Το βήμα της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ δεν υπήρξε ποτέ το πρέπον σκηνικό για έναν ηγέτη μιας υπερδύναμης να απειλήσει ότι «θα εξαϋλώσει» το Ιράν ή να υποστηρίξει, σε ένα άλλο μέτωπο, ότι «τα λάφυρα ανήκουν στον νικητή». Ωστόσο, γράφουν σε ανάλυσή τους οι New York Times, αυτό ακριβώς έκανε ο Ντόναλντ Τραμπ στη χθεσινή του ομιλία, με τα βλέμματα του πλανήτη στραμμένα πάνω του.

Ο Τραμπ έχει ξεκαθαρίσει εδώ και καιρό ότι δεν προσδίδει ιδιαίτερα αξία στον ΟΗΕ, έναν μεταπολεμικό οργανισμό που έχει αποκηρύξει ως ξεπερασμένο και αναποτελασματικό. Ακόμα κι έτσι, η ομιλία του χθες στη Νέα Υόρκη αποτέλεσε μια ανοιχτή απόρριψη από την πλευρά των ΗΠΑ του πλαισίου υπό το οποίο ιδρύθηκε το 1945: «Να σώσει τις μελλοντικές γενεές από τη μάστιγα των πολέμων».

Και αυτό ενώ το καταστατικό του οργανισμού, το οποίο συντάχθηκε σε μεγάλο βαθμό από τις Ηνωμένες Πολιτείες, απαγόρευε ρητά στα κράτη-μέλη να απειλούν ή να χρησιμοποιούν βία κατά της εδαφικής ακεραιότητας μιας χώρας, εκτός εάν ενεργούσαν στο πλαίσιο της νόμιμης άμυνας ή κατόπιν εξουσιοδότησης του ΟΗΕ, σημειώνουν με νόημα οι ΝΥΤ.

Οπως αναφέρει η αμερικανική εφημερίδα, ειδικά για τις απειλές κατά του Ιράν, πιθανότατα πρόκειται για τακτικό ελιγμό. Αλλωστε, λίγο αργότερα έγινε γνωστό ότι οι δύο πλευρές διεξήγαγαν συνομιλίες, ενώ ο ίδιος ο Τραμπ μίλησε μετέπειτα για επανέναρξη του διαλόγου με την Τεχεράνη.

Ωστόσο, οι απειλές του δεν περιορίζονταν στον πόλεμο που μονοπωλεί τη θητεία του εδώ και μήνες, αφότου οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ εξαπέλυσαν επιθέσεις κατά του Ιράν. Υποσχέθηκε ότι η κυβέρνηση της Κούβας θα κατέρρεε, με τον έναν ή τον άλλον τρόπο. Κι αν η φράση του «τα λάφυρα ανήκουν στον νικητή» παρέπεμπε περισσότερο στην εποχή της αμερικανικής «διπλωματίας των κανονιοφόρων» πριν από έναν και πλέον αιώνα, αυτό δεν φαινόταν να ενοχλεί τον πρόεδρο. Ο Τραμπ έχει καταστήσει σαφές ότι προτίθεται να αξιοποιήσει τη στρατιωτική ισχύ των ΗΠΑ όχι μόνο για τη διασφάλιση κρίσιμων πόρων –όπως τα τεράστια αποθέματα πετρελαίου της Βενεζουέλας– αλλά και για την αποκόμιση κέρδους.

Οι δηλώσεις του, προστίθεται στην ανάλυση των ΝΥΤ, έγιναν σε μια στιγμή που ο ίδιος φαίνεται πιο απομονωμένος από ποτέ έναντι των παραδοσιακών συμμάχων του και ενώ οι Αμερικανοί δήλωναν σε δημοσκοπήσεις πως αποδοκιμάζουν συντριπτικά την εξωτερική του πολιτική. Ωστόσο, τίποτα από αυτά δεν φάνηκε να ωθεί τον Τραμπ να υπαναχωρήσει από τις εμπρηστικές απειλές, τις οποίες έχει συνδυάσει με στρατιωτική δράση κατά τη διάρκεια της δεύτερης θητείας του.

Ακόμη και για τα δεδομένα του Τραμπ, η ομιλία φάνηκε να αγνοεί τον θεμελιώδη σκοπό του ΟΗΕ, ενός οργανισμού τον οποίο ο ίδιος επί μακρόν απαξιώνει, χαρακτηρίζοντάς τον αναποτελεσματικό και ακατάλληλο για την αντιμετώπιση των σύγχρονων παγκόσμιων ζητημάτων.

Εν ολίγοις, συνοψίζεται στο άρθρο, η ομιλία του φάνηκε να υιοθετεί το βασικό δόγμα της δεύτερης θητείας του: ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες θα αξιοποιούν τον συνδυασμό της συντριπτικής στρατιωτικής και οικονομικής τους ισχύος για την εξυπηρέτηση των δικών τους σκοπών –και για την ενίσχυση της εθνικής οικονομίας– αντί να ακολουθήσουν την επίπονη και συχνά χρονοβόρα διπλωματική οδό της επίτευξης συμφωνιών. Επιπλέον, απαξιώσε τον ρόλο διεθνών οργανισμών όπως ο ΟΗΕ, αφήνοντας μάλιστα να εννοηθεί ότι αυτοί θα έπρεπε απλώς να ευθυγραμμιστούν με τις Ηνωμένες Πολιτείες.

Από το ίδιο βήμα, άλλοι ηγέτες κρατών άσκησαν κριτική στον Τραμπ χωρίς να αναφέρουν το όνομά του. Ο Εμανουέλ Μακρόν κατήγγειλε την παγκόσμια οπισθοδρόμηση προς τον «νόμο της ζούγκλας». Ο πρόεδρος της Βραζιλίας, Λουίς Ινάσιο Λούλα ντα Σίλβα –ο πρώτος ηγέτης που έλαβε τον λόγο χθες, Τρίτη– δήλωσε ότι η δημοκρατία απειλείται «για άλλη μια φορά» και, χωρίς να αναφερθεί στην επιχείρηση των ΗΠΑ κατά του κ. Μαδούρο, υπογράμμισε ότι ο λαός της Βενεζουέλας έχει δικαίωμα αυτοδιάθεσης.

Κριτική, όμως, υπάρχει και στο εσωτερικό. Πρόσφατες δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι οι Αμερικανοί δεν συμφωνούν με την προσέγγιση του Αμερικανού προέδρου. Δημοσκόπηση του CNN που διεξήχθη την περασμένη εβδομάδα έδειξε ότι μόλις το 29% των ενήλικων Αμερικανών ενέκρινε τους χειρισμούς του κ. Τραμπ στα θέματα εξωτερικής πολιτικής, ενώ το 71% δήλωσε ότι τους αποδοκιμάζει – ποσοστό που αγγίζει ή και ξεπερνά τα επίπεδα αποδοκιμασίας που αντιμετώπισε ο πρόεδρος Μπους το 2006, όταν ο πόλεμος στο Ιράκ βρισκόταν σε κρίσιμη καμπή.

Τα παραπάνω, ωστόσο, δεν φαίνεται να πτοούν τον ένοικο του Λευκού Οίκου. Ενέργειες όπως η σύλληψη του ηγέτη της Βενεζουέλας και η διεκδίκηση του πετρελαίου της αποτελούν «ξεκάθαρες νίκες». «Ηταν πόλεμος, αλλά ίσως πρόκειται για τη μεγαλύτερη συμφωνία που έγινε ποτέ», δήλωσε. «Εάν χρειαστεί, θα χρησιμοποιήσουμε την απαράμιλλη στρατιωτική μας ισχύ για να διασφαλίσουμε τα ζωτικά εθνικά συμφέροντα των Ηνωμένων Πολιτειών», πρόσθεσε.

Ο Τραμπ εξήρε επίσης την πρόσφατη συμφωνία της κυβέρνησής του σχετικά με τη Γροιλανδία. Νωρίτερα φέτος, ωστόσο, είχε απειλήσει με πλήρη κατάληψη του νησιού, προκαλώντας έντονες αντιδράσεις των Ευρωπαίων και μεγάλη κρίση στο ΝΑΤΟ.

Οι ΝΥΤ παρατηρούν επίσης μια «στροφή» στη φετινή ομιλία του Αμερικανού προέδρου, σε σχέση με τις προηγούμενες τοποθετήσεις του στον ΟΗΕ, κατά τις οποίες συνήθιζε να προσβάλλει ηγέτες κρατών και να τους επικρίνει για τις πολιτικές τους. «Οι χώρες σας οδεύουν προς την καταστροφή», είχε δηλώσει πέρυσι από το ίδιο βήμα.

Ωστόσο, αντιμέτωπος πλέον με τον πόλεμο στο Ιράν –ο οποίος δεν δείχνει σημάδια άμεσης λήξης και έχει προκαλέσει δυσαρέσκεια στους ίδιους τους υποστηρικτές του στις ΗΠΑ– ο Τραμπ φέτος κινήθηκε σε άλλο μήκος κύματος: αντί να κάνει κηρύγματα στον διεθνή οργανισμό, επιχείρησε ουσιαστικά να υπερασπιστεί και να προβάλει τις δικές του ενέργειες, καθώς έχουν αποδειχθεί εξαιρετικά αντιδημοφιλείς σε πολλούς Αμερικανούς αλλά και σε συμμάχους στο εξωτερικό.

«Ελπίζω οι Ευρωπαίοι να συνειδητοποιήσουν ότι ο στόχος του Ιράν ήταν να ολοκληρώσει τη μανιώδη προσπάθειά του για την απόκτηση πυρηνικής βόμβας», δήλωσε, σε μια τοποθέτηση που ουσιαστικά αποτελούσε απάντηση σε ορισμένους παγκόσμιους ηγέτες οι οποίοι είχαν ασκήσει κριτική για τον πόλεμο στο Ιράν. «Αν τα είχαν καταφέρει, εκείνο το μοχθηρό καθεστώς θα ήταν ελεύθερο να σπέρνει τον τρόμο και τον θάνατο για πάντα». Η δήλωση, ωστόσο, ότι το Ιράν κατασκεύαζε πυραύλους ικανούς να πλήξουν την Ευρώπη ερχόταν σε αντίθεση με τους προγενέστερους ισχυρισμούς του ότι είχε εξαλείψει το πυρηνικό πρόγραμμα της χώρας.

Δεν έλειψαν, πάντως, και οι γνωστοί αφορισμοί: χαρακτήρισε «παράνομο οργανισμό» το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο που έχει εκδώσει ένταλμα σύλληψης κατά του Νετανιάχου για τη Γάζα, καλώντας όλα τα μέλη του να παραιτηθούν. Επανέλαβε, επίσης, τον ισχυρισμό ότι η κλιματική κρίση είναι ένα ψέμα (hoax).

Παράλληλα, όπως υποστήριξε, οι Ηνωμένες Πολιτείες απέρριψαν «κάθε προσπάθεια συγκρότησης ενός σχεδίου ελέγχου σε παγκόσμιο επίπεδο» της τεχνητής νοημοσύνης. Ο Τραμπ πρότεινε μία αλλαγή στον τρόπο με τον οποίο ο κόσμος αντιμετωπίζει την τεχνητή νοημοσύνη (AI), αξιοποιώντας την τάση του να δίνει ονομασίες που ξεχωρίζουν και μένουν στη μνήμη (branding).

«Από εδώ και στο εξής, όλα τα έγγραφα των Ηνωμένων Πολιτειών –και, ελπίζουμε, και του υπόλοιπου κόσμου– θα τροποποιηθούν ώστε να χρησιμοποιούν τον πολύ πιο ακριβή όρο “super” [υπερ-] αντί για τον όρο “artificial” [τεχνητή]», δήλωσε ο Τραμπ. «Επομένως, πρόκειται για “super intelligence” [υπερνοημοσύνη]». Στη συνέχεια, κάλεσε τους ηγέτες να αναφέρονται στην τεχνολογία αυτή με τα αρχικά «SI». Το αν θα το πράξουν, όπως είπε, θα αποτελέσει δοκιμασία της επιρροής του στην παγκόσμια σκηνή – ένα ζήτημα που φαίνεται να απασχολεί διαρκώς τον πρόεδρο, σχολιάζουν οι ΝΥΤ.

«Ας δούμε αν διαθέτω κάποια δύναμη», είπε ο κ. Τραμπ. «Ισως ναι, ίσως και όχι. Θα το μάθουμε πολύ σύντομα», είπε.