Κώστας Κουκουμάκας
Είναι τα θεωρούμενα «μικρά ψάρια» στην υπόθεση του ΟΠΕΚΕΠΕ. Ωστόσο εμφανίζονται να εισπράττουν επιδοτήσεις μερικών δεκάδων χιλιάδων ευρώ έκαστος. Αυτό συνέβαινε, πολύ απλά, δηλώνοντας ότι καλλιεργούσαν αγροτικές εκτάσεις και ότι εκμεταλλεύονταν βοσκοτόπια που δήθεν είχαν μισθώσει από τρίτους. Μόνο που οι εκμισθωτές φέρεται να ήταν αχυράνθρωποι – στην πραγματικότητα τα αγροτεμάχια ανήκαν στο Δημόσιο και σε δήμους ή κοινότητες μικρών νησιών, πολλά ήταν επίσης άγνωστης κυριότητας και σε άλλες περιπτώσεις οι αληθινοί ιδιοκτήτες τους δεν γνώριζαν το παραμικρό.
Τα αγροτεμάχια-φαντάσματα εκτείνονταν από την Τήλο, την Κέα και την Κύθνο έως την Ικαρία, τη Ρόδο και την Αντίπαρο, κι επίσης την Καστοριά και την Πέλλα. Στην επίμαχη δικογραφία της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας –υπάρχουν άλλες δύο με παρόμοια χαρακτηριστικά που δεν ανήκουν στο σκέλος του σκανδάλου που προσελκύει τα φώτα της δημοσιότητας– περιλαμβάνονται περισσότεροι από 50 κατηγορούμενοι. Η κοινή καταγωγή τους είναι το Ρέθυμνο της Κρήτης και πολλοί εξ αυτών είναι μεταξύ τους συγγενείς. Μετά από δύο αναβολές, η υπόθεση έχει προσδιοριστεί να εκδικαστεί την προσεχή εβδομάδα στην Αθήνα.
Σε δικαστικά έγγραφα που είδε η «Κ» ως έτος μηδέν της απάτης εις βάρος της Ευρωπαϊκής Ενωσης αναφέρεται το 2020. Πολλές από τις αιτήσεις για την καταβολή των παράνομων επιδοτήσεων στην ίδια υπόθεση είχαν καταχωρισθεί μέσω δύο αγροτικών ενώσεων στην Κρήτη, που λειτουργούσαν ως Κέντρα Υποδοχής Δηλώσεων.
Ηταν και βιαστικοί!
Η ειρωνική λεπτομέρεια είναι ότι σε ανύποπτο χρόνο μία από τις παραπάνω αγροτικές ενώσεις είχε συνυπογράψει διαμαρτυρία για τα προβλήματα που καταγράφονταν στην ηλεκτρονική εφαρμογή υποβολής των δηλώσεων.
Η επιστολή με ημερομηνία Μαΐου 2022, την οποία συνυπέγραφαν 283 Κέντρα Υποδοχής Δηλώσεων ΟΣΔΕ, απευθυνόταν στον πρωθυπουργό, στους τότε υπουργούς Αγροτικής Ανάπτυξης και Ψηφιακής Διακυβέρνησης και στον τότε πρόεδρο του ΟΠΕΚΕΠΕ. Η διαμαρτυρία στο έγγραφο ήταν διατυπωμένη σε έντονο ύφος. «Οι αγρότες διαβάζουν τις ανακοινώσεις περί έναρξης των δηλώσεων και συρρέουν στα γραφεία μας για την υποβολή τους, την ίδια στιγμή που αδυνατούμε να τους εξυπηρετήσουμε στοιχειωδώς. Εδώ και είκοσι ημέρες τα ΚΥΔ πληρώνουν το σημαντικό εποχικό προσωπικό που απαιτείται χωρίς αυτό να μπορεί να εργαστεί», αναφερόταν στο κείμενο. Και πιο κάτω: «Η κατάσταση αυτή δεν αποτελεί μόνο μια τεράστια δυσφήμηση του e-gov, αλλά κυρίως έναν βαθύ εμπαιγμό για τους χιλιάδες εργαζομένους στο μεγαλύτερο και σημαντικότερο έργο του αγροτικού τομέα που αποδίδει κάθε έτος 2,5 δισ. ευρώ σε 650.000 και πλέον αγρότες».
Στο μεταξύ, το κλητήριο θέσπισμα της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας είναι πυκνογραμμένο. Κατηγορουμένη είχε δηλώσει ότι μίσθωνε έναντι 50 ευρώ τον μήνα συγκεκριμένα αγροτεμάχια στο Ρέθυμνο, τα οποία φέρεται να ανήκαν σε συγγενικό πρόσωπο προέδρου τοπικής κοινότητας – μάλιστα ο τελευταίος φέρεται να είχε θεωρήσει το γνήσιο της υπογραφής στα σχετικά έγγραφα. Ωστόσο, από τα συγκριτικά στοιχεία που παρέθεσε το Κτηματολόγιο προέκυψε ότι οι ίδιες εκτάσεις δεν ανήκαν στον εκμισθωτή όπως εμφανιζόταν στις εικονικές δηλώσεις, αντίθετα συνέπιπταν με κτηματογραφημένες εκτάσεις, κάποιες εκ των οποίων ήταν αγνώστου ιδιοκτήτη και άλλες ήταν κυριότητας της Κτηματικής Υπηρεσίας του Δημοσίου. Στην κατηγορουμένη αποδίδονται παράνομες επιδοτήσεις ύψους 71.500 ευρώ.
Στην έρευνα συμμετείχε η Υποδιεύθυνση Δίωξης Οικονομικού Εγκλήματος που συγκέντρωσε και ανέλυσε το προανακριτικό υλικό, υποβάλλοντας ειδική έκθεση ελέγχου στις αρχές Ιανουαρίου 2025. Τα ποσά των παράνομων επιδοτήσεων για τους υπόλοιπους κατηγορουμένους είναι μικρότερα, ενώ με τη σειρά που αποτυπώνονται τα αδικήματα στη συνέχεια του ίδιου εγγράφου ακολουθείται ένα ιδιότυπο ταξίδι στην άγονη γραμμή του Αιγαίου, αλλά και σε κοσμοπολίτικα νησιά.
Ενας από τους κατηγορουμένους με καταγωγή από το Ρέθυμνο περιγράφεται ότι είχε δηλώσει τη μίσθωση ενός βοσκοτόπου στην Κάσο, στην περιοχή Απάνω Φρυ. Ο ίδιος δήλωσε ότι κατέβαλλε μίσθωμα 10 ευρώ. Εισέπραξε επιδοτήσεις ύψους 23.600 ευρώ για αγροτεμάχια που το Κτηματολόγιο λέει ότι ανήκουν στη Διεύθυνση Δασών και στην Κτηματική Εταιρεία Δωδεκανήσου. Ακόμη 17 ειδικές εκτάσεις στην ίδια περίπτωση περιγράφονται στα έγγραφα ως κτηματογραφημένες εκτάσεις κυριότητας ατόμων άγνωστων στοιχείων.
Αλλος κατηγορούμενος είχε δηλώσει πέντε αγροτεμάχια στην κοινότητα Μαγγανίτου, στην Ικαρία. «Με τις παραπάνω μη ορθές και ψευδείς δηλώσεις ότι δήθεν κατέχει νόμιμα και εκμεταλλεύεται τα ανωτέρω πέντε αγροτεμάχια στο νησί της Ικαρίας, ο κατηγορούμενος εισέπραξε από τον ΟΠΕΚΕΠΕ παρανόμως και αχρεωστήτως, με τη μορφή οικονομικής ενίσχυσης, μειώνοντας αντίστοιχα τους πόρους του προϋπολογισμού της Ευρωπαϊκής Ενωσης, αφού το σχετικό αίτημά του ικανοποιήθηκε, το ποσό των 30.934 ευρώ για το 2020», σημειώνεται χαρακτηριστικά στα δικαστικά έγγραφα.
Σε μια άλλη περίπτωση, κατηγορούμενος φέρεται να μίσθωνε τέσσερα αγροτεμάχια στην Τήλο. Ως εκμισθώτρια εμφανίζεται η ίδια γυναίκα που υπογράφει στην περίπτωση των εκτάσεων στο Ρέθυμνο, όμως στην πραγματικότητα τα αγροτεμάχια προκύπτει ότι ανήκαν σε άλλα φυσικά πρόσωπα, σε αγνώστους και στον Δήμο Τήλου. Το ποσό των παράνομων επιδοτήσεων σε αυτή την περίπτωση υπολογίστηκε στις 33.600 ευρώ.
Κατηγορούμενος που φέρεται να εισέπραξε 17.459 ευρώ είχε δηλώσει εκτάσεις στην Κέα. Κάποιες από αυτές ήταν κυριότητας της Αποκεντρωμένης Διοίκησης Αιγαίου και επίσης άλλες προκύπτει ότι ανήκαν σε άλλους κατηγορουμένους στην ίδια υπόθεση. Δεν διευκρινίζεται γιατί επιλέχθηκε να δηλωθούν οι συγκεκριμένες εκτάσεις, πάντως σύμφωνα με πηγές με γνώση της υπόθεσης αυτό φέρεται να αποκαλύπτει το πλέγμα των προσώπων που κατηγορούνται.
Εκθεση Τυχεροπούλου
Στα αναγνωστέα έγγραφα του φακέλου περιλαμβάνονται δεκάδες βεβαιώσεις περιουσιακής κατάστασης, μέσω των οποίων πραγματοποιήθηκε η εισαγγελική έρευνα, μεγάλος όγκος ιδιωτικών συμφωνητικών και ενιαίων αιτήσεων ενίσχυσης και επίσης παλαιότερα έγγραφα ελέγχου του ΟΠΕΚΕΠΕ, μεταξύ αυτών μία έκθεση της Παρασκευής Τυχεροπούλου, ειδικής επιστημονικής συνεργάτιδος της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας και βασικής μάρτυρος στο σκάνδαλο με τις αγροτικές επιδοτήσεις.
Στο μεταξύ, η λίστα έως τον 54ο κατηγορούμενο ακολουθεί το ίδιο μοτίβο: εκτάσεις της Αποκεντρωμένης Διοίκησης Αιγαίου στην Αμοργό δηλώθηκαν για την είσπραξη 59.000 ευρώ. Στην Κύθνο, αγροτεμάχια που ανήκαν στον τοπικό δήμο του νησιού φέρεται να χρησιμοποιήθηκαν από το δίκτυο των παράνομων επιδοτήσεων στο Ρέθυμνο. Στα έγγραφα απαριθμούνται εκτάσεις στην Ανδρο, στην Κάλυμνο, στη Σέριφο, στην Ανάφη, μία στη Ρόδο (κοινότητα Λαέρμων, θέση Αττάβυρος), και επίσης στην Πάρο (περιοχή Ιητών), στην Αντίπαρο και στην Ιο.
Ξεχωρίζει μία περίπτωση κατηγορουμένου από το Ρέθυμνο, στον οποίο αποδίδεται είσπραξη παράνομων επιδοτήσεων ύψους 23.700 ευρώ. Ο ίδιος είχε δηλώσει πέντε αγροτεμάχια στην Τήνο, στις κοινότητες Τριαντάρου και Δύο Χωριών, όπως σημειώνεται. Από τον διασταυρωτικό έλεγχο των στοιχείων στο Κτηματολόγιο προκύπτει ότι οι ίδιες εκτάσεις είχαν δηλωθεί στον ΟΠΕΚΕΠΕ εν αγνοία των πραγματικών ιδιοκτητών τους, που σε αυτή την περίπτωση φέρεται να ήταν η Αποκεντρωμένη Διοίκηση Αιγαίου, ο Δήμος Τήνου κι επίσης τουλάχιστον τέσσερις εταιρείες ακινήτων και κατασκευαστικές εταιρείες με οικονομική δραστηριότητα τα τελευταία χρόνια στο νησί της Μεγαλόχαρης.
