Αν μπορούσατε να εμφυτεύσετε με ασφάλεια ένα τσιπ στον εγκέφαλό σας για να ενισχύσετε τη νοημοσύνη σας, θα το κάνατε;

Μερικές από τις πιο ισχυρές εταιρείες τεχνολογίας της Silicon Valley επιθυμούν να συμβεί αυτό στο μέλλον, συμπεριλαμβανομένης της Neuralink του Ίλον Μασκ, ο οποίος πρόσφατα δήλωσε ότι θα αυξήσει την παραγωγή των τσιπ εγκεφάλου φέτος, ως μέρος μιας προσπάθειας να διασφαλίσει ότι οι άνθρωποι θα μπορούν να συμβαδίσουν με τα συστήματα τεχνητής νοημοσύνης.

Ο συνάδελφός του δισεκατομμυριούχος Αλεξάντρ Γουάνγκ, ο οποίος ηγείται του προγράμματος της Meta Platforms για την κατασκευή τέτοιων συστημάτων, θέλει να αναβάλει την απόκτηση παιδιών μέχρις ότου η Neuralink ή παρόμοια τεχνολογία μπορέσει να αυξήσει τη νοημοσύνη τους, αξιοποιώντας τη νευροπλαστικότητα (η θεμελιώδης ικανότητα του εγκεφάλου να αναδιοργανώνει τη δομή, τις λειτουργίες και τις νευρικές του συνδέσεις καθ' όλη τη διάρκεια της ζωής) των αναπτυσσόμενων εγκεφάλων τους.

Ένας επενδυτής επιχειρηματικών κεφαλαίων μου είπε κάποτε ότι το πραγματικό πλεονέκτημα της τεχνητής νοημοσύνης θα έρθει όταν θα μπορείς να τη συνδέσεις απευθείας στο μυαλό σου, καθιστώντας σε τον πιο έξυπνο άνθρωπο στον κόσμο.

Αυτό το μοτίβο θα πρέπει να σας είναι γνωστό. Η Silicon Valley έχει επενδύσει τρισεκατομμύρια στην ανάπτυξη της γενικής τεχνητής νοημοσύνης, παρά το γεγονός ότι δεν υπάρχει συναίνεση ως προς το τι σημαίνει AGI (και οι εταιρείες τώρα απομακρύνονται σιωπηλά από τον όρο). Μια παρόμοια δυναμική εμφανίζεται με τις διεπαφές εγκεφάλου-υπολογιστή: μεγαλεπήβολα οράματα που βασίζονται σε πεποιθήσεις και όχι σε ισχυρές αποδείξεις.

Ο επικεφαλής χειρουργός της Neuralink, Mάθιου Μακ Ντούγκαλ, για παράδειγμα, δήλωσε στο podcast του Άντριου Χούμπερμαν ότι φαρμακολογικοί παράγοντες όπως το LSD και η ψιλοκυβίνη είναι πιο ελπιδοφόροι για την έρευνα της πλαστικότητας του εγκεφάλου από τα τσιπ που βασίζονται σε ηλεκτρόδια, και ότι «ποτέ δεν θα επιτύχετε τόσο ευρεία στόχευση με κανένα ηλεκτρόδιο που μπορώ να δω να εμφανίζεται στη διάρκεια της ζωής μας».

Παρά το προφανές ηθικό πρόβλημα της μόνιμης «ενίσχυσης» του εγκεφάλου ενός παιδιού που δεν μπορεί να δώσει τη συγκατάθεσή του, ο Mακ Ντούγκαλ υποδηλώνει ότι ο Γουάνγκ μπορεί να σχεδιάζει να αποκτήσει μια οικογένεια με βάση ικανότητες που δεν λειτουργούν όπως φαντάζεται.

Ωστόσο, τα σχέδια δεν είναι εντελώς ουτοπικά, αν λάβουμε υπόψη την ανάπτυξη που έχει σημειώσει η βιομηχανία της τεχνολογίας του εγκεφάλου.

Σύμφωνα με την εταιρεία ανάλυσης αγορών Pitchbook, οι παγκόσμιες επενδύσεις επιχειρηματικών κεφαλαίων στη νευροτεχνολογία (τεχνολογία που διασυνδέεται απευθείας με το νευρικό σύστημα για την παρακολούθηση ή τη ρύθμιση της νευρικής δραστηριότητας), η οποία περιλαμβάνει διεπαφές εγκεφάλου-υπολογιστή και συσκευές νευροδιέγερσης, αυξήθηκαν σε 2,3 δισεκατομμύρια δολάρια το 2025 από 293 εκατομμύρια δολάρια μια δεκαετία νωρίτερα.

Ο αριθμός των φορέων που συμμετέχουν στον τομέα αυτό έχει εξαπλασιαστεί, σύμφωνα με τον Mαρσέλο Ιένκα, καθηγητή ηθικής τεχνητής νοημοσύνης και νευροεπιστήμης (η επιστημονική μελέτη του νευρικού συστήματος) στο Τεχνικό Πανεπιστήμιο του Μονάχου, με τις περισσότερες μεγάλες εταιρείες τεχνολογίας να επενδύουν στη νευροτεχνολογία.

Όπως και άλλες μορφές τεχνολογίας που αρχικά απευθύνονταν σε άτομα με αναπηρίες και στη συνέχεια έγιναν mainstream -συμπεριλαμβανομένου του λογισμικού μετατροπής κειμένου σε ομιλία - η νευροτεχνολογία επεκτείνεται επίσης από τη θεραπεία κλινικών προβλημάτων όπως η παράλυση στη βελτίωση της ζωής των ανθρώπων που είναι υγιείς και έχουν καλή φυσική κατάσταση. 

Το νευρωνικό βραχιόλι της Meta μπορεί να διαβάζει ηλεκτρικά σήματα από τους μυς για τον έλεγχο συσκευών, ενώ η Apple έχει λάβει δίπλωμα ευρεσιτεχνίας για τα AirPods που μπορούν να παρακολουθούν την εγκεφαλική δραστηριότητα και η Kernel του Μπράιαν Τζόνσον έχει αναπτύξει ένα κράνος αξίας 50.000 δολαρίων για την παρακολούθηση του εγκεφάλου.

Όσο παράξενες και αν ακούγονται, οι ιδέες των Γουάνγκ και Μασκ είναι τεχνικά εφικτές.

Ο Iένκα επισημαίνει μελέτες που έχουν δείξει ότι η μη επεμβατική διέγερση, συνήθως με τη βοήθεια ακουστικών και ηλεκτροδίων, μπορεί να βελτιώσει ελαφρώς τη συγκέντρωση και τη μνήμη.

Η Καρολίνα Αγκιλάρ, η οποία διευθύνει μια νεοφυή επιχείρηση με έδρα τη Βαρκελώνη που ονομάζεται INBRAIN και ασχολείται με τη θεραπεία του πάρκινσον και άλλων ασθενειών, υποστηρίζει ότι μια τέτοια τεχνολογία θα μπορούσε πράγματι να βοηθήσει στην αύξηση της ανθρώπινης νοημοσύνης κάποια μέρα, ενδεχομένως με τη βοήθεια μεγάλων γλωσσικών μοντέλων.

«Το ChatGPT προσφέρει επιπλέον μνήμη, και η μνήμη είναι η πύλη προς την ανώτερη νοημοσύνη», εκτιμά. Αλλά οι προτεραιότητες έχουν σημασία. Όταν ρωτήθηκε για τα σχέδια του Mασκ και του Γουάνγκ για το μέλλον, η Aγκιλάρ πρόσθεσε, μάλλον διπλωματικά, ότι θα συνεχίσει να επικεντρώνει την εταιρεία της στην εξάλειψη των ασθενειών πριν προσπαθήσει να βελτιστοποιήσει τους υγιείς ανθρώπους.

Κάτι τέτοιο θα ήταν ιδιαίτερα σοφό αν η τεχνολογική εταιρεία που εμφυτεύει ένα εγκεφαλικό τσιπ τυχαίνει να είναι μια διαφημιστική εταιρεία. Ο εγκέφαλος είναι το μεγαλύτερο αποθετήριο δεδομένων στον κόσμο και ο αγώνας για την ενίσχυσή του θα προωθηθεί σχεδόν σίγουρα. 

Οι περισσότερες εταιρείες διεπαφής εγκεφάλου-υπολογιστή επικεντρώνονται στην αποκωδικοποίηση πληροφοριών από το εσωτερικό του κρανίου μας, λέει η Aγκιλάρ. Αυτό μπορεί να ανοίξει την πόρτα, ώστε μια τέτοια τεχνολογία να εγκαινιάσει ένα παράξενο νέο κεφάλαιο στην ψηφιακή οικονομία.

Οι διαφημιστές συνήθως δημιουργούν ψυχογραφικά προφίλ με βάση τα δεδομένα συμπεριφοράς των ατόμων. «Τώρα, με τα δεδομένα του εγκεφάλου, μπορούμε να κοιτάξουμε κατευθείαν στην πηγή και να συλλέξουμε δεδομένα που σχετίζονται πιο άμεσα με τις προθέσεις και τις πεποιθήσεις μας», επισημαίνει ο Ιένκα.

Τέτοια δεδομένα, αν αποκωδικοποιηθούν σε μια διαδικτυακή πλατφόρμα με μεγάλη δημοτικότητα, θα αντιπροσωπεύουν ένα νέο όριο για την ιδιωτική ζωή των ανθρώπων -ή την έλλειψή της. Η εταιρεία της Aγκιλάρ είναι μία από τις λίγες που μπορούν να αλλάξουν τη νευρωνική δραστηριότητα, χρησιμοποιώντας βαθιά εγκεφαλική διέγερση για τη θεραπεία του πάρκινσον.

Αυτή, επιμένει στην κλινική θεραπεία, αλλά τι μπορεί να εμποδίσει άλλες εταιρείες να χρησιμοποιήσουν τέτοιες δυνατότητες για μια υπερ-στοχευμένη μορφή μάρκετινγκ για να χειραγωγήσουν τις προθέσεις;

Ένα είδος υβριδικής νοημοσύνης είναι τεχνικά εφικτό, αλλά το αν θα αποδειχθεί επωφελές ή ζημιογόνο για μια μεγάλη εταιρεία εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από το ποιος ελέγχει τη διεπαφή.

Οι εταιρείες τεχνολογίας δεν πρέπει να επιβραδύνουν τη νευροτεχνολογία για κλινικούς σκοπούς και για άτομα που έχουν πραγματική ανάγκη. Αλλά για υγιείς ενήλικες που αναζητούν ανταγωνιστικό πλεονέκτημα, και ειδικά για παιδιά που δεν έχουν δώσει τη συγκατάθεσή τους, τα στοιχεία δείχνουν ότι πρόκειται για μια επιβλαβή διαδικασία που είναι καλύτερο να αποφευχθεί.