Μέσα σε λίγες ημέρες, εκατομμύρια Αμερικανοί βρέθηκαν αντιμέτωποι με μια ασυνήθιστη αλληλουχία προβλημάτων. Δεν μπορούσαν να αποκτήσουν πρόσβαση στους τραπεζικούς λογαριασμούς τους, να επιβιβαστούν σε αεροπλάνα ή να διαβάσουν τα ηλεκτρονικά τους μηνύματα.
Οι διακοπές λειτουργίας σε μεγάλες τράπεζες, αεροπορικές εταιρείες και υπηρεσίες της Microsoft προκάλεσαν ανησυχία και πυροδότησαν σενάρια για μια ενδεχόμενη μεγάλης κλίμακας κυβερνοεπίθεση με τη βοήθεια της τεχνητής νοημοσύνης. Ωστόσο, σύμφωνα με το Axios, οι ειδικοί δεν έχουν εντοπίσει στοιχεία που να συνδέουν τα περιστατικά με κυβερνοεπιθέσεις ή με κάποια συντονισμένη κατάρρευση των ψηφιακών συστημάτων.
Αντίθετα, οι εξηγήσεις που έχουν δοθεί μέχρι στιγμής παραπέμπουν κυρίως σε προβλήματα λογισμικού και τεχνικές δυσλειτουργίες, οι οποίες σε ορισμένες περιπτώσεις προκάλεσαν αλυσιδωτές βλάβες.
Από τις τράπεζες μέχρι τα αεροδρόμια
Τη Δευτέρα (16/11), πελάτες της JPMorgan Chase αντιμετώπισαν προβλήματα πρόσβασης στις τραπεζικές υπηρεσίες. Η τράπεζα απέδωσε τη δυσλειτουργία σε εσωτερικό σφάλμα λογισμικού, το οποίο καθυστέρησε συναλλαγές με άλλα τραπεζικά ιδρύματα.
Αργότερα την ίδια ημέρα, η United Airlines υποχρεώθηκε να καθυστερήσει προσωρινά αναχωρήσεις πτήσεων, επικαλούμενη τεχνικό πρόβλημα.
Είχαν προηγηθεί σοβαρά προβλήματα στην Ομοσπονδιακή Υπηρεσία Πολιτικής Αεροπορίας των ΗΠΑ (FAA), η οποία προχώρησε στη μεγαλύτερης διάρκειας πανεθνική αναστολή απογειώσεων από τις επιθέσεις της 11ης Σεπτεμβρίου 2001. Σύμφωνα με την FAA, ένας μεγάλος όγκος κίνησης στο δίκτυο προκάλεσε αστάθεια σε παλαιότερο τεχνολογικό εξοπλισμό.
Στο μεταξύ, η Microsoft αντιμετώπισε εκτεταμένη διακοπή λειτουργίας του Outlook και άλλων υπηρεσιών του Microsoft 365, αφήνοντας χρήστες χωρίς πρόσβαση στο ηλεκτρονικό τους ταχυδρομείο. Η εταιρεία απέδωσε το πρόβλημα σε συνδυασμό τριών παραγόντων: ένα σφάλμα που υπήρχε εδώ και μήνες, αυξημένη κίνηση στο δίκτυο και μειωμένη διαθεσιμότητα διακομιστών.
Ο φόβος ενός «Bugmageddon»
Η χρονική σύμπτωση των περιστατικών προκάλεσε εικασίες για τον ρόλο της τεχνητής νοημοσύνης.
Σύμφωνα με δημοσίευμα της Washington Sun, το οποίο επικαλείται το Axios, αξιωματούχοι εθνικής ασφάλειας και στελέχη της Wall Street ενημέρωσαν Αμερικανούς νομοθέτες ότι οι διακοπές συνδέονται με προσπάθειες επιδιόρθωσης σφαλμάτων λογισμικού που εντοπίστηκαν από συστήματα AI.
Ο φόβος αφορά ένα σενάριο που αποκαλείται «Bugmageddon»: την πιθανότητα χάκερ που αξιοποιούν την τεχνητή νοημοσύνη να εντοπίζουν και να εκμεταλλεύονται ευπάθειες σε ψηφιακά συστήματα ταχύτερα από όσο οι εταιρείες μπορούν να τις διορθώνουν. Για να προλάβουν αυτό το ενδεχόμενο, οργανισμοί σε ολόκληρο τον κόσμο επιταχύνουν τις εργασίες αναβάθμισης και θωράκισης των συστημάτων τους.
Η προσπάθεια αυτή, ωστόσο, μπορεί να δημιουργήσει νέα προβλήματα. Οπως εξηγούν ειδικοί στο Axios, οι ταχύτεροι ρυθμοί ανάπτυξης και τροποποίησης λογισμικού αυξάνουν τον φόρτο εργασίας για όσους καλούνται να ελέγξουν την ασφάλεια και την αξιοπιστία του νέου κώδικα. Εάν οι έλεγχοι δεν συμβαδίζουν με τον ρυθμό των αλλαγών, ενδέχεται να προκύψουν λάθη, απρόβλεπτες δυσλειτουργίες και διακοπές υπηρεσιών.
Ο υπουργός Εσωτερικής Ασφάλειας των ΗΠΑ, Μαρκγουέιν Μάλιν, άφησε επίσης τη Δευτέρα (16/11) ανοιχτό το ενδεχόμενο να συμβάλλουν στα προβλήματα συστήματα AI που έχουν τη δυνατότητα να γράφουν και να τροποποιούν κώδικα. Μέχρι στιγμής, πάντως, δεν υπάρχουν στοιχεία που να αποδεικνύουν ότι οι συγκεκριμένες διακοπές προκλήθηκαν από κυβερνοεπιθέσεις με χρήση τεχνητής νοημοσύνης.
Τι δείχνουν τα σχεδόν 6 εκατομμύρια παράπονα
Τα στοιχεία του Downdetector αποτυπώνουν την έκταση των προβλημάτων, αλλά δίνουν και μια διαφορετική εικόνα για το πόσο ασυνήθιστα ήταν.
Σύμφωνα με τον αναλυτή της Ookla, Λουκ Κίχο, η πλατφόρμα δέχθηκε σχεδόν 6 εκατομμύρια αναφορές προβλημάτων στις ΗΠΑ κατά το επταήμερο που ολοκληρώθηκε στις 16 Νοεμβρίου. Πρόκειται για τον υψηλότερο εβδομαδιαίο αριθμό αναφορών των τελευταίων 12 μηνών.
Ωστόσο, εάν εξεταστεί μεγαλύτερο χρονικό διάστημα, η εικόνα αλλάζει. Τις τελευταίες 30 ημέρες καταγράφηκαν μόλις τρεις μεγάλες διακοπές λειτουργίας, έναντι περίπου πέντε που παρατηρούνται συνήθως.
Το φαινόμενο των αλυσιδωτών βλαβών
Ορισμένοι ειδικοί αμφισβητούν ευθέως ότι η τεχνητή νοημοσύνη ευθύνεται για τα πρόσφατα περιστατικά.
«Οι διακοπές λειτουργίας που έχουμε δει είναι ένα φαινόμενο γνωστό εδώ και δεκαετίες: οι αλυσιδωτές αστοχίες», εξηγεί η Λιζ Φονγκ-Τζόουνς, τεχνική συνεργάτιδα της Honeycomb. Οπως επισημαίνει, δεν σχετίζονται απαραίτητα ούτε με τη συγγραφή κώδικα ούτε με την ανάπτυξη λογισμικού μέσω AI.
Για να εξηγήσει το φαινόμενο, χρησιμοποιεί ένα απλό παράδειγμα: ένα φανάρι παύει να λειτουργεί σε μια πολυσύχναστη διασταύρωση. Τα αυτοκίνητα σχηματίζουν ουρές, οι οδηγοί αναζητούν εναλλακτικές διαδρομές και σύντομα η κυκλοφορία μπλοκάρει σε ολόκληρη την περιοχή.
Κάτι αντίστοιχο συνέβη στη Microsoft, όπου ένα σφάλμα λογισμικού, η αυξημένη κίνηση και η μειωμένη δυναμικότητα των διακομιστών δημιούργησαν μια κατάσταση που τα συστήματα δυσκολεύονταν να αντιμετωπίσουν.
Ο καθηγητής Ντέιβιντ Γουντς, ομότιμος καθηγητής Μηχανικής Ολοκληρωμένων Συστημάτων στο Πολιτειακό Πανεπιστήμιο του Οχάιο, επισημαίνει ότι τα τεχνολογικά συστήματα γίνονται ολοένα πιο σύνθετα, ενώ ταυτόχρονα πιέζονται να λειτουργούν ταχύτερα και με μικρότερο κόστος. «Καταργούμε τους διασταυρωτικούς ελέγχους, καταργούμε τις δοκιμές, καταργούμε τις δοκιμές αντοχής, καταργούμε τις δικλίδες ασφαλείας», προειδοποιεί.
Από την πλευρά του, ο ειδικός κυβερνοασφάλειας Μπρους Σνάιερ θεωρεί ότι η τάση να αναζητείται ένα κοινό σχέδιο πίσω από διαφορετικά περιστατικά αποτελεί χαρακτηριστικό της ανθρώπινης ψυχολογίας. «Οι άνθρωποι βλέπουν μοτίβα παντού, ανεξάρτητα από το αν υπάρχουν πραγματικά, και γενικά ερμηνεύουν τις συμπτώσεις ως συνωμοσίες», λέει.
Με πληροφορίες από Axios



























