Σταύρος Παπαντωνίου
Την ανάγκη περαιτέρω ενίσχυσης και στήριξης των ουκρανικών ενόπλων δυνάμεων επισήμανε ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης κατά τη συνάντηση ηγετών της Συμμαχίας των Προθύμων για την Ουκρανία στο Παρίσι, αφήνοντας μάλιστα ανοιχτό το ενδεχόμενο συνδρομής της Ελλάδας σε ζητήματα θαλάσσιας επιτήρησης.
Πιο συγκεκριμένα, ο κ. Μητσοτάκης τόνισε ότι η στήριξη της Ουκρανίας συνιστά «τη σημαντικότερη εγγύηση ασφαλείας», σημειώνοντας ότι «η Ελλάδα δεν θα συμμετάσχει σε μια ευρωπαϊκή στρατιωτική δύναμη στην Ουκρανία» –στο έδαφός της δηλαδή– όπως ήδη έχει καταστεί σαφές, ωστόσο «η συνδρομή της με άλλους τρόπους, εκτός Ουκρανίας, ακόμη και σε ζητήματα θαλάσσιας επιτήρησης» είναι πιθανή.
Σύμφωνα με πληροφορίες της «Κ», η αποστροφή του πρωθυπουργού, χωρίς να έχει αποσαφηνιστεί από τον ίδιο, εικάζεται πως μπορεί να αφορά θαλάσσια επιτήρηση στο πλαίσιο μιας ευρύτερης πρωτοβουλίας για την τήρηση των κυρώσεων κατά της Ρωσίας, σε περιοχές όπως η Μαύρη Θάλασσα, εφόσον επιτευχθεί εκεχειρία και αυτή παραβιαστεί από τη Μόσχα.
Σε κάθε περίπτωση, όπως σημειώνουν κυβερνητικές πηγές, για το πλαίσιο στήριξης θα τηρηθούν οι προβλεπόμενες εθνικές κοινοβουλευτικές διαδικασίες. Υπενθυμίζεται ότι η Ελλάδα ήδη ανακοίνωσε στις αρχές Δεκεμβρίου συνεισφορά 20 εκατ. ευρώ στο πλαίσιο της νατοϊκής πρωτοβουλίας Prioritized Ukraine’s List of Requirements.
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης υπογράμμισε ακόμη τη σημασία της αμερικανικής συμμετοχής στις εγγυήσεις ασφαλείας τόσο για την ίδια την Ουκρανία όσο και για την Ευρώπη, καθώς και τη στήριξη που προσφέρει η χώρα μας στην Ουκρανία και στον τομέα της ενεργειακής ασφάλειας με έμφαση στην παροχή φυσικού αερίου μέσω του FSRU της Αλεξανδρούπολης και του Κάθετου Διαδρόμου. Επανέλαβε ότι δεν μπορεί να νομιμοποιείται η αλλαγή συνόρων με τη χρήση βίας και ότι η Ουκρανία είναι αυτή που θα αποφασίσει για το μέλλον της. Ο πρωθυπουργός υπέδειξε, τέλος, την ανάγκη συντονισμού των ευρωπαϊκών θέσεων, ώστε η Ε.Ε. να έχει μια σαφή στρατηγική στις ειρηνευτικές συνομιλίες με τις ΗΠΑ και τη Ρωσία.
Στη χθεσινή συνάντηση στο προεδρικό μέγαρο των Ηλυσίων, συμμετείχαν 27 αρχηγοί κρατών και κυβερνήσεων από την Ευρώπη και τον Καναδά, αξιωματούχοι του ΝΑΤΟ και της Ευρωπαϊκής Ενωσης. Τις Ηνωμένες Πολιτείες εκπροσώπησαν ο ειδικός απεσταλμένος του Λευκού Οίκου Στιβ Γουίτκοφ και ο Τζάρεντ Κούσνερ, γαμπρός του προέδρου Τραμπ.
Σε συνέντευξη Τύπου μετά την ολοκλήρωση των εργασιών, ο οικοδεσπότης της συνάντησης, Εμανουέλ Μακρόν, ανακοίνωσε ότι συμφωνήθηκε η αποστολή πολυεθνικής στρατιωτικής δύναμης μετά την κατάπαυση του πυρός, στο πλαίσιο των εγγυήσεων ασφαλείας που ζητάει η Ουκρανία. Οπως διευκρίνισε ο Γάλλος πρόεδρος, η δύναμη θα επιτηρεί την εφαρμογή της εκεχειρίας σε στεριά, θάλασσα και αέρα, ενώ θα εγκατασταθεί μακριά από τη γραμμή επαφής. Ο Εμανουέλ Μακρόν ανακοίνωσε επίσης ότι εξασφαλίστηκε η υποστήριξη της πολυεθνικής δύναμης από τις ΗΠΑ, οι οποίες θα επιβλέπουν την πιστή εφαρμογή της εκεχειρίας.
Υπογραφή διακήρυξης
Στο περιθώριο της συνάντησης, ο Γάλλος πρόεδρος συνυπέγραψε με τον Ουκρανό πρόεδρο Βολοντίμιρ Ζελένσκι και τον Βρετανό πρωθυπουργό Κιρ Στάρμερ διακήρυξη προθέσεων για την εγκατάσταση της πολυεθνικής δύναμης, στην οποία εξέφρασε τη βούληση να συμμετάσχει και η Ισπανία διά του πρωθυπουργού της Πέδρο Σάντσεθ. Αντιθέτως, η πρωθυπουργός της Ιταλίας Τζόρτζια Μελόνι και ο Πολωνός ομόλογός της Ντόναλντ Τουσκ διευκρίνισαν ότι οι χώρες τους δεν θα στείλουν στρατεύματα στην Ουκρανία. Η συνάντηση ενέκρινε κοινή διακήρυξη, με την οποία δεσμεύονται για τη συνέχιση της στρατιωτικής βοήθειας προς την Ουκρανία σε μακροπρόθεσμη βάση και για την παροχή ισχυρών εγγυήσεων ασφαλείας.
Κάθε κατάπαυση του πυρός στην Ουκρανία μοιάζει προς το παρόν μακρινή, καθώς η Ρωσία δεν συμμετέχει στις διαπραγματεύσεις. Ο πρόεδρος της Ουκρανίας, Βολοντίμιρ Ζελένσκι, έχει εκφράσει μεγαλύτερες επιφυλάξεις τις τελευταίες ημέρες σχετικά με τις ειρηνευτικές συνομιλίες. «Καταλαβαίνω ότι βρισκόμαστε πολύ κοντά σε αποτελέσματα, αλλά σε κάποιο σημείο η Ρωσία μπορεί να μπλοκάρει τα πάντα», έχει δηλώσει.
Η χθεσινή συνάντηση πραγματοποιήθηκε 11 μήνες μετά την εσπευσμένη σύγκληση Ευρωπαίων ηγετών από τον πρόεδρο της Γαλλίας, Εμανουέλ Μακρόν, ως απάντηση στα σήματα του Τραμπ ότι θα μπορούσε να αποσύρει την αμερικανική υποστήριξη προς την Ουκρανία, αφήνοντας τους Ευρωπαίους –που θεωρούν τον πόλεμο στην ήπειρό τους υπαρξιακή απειλή– στο περιθώριο.
Eκτοτε, Ευρωπαίοι ηγέτες και στρατιωτικοί αρχηγοί έχουν συναντηθεί πολλές φορές, επεξεργαζόμενοι ένα σχέδιο προκειμένου να βοηθήσουν την Ουκρανία να διασφαλίσει οποιαδήποτε κατάπαυση του πυρός ή ειρήνη με τη Ρωσία. Εχουν συζητήσει την οικονομική και στρατιωτική στήριξη του ουκρανικού στρατού και, σε ορισμένες περιπτώσεις, την αποστολή δικών τους στρατευμάτων στην Ουκρανία για να αποτρέψουν μια ρωσική επίθεση.
Οι προσπάθειες αυτές υπήρξαν ανώμαλες. Τον Νοέμβριο, οι Αμερικανοί στήριξαν ένα ειρηνευτικό σχέδιο που έμοιαζε βγαλμένο από τη λίστα επιθυμιών της Ρωσίας. Απαιτούσε από την Ουκρανία να παραχωρήσει εδάφη, να περιορίσει το μέγεθος του στρατού της και να αποκλείσει την ένταξη στο ΝΑΤΟ, ενώ η Ρωσία δεν υποχρεωνόταν να κάνει πολλές παραχωρήσεις. Μετά έναν ακόμη καταιγισμό συναντήσεων μεταξύ των μελών της Συμμαχίας των Προθύμων, προέκυψε ένα νέο σχέδιο 20 σημείων, περισσότερο ευθυγραμμισμένο με τις ουκρανικές και τις ευρωπαϊκές απαιτήσεις. Ο Ζελένσκι παρουσίασε το σχέδιο στον Τραμπ τον Δεκέμβριο και, έπειτα από δύο συναντήσεις στο Μαρ-α-Λάγκο, ο Ουκρανός ηγέτης είπε ότι το σχέδιο ήταν «σχεδόν ολοκληρωμένο», αν και ορισμένα από τα πιο δύσκολα ζητήματα παρέμεναν εκκρεμή. Ο Τραμπ, ο οποίος έχει δηλώσει πολλές φορές ότι μια ειρηνευτική συμφωνία είναι προ των πυλών, εμφανίστηκε πιο επιφυλακτικός. «Είναι πιθανό να μη συμβεί», ανέφερε τότε, «σε λίγες εβδομάδες θα ξέρουμε με τον ένα ή τον άλλο τρόπο».
