Γράφει ο Πέτρος Παπακωνσταντίνου
Αν δεν είχε υπάρξει ο Οτο φον Γκέρικε (δήμαρχος Μαγδεμβούργου και πρωτοπόρος φυσικός το 1654, όταν έκανε το περιλάλητο πείραμα για την ατμοσφαιρική πίεση, με τα δύο ημισφαίρια και τα 16 άλογα), πολλοί δεν θα είχαν ακούσει τίποτα για τη Σαξονία-Ανχαλτ. Με πληθυσμό μόλις 2,1 εκατομμύρια, με την ασθενέστερη οικονομία και το χαμηλότερο προσδόκιμο επιβίωσης από τα 16 γερμανικά κρατίδια, δημιουργεί τον πειρασμό να προσπεράσει κανείς τις όποιες πολιτικές του περιπέτειες ως τοπικές ιδιορρυθμίες χωρίς ευρύτερη σημασία. Ωστόσο η συντριπτική εκλογική επικράτηση της Εναλλακτικής για τη Γερμανία (AfD) την Κυριακή στο εν λόγω κρατίδιο προκάλεσε πανευρωπαϊκό σάλο, και όχι αδικαιολόγητα: τελευταίος κρίκος σε μια πορεία διόγκωσης της Ακροδεξιάς σε πολλές χώρες τα τελευταία χρόνια, ερμηνεύτηκε ως ανησυχητικός οιωνός για τις κρίσιμες μάχες των επόμενων μηνών, με κορυφαία την προεδρική αναμέτρηση της ερχόμενης άνοιξης στη Γαλλία.
Εξασφαλίζοντας σχεδόν το 44% των ψήφων, η AfD υπερδιπλασίασε το ποσοστό της σε σύγκριση με τις εκλογές του 2021, ενώ η χριστιανοδημοκρατική CDU του καγκελαρίου Φρίντριχ Μερτς συρρικνώθηκε στο 17%, χάνοντας πάνω από τους μισούς ψηφοφόρους της. Ολα αυτά τη στιγμή που η προσέλευση στις κάλπες αυξήθηκε από 60% σε 78%, κάτι που ενισχύει την αίσθηση ότι η AfD δεν αντιμετωπίζεται πλέον ως κόμμα διαμαρτυρίας, αλλά ως δύναμη εξουσίας. Τα τελευταία ταμπού στη Γερμανία πέφτουν. Η AfD διεκδικεί για πρώτη φορά από τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο τη διακυβέρνηση κρατιδίου και η πρόεδρός της Αλις Βάιντελ έβαλε στόχο από την Κυριακή το βράδυ να κατακτήσει το 40% στις επόμενες ομοσπονδιακές εκλογές. Αυτή τη στιγμή οι δημοσκοπήσεις φέρνουν το κόμμα της στην πρώτη θέση με 28% έναντι 20% της CDU.
Πρωταγωνιστής αυτής της αναμέτρησης ήταν ο αρχηγός της AfD στη Σαξονία-Ανχαλτ, Ούλριχ Ζίγκμουντ. Προερχόμενος από τη CDU, ο 35χρονος πολιτικός με το χαμογελαστό βλέμμα και τους ήπιους τρόπους δεν θύμιζε τον μονίμως οργισμένο τόνο άλλων συντρόφων του. Ωστόσο τα φαινόμενα απατούν. Το πρόγραμμα του Ζίγκμουντ υποσχόταν αθρόες απελάσεις μεταναστών «από την πρώτη κιόλας ημέρα» και αναπροσανατολισμό της διδασκαλίας της Ιστορίας από τον «εθνικό μαζοχισμό» (δηλαδή την έμφαση στον ναζισμό και στο Ολοκαύτωμα) στις «ένδοξες» εποχές του Μπίσμαρκ και του Κάιζερ. Σε πανεθνικό επίπεδο η AfD, που δημιουργήθηκε το 2013 ως νεοφιλελεύθερο, αστικό κόμμα που απέρριπτε το πρόγραμμα διάσωσης της Ελλάδας, εξελίχθηκε σε μία από τις πιο ριζοσπαστικές εκφράσεις της ευρωπαϊκής Ακροδεξιάς, με καταλύτη τη μεταναστευτική κρίση του 2015.
Πέραν του μεταναστευτικού, η προεκλογική εκστρατεία του Ζίγκμουντ στηρίχθηκε σε τρία σκέλη. Πρώτα απ’ όλα εξέφρασε τη λαϊκή δυσφορία για την άνοδο του κόστους ζωής και τις εντεινόμενες δυσκολίες της γερμανικής οικονομίας. Σε συνδυασμό με αυτό, απέρριπτε την οικονομική και στρατιωτική βοήθεια στην Ουκρανία και ζητούσε την αποκατάσταση ομαλών σχέσεων με τη Ρωσία, ιδίως σε ό,τι αφορά τη ροή φυσικού αερίου μέσω Nord Stream. Επιπλέον, αν και ακροδεξιός, ο Ζίγκμουντ ενσωμάτωσε τη νοσταλγία ενός όχι αμελητέου τμήματος αυτού του ανατολικού κρατιδίου για την πρώην Λαοκρατική Δημοκρατία της Γερμανίας (DDR), επέλεξε μάλιστα να κυκλοφορεί σε όλη την προεκλογική περίοδο με μια μπλε μοτοσικλέτα Simson, σήμα-κατατεθέν της DDR, σχεδόν τόσο διάσημο όσο ο Γρηγόρης κι ο Σταμάτης στους φωτεινούς σηματοδότες της.
Καθώς η AfD συγκέντρωσε 39 από τις 83 έδρες στη Βουλή του κρατιδίου, παρέμενε μέχρι χθες αμφίβολο αν θα καταφέρει να σχηματίσει κυβέρνηση. Ο Ζίγκμουντ κάλεσε βουλευτές της CDU να του δώσουν τις ψήφους που θα χρειαστεί στην (μυστική) ψηφοφορία, ενώ η BSW της Ζάρα Βάγκενκνεχτ, ένα ιδιόμορφο κράμα αριστερών και αντιμεταναστευτικών τάσεων, που πέρασε το όριο του 5%, άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο να απόσχει, κάτι που θα ισοδυναμούσε με ψήφο ανοχής. Σε κάθε περίπτωση, από το βράδυ της Κυριακής τρίζει επικίνδυνα η καρέκλα του άκρως αντιδημοφιλούς Φρίντριχ Μερτς, ο οποίος απέκλεισε χθες το ενδεχόμενο παραίτησης και, παρότι δήλωσε «σοκαρισμένος» από το αποτέλεσμα, τόνισε ότι δεν θα αλλάξει ρότα ούτε στις οικονομικές μεταρρυθμίσεις, ούτε στο Ουκρανικό.
Στην Ουάσιγκτον, η κυβέρνηση Τραμπ (η οποία είχε εκφράσει πέρυσι τον Φεβρουάριο την πλήρη αλληλεγγύη της στην AfD μέσω του αντιπροέδρου Τζέι Ντι Βανς, στο Μόναχο) δύσκολα έκρυβε τη χαρά της. Ο Αμερικανός πρόεδρος προέβαλε χωρίς (περιττά) σχόλια τα exit polls που προανήγγειλαν θρίαμβο της AfD, ενώ ο Ελον Μασκ έστειλε τα συγχαρητήριά του στη Βάιντελ μέσω Χ. Την «ιστορική νίκη της AfD» πανηγύριζε στη Μόσχα ο Κίριλ Ντιμίτριεφ, ειδικός απεσταλμένος του προέδρου Πούτιν στο Ουκρανικό, σημειώνοντας στη δική του ανάρτηση στο Χ: «Η AfD θα αναστηλώσει τη Γερμανία και την Ευρώπη, επαναφέροντας την κοινή λογική, την οποία οι φίλα προσκείμενοι προς τη μετανάστευση και πολεμοχαρείς, σε στυλ Μπάιντεν, Ευρωπαίοι πολιτικοί προσπάθησαν να ξεριζώσουν».
Αντίθετα, την έντονη ανησυχία τους εξέφρασαν ο Γάλλος υπουργός Οικονομικών Ρολάντ Λεσκίρ, ο Ισπανός πρωθυπουργός Πέδρο Σάντσεθ και ο Πολωνός ομόλογός του Ντόναλντ Τουσκ. Αρκετοί αναλυτές στην Ευρώπη εκτιμούσαν ότι η άνοδος της Ακροδεξιάς στη Γερμανία μπορεί να προκαλέσει αποξένωση ή και εντάσεις με χώρες όπως η Γαλλία και η Πολωνία. Από την πλευρά της η Le Monde Diplomatique έθετε το ερώτημα μήπως πρέπει να αρχίσουμε να βλέπουμε με άλλη ματιά την πορεία της Γερμανίας προς τη στρατιωτικοποίηση, δεδομένου ότι το ενδεχόμενο να διευθύνει σε λίγα χρόνια τον μεγαλύτερο στρατό της Ευρώπης μια ακροδεξιά κυβέρνηση μπορεί να μη βρίσκεται στην ημερήσια διάταξη, αλλά δεν εμφανίζεται, πλέον, εντελώς θεωρητικό.
