποστήριξε ότι δεν μπορεί να ειπωθεί πως δεν έγινε.

Αναθεώρηση, μονιμότητα και άρθρο 86

Στο πλαίσιο της Συνταγματικής Αναθεώρησης, ο κ. Μητσοτάκης έθεσε ως κρίσιμα ζητήματα τη σύνδεση μονιμότητας με αξιολόγηση, τη συνταγματική κατοχύρωση δημοσιονομικής σταθερότητας και την αλλαγή του άρθρου 86.

Είπε ότι η προθεσμία παραγραφής έχει ήδη αλλάξει από την κυβέρνησή του και ότι το βασικό πρόβλημα είναι η λειτουργία της προανακριτικής:

«Δεν μπορεί να έχουμε την απαίτηση από τη Βουλή να κάνει τη δουλειά που θα έκανε ένας εισαγγελέας».

Εξέφρασε τη θέση ότι η δίωξη πρέπει να ασκείται από εισαγγελείς, με δικλίδες ασφαλείας και ενδεχομένως έναν ρόλο για τη Βουλή, αλλά όχι προανακριτική που τεκμηριώνει την άσκηση δίωξης.

Για τη μονιμότητα, είπε ότι υπάρχει τρόπος θεσμικής θωράκισης και σημείωσε ότι η τρέχουσα Βουλή είναι η «προτείνουσα» ενώ η επόμενη θα διατυπώσει το τελικό άρθρο 103.

Επισήμανε ότι στο Σύνταγμα σήμερα δεν υπάρχουν έννοιες όπως η αξιολόγηση, η κλιματική κρίση ή η τεχνητή νοημοσύνη και ότι εξακολουθεί να υπάρχει απαγόρευση για μη κρατικά πανεπιστήμια, λέγοντας πως «έχει έρθει η ώρα» να συζητηθούν με «θάρρος» και «διάθεση συναίνεσης».

«Εφικτός στόχος η αυτοδυναμία»

Ο πρωθυπουργός δήλωσε ότι «δεν θα αλλάξει ο εκλογικός νόμος», υποστηρίζοντας ότι είναι σημαντικότερο να κατοχυρωθεί η θεσμική σταθερότητα και οι κανόνες του παιχνιδιού να μην είναι υπό διαπραγμάτευση.

Επανέλαβε ότι πιστεύει στις αυτοδύναμες κυβερνήσεις και ότι αν ο λαός δεν υποδείξει αυτοδυναμία, θα σχηματιστεί κυβέρνηση συνεργασίας, «η χώρα δεν μπορεί να μείνει ακυβέρνητη».

Σε ερώτηση για το αν είναι εφικτή αυτοδυναμία, ανέφερε ότι οι δημοσκοπήσεις πριν τις εκλογές του 2023 τον τοποθετούσαν στο 33%-34% και τελικά πήρε 41%, λέγοντας ότι ο στόχος είναι εφικτός.

Εθεσε ως μέρος του διακυβεύματος την ελληνική προεδρία της Ε.Ε. το δεύτερο εξάμηνο του 2027 και ρώτησε «ποιος θα τη διαχειριστεί;». Παρέθεσε στοιχεία για ανεργία, ανεργία νέων και μισθούς, αναγνωρίζοντας ταυτόχρονα ότι «η ακρίβεια πονάει».

Στο ερώτημα για πιθανή συνεργασία αν δεν υπάρξει πλειοψηφία, είπε ότι το Σύνταγμα είναι σαφές και το πρώτο κόμμα οφείλει να διερευνήσει σχηματισμό κυβέρνησης, προσθέτοντας: «Θα σεβαστώ το Σύνταγμα».

Θυμός και αυτοκριτική για Τέμπη

Αναγνώρισε ότι υπάρχει θυμός στην κοινωνία, απορρίπτοντας αφορισμούς και λέγοντας ότι «τα social media τον ενθαρρύνουν».

Υποστήριξε ότι ακόμη και όσοι θεωρούνται αντισυστημικοί έχουν παράπονα «που δεν είναι αδικαιολόγητα», αν και συχνά προτείνουν «ανεφάρμοστες» λύσεις.

Για την εμπιστοσύνη στους θεσμούς, είπε ότι αν οι πολίτες το πιστεύουν, «σίγουρα έχουμε κι εμείς σε έναν βαθμό την ευθύνη», προσθέτοντας ότι είναι και παγκόσμιο πρόβλημα.

Μίλησε επίσης για αλλαγές στη Δικαιοσύνη, όπως η τεχνολογία για επιτάχυνση αποφάσεων και η κατάργηση των Ειρηνοδικείων, λέγοντας ότι όταν κάποιος χρειάζεται πέντε χρόνια «να βρει το δίκιο του» είναι δύσκολο να έχει εμπιστοσύνη.

Σε ερώτηση για το αν μετανιώνει για κάτι, είπε ότι για τον ΟΠΕΚΕΠΕ «έπρεπε να είχα τολμήσει νωρίτερα».

Είπε επίσης ότι έχει μετανιώσει που άφησε να ριζώσουν «οι θεωρίες των ξυλολίων» μετά τα Τέμπη και ότι δεν απάντησαν «με θάρρος και με τόλμη πολύ νωρίτερα».

«Η Ευρώπη ξύπνησε»

Ο πρωθυπουργός περιέγραψε ως «παράδοξη» τη συγκυρία κατά την οποία, όπως τέθηκε στο ερώτημα, Ευρωπαίοι ηγέτες συζητούν «πίσω από κλειστές πόρτες» αν η Αμερική είναι φίλος ή εχθρός.

Ο ίδιος είπε ότι εξακολουθεί να θεωρεί τις Ηνωμένες Πολιτείες «φίλο» και ότι θα συνεχίσει να «προστατεύει και να υπερασπίζεται» τη διμερή στρατηγική σχέση.

Ταυτόχρονα, υποστήριξε ότι όσα συνέβησαν «το τελευταίο διάστημα» λειτούργησαν ως «πολύ απότομο και έντονο “ξυπνητήρι” για την Ευρώπη».

Στο πλαίσιο αυτό, είπε ότι η Ελλάδα βρέθηκε «μπροστά από τις εξελίξεις» σε δύο πεδία: στο μεταναστευτικό και στη συζήτηση για τη στρατηγική αυτονομία.

Στο σκέλος της ευρωπαϊκής άμυνας, ανέφερε ότι είχε θέσει σε συζητήσεις -και με τον πρόεδρο της Γαλλίας Εμανουέλ Μακρόν– το ερώτημα αν η Ευρώπη μπορεί να αποκτήσει «τον δικό της αμυντικό πυλώνα», πέρα από τη σχέση με το ΝΑΤΟ.

Επικαλέστηκε το άρθρο 42, παράγραφος 7 της Ευρωπαϊκής Ένωσης, το οποίο χαρακτήρισε «ρήτρα αμοιβαίας συνδρομής», λέγοντας ότι το έβαλε «ευθέως στην ατζέντα» και ότι δεν μπορεί να συζητείται η στρατηγική αυτονομία χωρίς η Ευρώπη να δεσμευτεί πως υπερασπίζεται όσα «ήδη υπάρχουν στις Συνθήκες».

Ο κ. Μητσοτάκης είπε ακόμη ότι η Ελλάδα, «χωρίς να υπονομεύσουμε τη στρατηγική μας σχέση με τις ΗΠΑ», είναι «πρωταγωνιστής» στη συζήτηση για τη στρατηγική ευρωπαϊκή αυτονομία, και προανήγγειλε ότι θα υπάρξει «πολύ ενδιαφέρον Ευρωπαϊκό Συμβούλιο» με αντικείμενο την ανταγωνιστικότητα και την ενέργεια.

Επανέλαβε την πεποίθηση ότι η σχέση με τις ΗΠΑ θα διαφυλαχθεί, προσθέτοντας όμως ότι, κατά τη γνώμη του, ο Ντόναλντ Τραμπ «είχε δίκιο» όταν έλεγε πως «εσείς στην Ευρώπη δεν ασχολείστε με την άμυνά σας», επειδή -όπως το διατύπωσε- η Ευρώπη «είχε εκχωρήσει την άμυνά της στις ΗΠΑ».

Σημείωσε ότι η Ελλάδα, λόγω γεωγραφικών συνθηκών, δεν ανήκε σε αυτή την κατηγορία και ότι η Ευρώπη «ξύπνησε», εκτιμώντας πως η αίσθηση του κατεπείγοντος θα οδηγήσει σε αποφάσεις που πριν από λίγα χρόνια θα ήταν δύσκολες.

Στην τελευταία ερώτηση για το αν μια χώρα που βασίζεται στο Διεθνές Δίκαιο χάνει έδαφος σε έναν συναλλακτικό κόσμο, επανέλαβε το σχήμα «ισχύς των αξιών» -που, όπως είπε, θα συνεχίσει να υπερασπίζεται- μαζί με την «αξία της ισχύος μας», υπογραμμίζοντας ότι «επενδύουμε στην ισχυρή Ελλάδα αυτή τη στιγμή, σε όλα τα επίπεδα».

Πρόσθεσε ότι το Διεθνές Δίκαιο παραμένει σημείο αναφοράς, ότι πιστεύει πως η πολυμέρεια «δεν έχει πεθάνει» και ότι ακόμη και ο ΟΗΕ, παρότι «σε έναν βαθμό απαξιωμένος», έχει «σημαντικό ρόλο».

Έθεσε, ωστόσο, ως πρώτη προτεραιότητα «την ασφάλεια της πατρίδος».