Μήνυμα προς το Κίεβο ότι μετά την εντοπισμό και την ταυτοποίηση του ουκρανικού ναυτικού drone στη Λευκάδα, θα πρέπει να αποσύρει όσα drones παραμένουν εκτός ραντάρ μακριά από τις ελληνικές ακτές, στέλνει η Αθήνα.

Τα ευρήματα

Σύμφωνα με άριστα πληροφορημένες πηγές της «Κ», το καμικάζι-drone τύπου Cossack Mamai δεν είναι το μοναδικό μη επανδρωμένο όχημα επιφανείας (USV-Unmanned Surface Vehicle) ουκρανικής ιδιοκτησίας και ναυπήγησης που επιχειρούσε στην ευρύτερη περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου, αλλά ένα από πολλά. Το προσχέδιο του πορίσματος που συνέταξε το ΓΕΕΘΑ βρίσκεται στα χέρια του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη, ο οποίος και θα αποφασίσει με ποιο τρόπο θα αξιοποιήσει τα ευρήματα που καθιστούν σαφές ότι το καμικάζι-drone ήταν κομμάτι μιας ευρύτερης αποστολής, σχεδιασμένης στο Κίεβο.

Το μέγεθος αυτών των σκαφών (με σήμα το οποίο δεν είναι μεγαλύτερο από εκείνο ενός τζετ-σκι) είναι τέτοιο ώστε ο εντοπισμός τους να είναι εξαιρετικά δύσκολος ή και αδύνατος. Σύμφωνα με διάφορες πηγές από όλες τις συναρμόδιες υπηρεσίες, το συγκεκριμένο ναυτικό drone μεταφερόταν από πλοίο το οποίο δεν έχει σταθερή βάση, ενώ έχει περάσει και από τη Λιβύη.

Δεν αποτελούσε παρά ένα μόνο drone από έναν απροσδιόριστο αριθμό. Σύμφωνα με τις ίδιες πηγές, σε ανύποπτο χρόνο οι Ουκρανοί είχαν προειδοποιήσει την Αθήνα ότι για τις ουκρανικές δυνάμεις τα πλοία του «σκιώδους στόλου» και τάνκερ που μπορεί να μεταφέρουν παράνομα (ενάντια στις κυρώσεις) πετρέλαιο ή άλλο καύσιμο αποτελούν νόμιμο στόχο.

Βέβαια, από την προειδοποίηση μέχρι την υλοποίηση υπάρχει μια αρκετά σημαντική απόσταση. Αλλά η ύπαρξη αυτής της μάλλον αόριστης προειδοποίησης ήταν και εκείνη που κέντρισε την προσοχή αρκετών στις συναρμόδιες υπηρεσίες.

Διάβημα δίχως στροφή

Από τα ευρήματα του πορίσματος καθίσταται σαφές ότι το drone είναι ουκρανικής ναυπήγησης, ιδιοκτησίας και αποστολής και με βάση αυτό το τρίπτυχο θα σχεδιαστεί η στάση έναντι του Κιέβου. Κατ’ αρχάς υψηλόβαθμες διπλωματικές πηγές διευκρινίζουν στην «Κ» ότι η Αθήνα δεν πρόκειται να κάνει πολιτική στροφή.

Η Αθήνα παραμένει σταθερά υπέρ της εδαφικής ακεραιότητας της Ουκρανίας και της αρχής του απαραβίαστου των συνόρων, ενώ θεωρεί ότι η ρωσική εισβολή παραμένει μια επίδειξη ωμής ισχύος ενάντια στο διεθνές δίκαιο. Αλλά θα πρέπει να μπουν κάποια όρια στη δράση των ναυτικών drones στη Μεσόγειο, καθώς περαιτέρω κλιμάκωση μπορεί να οδηγήσει σε πλήρη εκτροχιασμό της κατάστασης. Γι’ αυτό και σε κάθε πρωτοβουλία που έχει αναληφθεί, επίκειται να δρομολογηθούν μια σειρά από ενέργειες.

Στο διπλωματικό πεδίο, η Αθήνα έχει ήδη στείλει μήνυμα προς πάσα κατεύθυνση ότι οι κίνδυνοι που προκαλούν για την ασφάλεια και το περιβάλλον στις θάλασσες που περιβάλλουν την Ελλάδα τα ουκρανικά drones δεν μπορεί να παρακαμφθούν. Η απάντηση της Ελλάδας θα κινηθεί σε τρία επίπεδα. Κατ’ αρχάς, πρέπει να θεωρείται δεδομένη μια επικοινωνία σε πολιτικό επίπεδο, ενδεχομένως και σε ανώτατο προκειμένου να δοθούν διευκρινίσεις.

Ο κ. Μητσοτάκης και ο πρόεδρος της Ουκρανίας Βολοντίμιρ Ζελένσκι έχουν αρκετά καλή προσωπική επικοινωνία, παρά το γεγονός ότι εκκρεμούν υποθέσεις ανάμεσα σε Αθήνα και Κίεβο. Οπως για παράδειγμα η κύρωση από την ελληνική Βουλή της Συμφωνίας Ασφαλείας Ελλάδας – Ουκρανίας που υπογράφηκε τον Οκτώβριο του 2024. Η συγκεκριμένη εκκρεμότητα δεν θεωρείται υψηλής προτεραιότητας, κυρίως διότι υποθέσεις όπως η οικονομική ενίσχυση (μέσω του κοινοτικού προϋπολογισμού) αλλά και η αποστολή οπλισμού δεν συνδέονται με την υλοποίηση του συγκεκριμένου κειμένου συμφωνίας.

Το δεύτερο επίπεδο της ελληνικής αντίδρασης βρίσκεται στο πεδίο της Ε.Ε., όπου –σε γενικές γραμμές– δεν υπάρχει αρκετή θεσμική κινητικότητα. Σε διμερές επίπεδο, πάντως, η Αθήνα έχει ήδη επικοινωνήσει με όλους τους βασικούς συμμάχους, περιλαμβανομένων των ΗΠΑ που φαίνεται να έχουν δείξει ιδιαίτερο ενδιαφέρον για τη συγκεκριμένη υπόθεση.

Μάλιστα, σύμφωνα με ορισμένες πηγές, από τις ΗΠΑ ήλθε μέρος των πληροφοριών που αξιοποιήθηκαν για να ξετυλιχθεί το κουβάρι. Δεδομένου, επίσης, ότι η Ελλάδα δεν είναι η μόνη χώρα που έχει απειληθεί από την ανεξέλεγκτη χρήση μη επανδρωμένων, υπάρχει αρκετή κατανόηση σε επίπεδο συμμάχων, σίγουρα πολύ περισσότερη από εκείνη που δείχνει η ύπατη εκπρόσωπος της Ε.Ε. Κάγια Κάλας, η οποία στις παρεμβάσεις που έκαναν στις αρχές της εβδομάδας διαδοχικά οι κ. Γεραπετρίτης και Δένδιας, απάντησε ότι το πρόβλημα που πρέπει να λυθεί είναι η ρωσική επιθετικότητα και άλλαξε θέμα.

Στον ΟΗΕ

Στο τραπέζι υπάρχει και ένα τρίτο σενάριο, βάσει του οποίου η Ελλάδα θα αξιοποιήσει τη συμμετοχή της στο Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ, προκειμένου να αναλάβει μια πρωτοβουλία που θα αναδείξει το ζήτημα της ασφάλειας ναυσιπλοΐας και τους κινδύνους που κρύβει η ανεξέλεγκτη χρήση USV σε κατοικημένες και μη εμπόλεμες περιοχές. Μια τέτοια πρωτοβουλία μπορεί να λάβει πολλές μορφές, κυρίως όμως αυτήν ενός εγγράφου που θα ζητάει την ευαισθητοποίηση του Συμβουλίου Ασφαλείας προκειμένου να αποφευχθούν καταστροφές και ανεξέλεγκτη ρύπανση.