Μεταπολεμικά ταμπού, που είχαν επιβιώσει για δεκαετίες ως δημοκρατικά αναχώματα μέσα σε έναν κόσμο μειούμενων δημοκρατικών αναχωμάτων, λυγίζουν πια υπό το βάρος των πολιτικών εξελίξεων στη Γερμανία, γεννώντας προηγούμενα που ενδέχεται να επιφέρουν δραματικές αλλαγές σε κυρίαρχα αφηγήματα και συσχετισμούς πολιτικής ισχύος.

Είναι πιθανό, άραγε, η άκρα δεξιά όντως να κυβερνήσει κάποια στιγμή στη Γερμανία; Είναι πιθανό, άραγε, κάποια από τα άλλα κόμματα του δημοκρατικού τόξου να συμπράξουν με μια κυβερνώσα γερμανική ακροδεξιά; Οι απαντήσεις σε αυτά τα ερωτήματα ήταν άλλοτε κατηγορηματικά αρνητικές, πλην όμως πλέον το τοπίο αλλάζει.

Για πρώτη φορά μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, ένα κόμμα το οποίο η ίδια η γερμανική Υπηρεσία Προστασίας του Συντάγματος (Bundesamt für Verfassungsschutz) είχε βάλει στο μικροσκόπιο ως «ακροδεξιό», όπως είναι εν προκειμένω το κόμμα της Εναλλακτικής για τη Γερμανία (AfD), σάρωσε σε κρατιδιακές εκλογές και μάλιστα με διαφορά δεκάδων ποσοστιαίων μονάδων από τον δεύτερο, φτάνοντας (τόσο) κοντά στον σχηματισμό αυτοδύναμης κρατιδιακής κυβέρνησης και στην εκλογή κρατιδιακού πρωθυπουργού.

Ανατροπές στα ποσοστά

Υπενθυμίζεται ότι στις προηγούμενες εκλογές που είχαν διεξαχθεί στο κρατίδιο της Σαξονίας-Ανχαλτ τον Ιούνιο του 2021, οι Χριστιανοδημοκράτες (CDU) είχαν λάβει 37,1%, η Εναλλακτική για τη Γερμανία (AfD) 20,8%, η Αριστερά (Linke) 11%, οι Σοσιαλδημοκράτες (SPD) 8,4%, οι Φιλελεύθεροι του FDP 6,4% και οι Πράσινοι 5,9%.

Συγκριτικά, εν έτει 2026 πια, τεσσεράμισι χρόνια έπειτα από τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία, αλλά και τέσσερις εβδομάδες έπειτα από το συμβάν με το ρωσικό drone στο αεροδρόμιο της Λειψίας, ένα φιλορωσικό κόμμα όπως το AfD παρουσιάστηκε να υπερδιπλασιάζει το ποσοστό του στη Σαξονία εξασφαλίζοντας πάνω από 40%, ενώ όλοι οι υπόλοιποι -των Πρασίνων εξαιρουμένων- μετρούν απώλειες.

Οι φιλορώσοι, η Ουκρανία και το drone στη Λειψία

Πολλοί στη Σαξονία επέλεξαν, λοιπόν, να ψηφίσουν το φιλορωσικό AfD μόλις έναν μήνα έπειτα από το συμβάν με το φορτωμένο με εκρηκτικά drone στη Λειψία, ένα συμβάν το οποίο η κυβέρνηση του Χριστιανοδημοκράτη Φρίντριχ Μέρτς είχε όμως, μόλις λίγα 24ωρα πριν από τις εκλογές της Σαξονίας, αποδώσει στη Ρωσία υποστηρίζοντας μάλιστα ότι η Γερμανία υφίσταται «υβριδικό πόλεμο».

Αυτή η -προφανώς αρνητική για την Ουκρανία και όσους την στηρίζουν- σαρωτική νίκη της Εναλλακτικής για τη Γερμανία είναι, από πλευράς ποσοστών, πρωτοφανής. Με βάση τα μέχρι τώρα δεδομένα, πρόκειται για τη μεγαλύτερη εκλογική επιτυχία της γερμανικής άκρας δεξιάς έπειτα από τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο.

Σενάρια και επιλογές

Αυτό που δεν ήταν σαφές ωστόσο, τουλάχιστον όχι έως την ώρα που γράφονταν αυτές οι γραμμές το βράδυ της Κυριακής, ήταν αν η AfD θα κατάφερνε όντως να σχηματίσει αυτοδύναμη κυβέρνηση στο κρατίδιο της Σαξονίας-Ανχαλτ και να εκλέξει εκεί πρωθυπουργό τον 35χρονο Ούλριχ Ζίγκμουντ, «τον πιο επικίνδυνο άνθρωπο στη Γερμανία» σύμφωνα με το Spiegel. Κάτι τέτοιο θα ήταν πρωτοφανές, καθώς δεν έχει ξανασυμβεί στη Γερμανία μετά τον Β’ Παγκόσμιο.

Υπενθυμίζεται, πάντως, ότι τα πιθανά σενάρια για τη Σαξονία ήταν κατά βάση δύο: εκείνο μιας αυτοδύναμης κυβέρνησης της AfD από τη μία πλευρά· και εκείνο του σχηματισμού μιας κυβέρνησης μειοψηφίας υπό τους Χριστιανοδημοκράτες (CDU) από την άλλη. Στον αντίποδα, τα σενάρια μιας σύμπραξης AfD-CDU ή AfD-Linke έδειχναν να απορρίπτονται από την πλευρά των Χριστιανοδημοκρατών.

Δοκιμασίες ένθεν και ένθεν

«Οι εκλογές (σ.σ. στη Σαξονία-Ανχαλτ) θεωρούνται ένα βασικό τεστ για το αν η Εναλλακτική για τη Γερμανία (AfD) -πλέον το πιο δημοφιλές κόμμα στη μεγαλύτερη οικονομία της Ε.Ε.- είναι ικανή να κυβερνήσει», σημειώνει το Politico.

Ακόμη κι αν δεν καταφέρει να σχηματίσει ωστόσο τη δική του κυβέρνηση, το AfD είναι πια προφανές ότι έχει μπει σε «τροχιά εξουσίας».

Τα παλαιά ταμπού της μεταπολεμικής γερμανικής πολιτικής σκηνής έχουν, άλλωστε, αρχίσει να σπάνε εδώ και χρόνια.

Το κόμμα της Εναλλακτικής για τη Γερμανία (AfD) μπήκε στην ομοσπονδιακή βουλή για πρώτη φορά το 2017 και από το 2025 διαθέτει τη δεύτερη μεγαλύτερη κοινοβουλευτική ομάδα στην Μπούντεσταγκ ενώ πλέον παρουσιάζεται, με βάση τις δημοσκοπήσεις, να είναι το δημοφιλέστερο κόμμα σε ομοσπονδιακό επίπεδο.

«Τείχος Προστασίας» μεν, αλλά

Ένα ταμπού το οποίο ακόμη δεν έχει σπάσει είναι εκείνο της σύμπραξης με το AfD στην οποία επιμένουν να λένε «όχι» όλες οι άλλες κοινοβουλευτικές παρατάξεις. Με βάση τα μέχρι τώρα δεδομένα, αυτό το «Brandmauer» («Τείχος Προστασίας») που έχουν υψώσει γύρω από την Εναλλακτική για τη Γερμανία οι κομματικοί της αντίπαλοι, όχι μόνο της Αριστεράς αλλά και της Δεξιάς, παραμένει. Για πόσο ακόμη, μένει να φανεί, καθώς το AfD «κανονικοποιείται» πια στα μάτια εκατομμυρίων Γερμανών ψηφοφόρων, πράγμα το οποίο καθιστά την προοπτική συνεργασίας μαζί του περισσότερο πιθανή, ειδικά από την πλευρά δυνάμεων της Δεξιάς και του φιλορωσικού τόξου (των CDU-CSU και του BSW της Ζάρα Βάγκενκνεχτ για παράδειγμα).

Τι θα γίνει πριν από το 2029

Οι επόμενες γερμανικές ομοσπονδιακές εκλογές είναι κανονικά προγραμματισμένες για το 2029. Έτσι όμως όπως τρέχουν πια οι εξελίξεις στη μεγαλύτερη οικονομία της Ε.Ε. (και τη μεγαλύτερη υποστηρίκτρια της Ουκρανίας), έως τότε μάλλον θα έχουν μεσολαβήσει πολλά.

Τι συμβαίνει; Υπάρχει κάτι που κάνουν καλά οι πολιτικοί της Εναλλακτικής για τη Γερμανία κι έτσι ανεβάζουν τα ποσοστά τους; Ή μήπως αυτοί είναι απλά καλοί στο να εισπράττουν τους καρπούς της αντιδημοτικότητας των πολιτικών τους αντιπάλων;

Στα τάρταρα ο Μερτς

Η δημοτικότητα του Φρίντριχ Μερτς βρίσκεται πάντως στα τάρταρα (13%), γεγονός το οποίο έχει δώσει τροφή σε σενάρια ακόμη και για εκ των έσω αλλαγή καγκελαρίου πριν από τις επόμενες ομοσπονδιακές κάλπες («Kanzlertausch»). Κάτι τέτοιο, εάν συνέβαινε, δεν θα ήταν ακριβώς πρωτοφανές, πλην θα λειτουργούσε υπέρ της AfD σε μια περίοδο κατά την οποία εκείνη βρίσκεται σε τροχιά ανόδου.

Υπό αυτό το πρίσμα, το εκλογικό αποτέλεσμα της Σαξονίας (που διαβάζεται διττά, ως άνοδος της AfD, αλλά και ως σημαντική πτώση των ποσοστών του CDU) έρχεται να επιβαρύνει ακόμη περισσότερο το ήδη βεβαρημένο κλίμα για τον νυν καγκελάριο Φρίντριχ Μερτς, οι πολιτικές αντοχές του οποίου δείχνουν να εξαντλούνται.

Βίοι αντίθετοι

Από τη μία πλευρά λοιπόν, υπάρχει πια ένα AfD σε άνοδο, το οποίο προσπαθεί να πείσει ότι μπορεί όντως να αρχίσει να κυβερνά· και από την άλλη ένας Μερτς σε πτώση, ο οποίος προσπαθεί να πείσει ότι μπορεί να συνεχίσει να κυβερνά.

Υπό τις τρέχουσες συνθήκες, το μέλλον δείχνει να διαγράφεται περισσότερο δυσοίωνο για τον δεύτερο (που έχει πολλά να χάσει, και αυτός και το κόμμα του), παρά για τους πρώτους που ανεβαίνουν μεν, αλλά προς το παρόν από τη βολή μιας διαρκώς καταγγέλλουσας αντιπολίτευσης.

Επόμενες εκλογές και Ευρώπη

Σύμφωνα πάντως με τις δημοσκοπήσεις, οι Χριστιανοδημοκράτες δεν αναμένεται να τα πάνε καλά ούτε και στις άλλες εκλογές που αναμένονται μέσα στον Σεπτέμβριο: στις 20 του μήνα σε Βερολίνο και Μεκλεμβούργο-Πομερανία.

Ωστόσο, ό,τι συμβάλει πολιτικά στη Γερμανία, δεν περιορίζεται πια γεωγραφικά εκεί. Η άνοδος του AfD στέλνει «προωθητικά μηνύματα» υπέρ της ακροδεξιάς (ακόμη κι αυτή η ακροδεξιά τα έχει «τσουγκρίσει» με την Εναλλακτική για τη Γερμανία στο μέτωπο του ευρωκοινοβουλίου για παράδειγμα) ενόψει των εκλογικών αναμετρήσεων του 2027 σε Γαλλία (προεδρικές), Ιταλία (βουλευτικές) και Ισπανία (βουλευτικές).