Στις αρχές του χρόνου, ο διευθύνων σύμβουλος της Bank of America, Μπράιαν Μόινιχαν, είχε εμφανιστεί καθησυχαστικός για τις επιπτώσεις της τεχνητής νοημοσύνης. «Δεν χρειάζεται να ανησυχείτε. Δεν αποτελεί απειλή για τις δουλειές σας», τόνιζε απευθυνόμενος στους 210.000 υπαλλήλους της δεύτερης μεγαλύτερης τράπεζας των ΗΠΑ. Την περασμένη εβδομάδα, όμως, αφότου η Bank of America (BofA) ανακοίνωσε κέρδη 8,6 δισ. δολαρίων για το πρώτο τρίμηνο του έτους, ο 66χρονος CEO υιοθέτησε εντελώς διαφορετικό τόνο. Η απομάκρυνση 1.000 εργαζομένων είπε κρίθηκε επιβεβλημένη, καθώς η εφαρμογή νέας τεχνολογίας μείωσε τις θέσεις εργασίας και βοήθησε να ενισχυθούν τα κέρδη της τράπεζας. Το μοτίβο, προέβλεψε, θα επαναληφθεί μέσα στους επόμενους μήνες και χρόνια. «Η τεχνητή νοημοσύνη μάς οδηγεί σε μέρη όπου δεν έχουμε ξαναπάει», είπε χαρακτηριστικά.

Ο επίμονος ισχυρισμός της Γουόλ Στριτ εδώ και καιρό –ότι η τεχνητή νοημοσύνη θα ενισχύσει την ανθρώπινη εργασία και δεν θα την αντικαταστήσει– φαίνεται πως καταρρέει, όπως τουλάχιστον αποδεικνύουν τα αποτελέσματα του πρώτου τριμήνου. Οι τράπεζες JPMorgan Chase, Citi, Bank of America, Goldman Sachs, Morgan Stanley και Wells Fargo συγκέντρωσαν συνολικά κέρδη ύψους 47 δισ. δολαρίων, καταγράφοντας αύξηση 18%, ενώ παράλληλα απέλυσαν 15.000 υπαλλήλους. Ολες οι παραπάνω τράπεζες απέδωσαν τη μείωση του εργατικού δυναμικού τους σε κάποιο βαθμό στην τεχνητή νοημοσύνη και στην αυτοματοποίηση της εργασίας σε τομείς που κυμαίνονται από το λεγόμενο back office, τις υποστηρικτικές δηλαδή λειτουργίες (διαχείριση εγγράφων, αρχειοθέτηση κ.ο.κ.) έως τη «βιτρίνα» (front office), τις πωλήσεις, δηλαδή, και την εξυπηρέτηση πελατών.

Σε αντίθεση με τη Σίλικον Βάλεϊ, πάντως, λίγοι είναι οι κολοσσοί που δηλώνουν ευθέως ότι η τεχνητή νοημοσύνη καταργεί θέσεις εργασίας. Η Citi, για παράδειγμα, έχει δεσμευθεί να μειώσει το εργατικό δυναμικό της κατά 20.000 άτομα. Η τράπεζα πληρώνει για λογισμικό τεχνητής νοημοσύνης τις Anthropic, Google, Microsoft και OpenAI που διευκολύνουν, μεταξύ άλλων, την αυτόματη ανάγνωση νομικών εγγράφων, την έγκριση ανοίγματος λογαριασμών, την αποστολή τιμολογίων για συναλλαγές, αλλά και την οργάνωση ευαίσθητων δεδομένων πελατών, μεταξύ άλλων εργασιών, σύμφωνα με πηγές που γνωρίζουν τα συστήματα της Citi.

Δεν είναι η πρώτη φορά που βλέπουν το φως δυσοίωνες προβλέψεις για τον αντίκτυπο της τεχνητής νοημοσύνης στην απασχόληση. Τον Φεβρουάριο, μια έκθεση τάραξε για λίγο τις χρηματιστηριακές αγορές προβλέποντας ότι η τεχνητή νοημοσύνη θα αναγκάσει τους καλά αμειβόμενους επαγγελματίες σε αλλαγή καριέρας, οδηγώντας τους, μεταξύ άλλων, να γίνουν ακόμη και οδηγοί Uber.

Πολλοί μεγάλοι εργοδότες υπαλλήλων γραφείου επιμένουν βέβαια ότι η τεχνολογία τεχνητής νοημοσύνης είναι ένα εργαλείο που μπορεί να εξαλείψει τις πιο βασανιστικές πτυχές της εργασίας στο γραφείο και να απελευθερώσει τους υπαλλήλους γραφείου ώστε να επιδιώξουν πιο πολύπλοκες, υψηλότερα αμειβόμενες ασχολίες. Η Γουόλ Στριτ, άλλωστε, αποτελεί κλασικό παράδειγμα για αυτό που οι οικονομολόγοι αποκαλούν «συμπληρωματικότητα» (complementarity) όπου η ανθρώπινη απόδοση βελτιώνεται –και δεν αντικαθίσταται– από την τεχνητή νοημοσύνη.

Πολλοί είναι εκείνοι που υποστηρίζουν ότι κανένα λογισμικό ή chatbot δεν μπορεί να αντικαταστήσει τις προσωπικές σχέσεις, που είναι ενδημικές σε μια οικονομική σταδιοδρομία. Αυτό που έχει γίνει σαφές, όμως, την ίδια στιγμή, είναι ότι μπορεί να κάνει πολλά πέρα από αυτό.

Στη Wells Fargo, λόγου χάρη, λογισμικό τεχνητής νοημοσύνης δημιουργεί άμεσα σημειώματα σχετικά με την πιστοληπτική ικανότητα πιθανών δανειοληπτών, δημιουργώντας τα «βιβλία αποταμίευσης» που χρησιμοποιούν οι τράπεζες για να πείσουν τις εταιρείες να εξετάσουν συμφωνίες συγχώνευσης και αναδρομολογεί ή απαντά αυτομάτως σε τηλεφωνικές κλήσεις από πελάτες πιστωτικών καρτών. Η τράπεζα μείωνε το προσωπικό της κάθε τρίμηνο του περασμένου έτους και ο διευθύνων σύμβουλός της, Τσάρλι Σαρφ, έχει καταστήσει σαφές ότι η τεχνολογία θα μειώσει τον αριθμό των ατόμων που εργάζονται στον τραπεζικό τομέα.

«Αυτές είναι ευκαιρίες για να κάνουμε πράγματα πολύ πιο αποτελεσματικά με την τεχνητή νοημοσύνη από ό,τι κάνουν οι άνθρωποι», δήλωσε τον Δεκέμβριο. Οι περισσότεροι από τους άλλους επικεφαλής τραπεζών, είπε, «φοβούνται επειδή κανείς δεν θέλει να βγει και να πει ότι θα έχουμε χαμηλότερο αριθμό προσωπικού στο μέλλον».

Οι απώλειες θέσεων εργασίας, ωστόσο, δεν περιορίζονται μόνο στους κόμβους των παγκόσμιων χρηματοοικονομικών των ΗΠΑ. Επηρεάζουν τους εργαζομένους σε πόλεις χαμηλότερου κόστους σε όλη τη χώρα, όπου οι τράπεζες έχουν μετακινήσει προσωπικό τα τελευταία χρόνια. Οι απολύσεις της Citi αυτόν τον μήνα λόγου χάρη περιελάμβαναν εταιρικούς υπαλλήλους στο Σαν Αντόνιο, στο Τουσόν της Αριζόνας και στην Τάμπα της Φλόριντα.

Για τον τραπεζικό αναλυτή Στίβεν Αλεξόπουλο, που δημοσίευσε μια ερευνητική έκθεση 102 σελίδων τον Ιανουάριο για την TD Bank, τη δεύτερη μεγαλύτερη τράπεζα του Καναδά, το μέλλον είναι δυσοίωνο. Η ΑΙ θα οδηγήσει τις τράπεζες σε μια αρχική «έκρηξη κερδών», ακολουθούμενη γρήγορα από μια «περίοδο αντιστροφής της τύχης» κατά την οποία οι πελάτες θα βασίζονται στην τεχνολογία για να βρουν τραπεζικούς λογαριασμούς με υψηλότερα επιτόκια και φθηνότερα δάνεια, περιορίζοντας την ικανότητα των δανειστών να βγάζουν χρήματα και τελικά οδηγώντας σε μαζικές απολύσεις και κλείσιμο τραπεζών», επισημαίνει.