Γράφει η Ηλιάνα Μάγρα
Πότε άλλαξε ξανά ο κόσμος; Ο Αντερς Φογκ Ράσμουσεν βλέπει τουλάχιστον δύο σημεία καμπής στη μεταπολεμική τάξη πραγμάτων. Το ένα ήταν στην αρχή της δεκαετίας του ’90. «Οταν κατέρρευσαν ο κομμουνισμός, το Τείχος του Βερολίνου, η Σοβιετική Ενωση, και άνθησαν η αισιοδοξία και η Δημοκρατία», δηλώνει στην «Κ».
Το άλλο τού είναι πιο δύσκολο να το προσδιορίσει. «Τον Φεβρουάριο του 2022, όταν η Ρωσία επιτέθηκε στην Ουκρανία, ήταν ξεκάθαρο ότι η τάξη πραγμάτων άλλαξε και πάλι, με αρνητικό τρόπο αυτή τη φορά. Μετά όμως, είναι και η επανεκλογή του προέδρου Τραμπ στις Ηνωμένες Πολιτείες».
Δεν ξέρει ποιο από τα δύο γεγονότα αποτελεί το ορόσημο της έναρξης αυτού του διαφορετικού κεφαλαίου στην Ιστορία – ίσως, λέει, η απάντηση είναι ο συνδυασμός τους. Οπως και να έχει, είναι σίγουρος ότι αυτή τη στιγμή ζούμε σε έναν άλλο κόσμο από ό,τι πριν.
Από το 2009 μέχρι το 2014, ακριβώς μετά την οκταετή θητεία του ως πρωθυπουργού της Δανίας, ο κ. Ράσμουσεν διετέλεσε γενικός γραμματέας του NATO. Σήμερα είναι διευθύνων σύμβουλος της πολιτικής συμβουλευτικής εταιρείας Rasmussen Global, ενώ έχει ιδρύσει και τη ΜΚΟ Alliance of Democracies. Κοιτώντας τώρα πίσω, θεωρεί ότι έπρεπε το ΝΑΤΟ να είχε αντιδράσει διαφορετικά το 2014, όταν η Ρωσία προσάρτησε την Κριμαία.
«Αντιδράσαμε πολύ αργά, διστακτικά και πολύ ήπια – στείλαμε το λάθος σήμα στον Πούτιν». Μετά την προσάρτηση της Κριμαίας, σημειώνει, ο Ρώσος πρόεδρος Βλαντιμίρ Πούτιν θεώρησε ότι μπορεί να πάρει εδάφη από την Ουκρανία πρακτικά χωρίς κανένα κόστος. «Παρερμήνευσε την αντίδρασή μας ως αδυναμία της Δύσης – είμαι πεπεισμένος ότι αν είχαμε αντιδράσει πολύ πιο έντονα το 2014, η επίθεση του 2022 μπορεί να είχε αποφευχθεί».
Συμμαχία Προθύμων – Η Ευρώπη θα πρέπει να σοβαρευτεί και να επενδύσει στη «Συμμαχία των Προθύμων», της οποίας ηγούνται η Γαλλία και η Μεγάλη Βρετανία
Τη δεκαετία του 1930, σημειώνει, ορισμένοι Ευρωπαίοι θεωρούσαν ότι θα μπορούσαν να εξασφαλίσουν την ειρήνη παραχωρώντας εδάφη στον Αδόλφο Χίτλερ. «Αυτό που συμβαίνει τώρα είναι ακριβώς το ίδιο, η Ιστορία επαναλαμβάνεται» – κάποιοι, αναφέρει, πιστεύουν ότι θα επέλθει ειρήνη αν παραχωρηθούν κάποια εδάφη στον Πούτιν.
Ενα από τα προβλήματα, κατά τον ίδιο, είναι η αδυναμία της Ευρώπης, λόγω των εσωτερικών μας διαφωνιών. Θα πρέπει να σοβαρευτεί η Ευρώπη, να επενδύσει στη Συμμαχία των Προθύμων, της οποίας ηγούνται η Γαλλία και η Μεγάλη Βρετανία. «Τις αναφέρω γιατί είναι οι δύο πυρηνικές δυνάμεις στην Ευρώπη – θα ήταν μόνο φυσικό να έχουν κοινή ηγεσία, όταν μιλάμε για άμυνα».
Εξακολουθεί να πιστεύει ότι το ΝΑΤΟ θα παραμείνει ο ακρογωνιαίος λίθος της ευρωπαϊκής και βορειοατλαντικής ασφάλειας. Αλλά θα πρέπει να αλλάξει, να γίνει πιο ευρωπαϊκό. Το πρώτο βήμα, δηλώνει, έγινε πέρυσι, όταν αποφασίστηκε ο στόχος των αμυντικών δαπανών, να αυξηθεί στο 5% του ΑΕΠ για κάθε μέλος έως το 2035.
«Θα ήθελα να συγχαρώ την Ελλάδα που ήδη επενδύει περισσότερο από το 3% του ΑΕΠ της στην άμυνα», δηλώνει ο κ. Ράσμουσεν, «πιστεύω ότι κι άλλες χώρες θα ακολουθήσουν τα επόμενα χρόνια».
Δεν θεωρεί ρεαλιστική πιθανότητα την πλήρη απομάκρυνση των ΗΠΑ από το ΝΑΤΟ. «Αυτό θα απαιτούσε τη συγκατάθεση του Κογκρέσου, και ο πρόεδρος (σ.σ. Τραμπ) δεν θα τη λάβει ποτέ», αναφέρει. Επειδή όμως είναι ο επικεφαλής των αμερικανικών δυνάμεων, μπορεί να κάνει πολλά για να υπονομεύσει την εμπιστοσύνη στο ΝΑΤΟ. «Και προφανώς, αν οι ΗΠΑ δεν τηρούν όπως στο παρελθόν τη δέσμευσή τους στο ΝΑΤΟ και στο άρθρο 5, τότε το ΝΑΤΟ δεν θα υπάρχει πια».
Αποκαλεί το παραπάνω σενάριο «καταστροφικό» και θεωρεί ότι ο μόνος τρόπος να αποφευχθεί είναι οι Ευρωπαίοι να επενδύσουν στην αμυντική βιομηχανία. «Δεν απαιτούνται μόνο κρατικές επενδύσεις, αλλά και πολύ περισσότερες ιδιωτικές». Είναι πιθανό να επιτευχθεί;
«Αν δεν το κάνουμε», απαντά, «ρισκάρουμε μια επίθεση της Ρωσίας κατά της Ευρώπης. Σύμφωνα με τις υπηρεσίες πληροφοριών μας, η Ρωσία μπορεί να είναι σε θέση να επιτεθεί σε έναν σύμμαχο του ΝΑΤΟ μέχρι το τέλος αυτής της δεκαετίας».
«Δεν νομίζω ότι ο Τραμπ έχει ξεχάσει τη Γροιλανδία – δεν έχω καμία αμφιβολία ότι θα επιστρέψει στο συγκεκριμένο ζήτημα», τονίζει ο κ. Ράσμουσεν. Μια επίθεση των ΗΠΑ στη Γροιλανδία, τονίζει, θα σήμανε το τέλος του ΝΑΤΟ.
«Αν η Δανία και η Γροιλανδία δέχονταν επίθεση, θα αμυνόμασταν – δεν θα είχαμε πολλές πιθανότητες έναντι των ΗΠΑ», λέει, «αλλά θα πρέπει να γνωρίζουν ότι δεν μπορούν απλά να καταλάβουν ένα κομμάτι του βασιλείου της Δανίας, θα το υπερασπιστούμε».
Ο Αντερς Φογκ Ράσμουσεν παραδέχεται πως αν το 2014 η Δύση είχε αντιδράσει σθεναρότερα στην προσάρτηση της Κριμαίας από τη Ρωσία, ίσως η εισβολή στην Ουκρανία να είχε αποφευχθεί. [AP Photo/Nariman El-Mofty]
Για την Τουρκία
Αναφέρω ότι και η Τουρκία κρατάει ενεργό το casus belli απέναντι στην Ελλάδα. «Λυπάμαι βαθιά για τη διαμάχη μεταξύ Τουρκίας και Ελλάδας», δηλώνει. Υπογραμμίζει ότι ως γ.γ. του ΝΑΤΟ πέρασε πολύ χρόνο συντονίζοντας τις συζητήσεις μεταξύ Ελλάδος και Τουρκίας. «Τώρα όμως οι σχέσεις των δύο χωρών φαίνεται να βρίσκονται δυνητικά σε νέα φάση. Χρειαζόμαστε στο ΝΑΤΟ την ενίσχυση της “νότιας πλευράς”».
Οσον αφορά την Τουρκία, θεωρεί ότι οι γείτονες αντιλαμβάνονται ότι τους ωφελεί περισσότερο «να ανήκουν σε διατλαντικές συμμαχίες από το να πάνε ανατολικά. Αλλά», συμπληρώνει, «πρέπει επίσης να επενδύσουμε στην ενίσχυση των δυνάμεων δυτικού προσανατολισμού και μεταρρυθμίσεων στην Τουρκία».
