Σε ένα σύνθετο πολιτικό σκηνικό, με τις ισορροπίες στο Κοινοβούλιο να παραμένουν εύθραυστες, εξελίσσονται οι προσπάθειες σχηματισμού κυβέρνησης στο Ισραήλ. Ο Γκάντι Αϊζενκοτ έλαβε την εντολή από τον πρόεδρο Ισαάκ Χέρτσογκ, ωστόσο ο συνασπισμός του δεν διαθέτει κοινοβουλευτική πλειοψηφία, αφήνοντας ανοιχτό το ενδεχόμενο παραμονής του Μπέντζαμιν Νετανιάχου στην εξουσία.

Ακολουθούν τα επικρατέστερα σενάρια για τον σχηματισμό κυβέρνησης και την έξοδο από το πολιτικό αδιέξοδο.

Κυβέρνηση μειοψηφίας

Ο Αϊζενκοτ θα μπορούσε να επιχειρήσει να σχηματίσει κυβέρνηση μειοψηφίας με τους φυσικούς συμμάχους του κόμματός του, Yashar –το Μαζί, τους Δημοκρατικούς και το Ισραήλ Σπίτι Μας–, με την υποστήριξη των δύο αραβικών κομμάτων του Ισραήλ, Ραάμ και Κοινή Λίστα, ακόμη και αν αυτά δεν συμμετάσχουν στον κυβερνητικό συνασπισμό.

Ο συνασπισμός του Αϊζενκοτ διαθέτει 48 έδρες. Με την υποστήριξη των αραβικών κομμάτων, που διαθέτουν συνολικά 19 έδρες, θα μπορούσε να εξασφαλίσει τη στήριξη 67 βουλευτών στο 120μελές Κοινοβούλιο, αριθμό αρκετό για να επιβιώσει από προτάσεις δυσπιστίας.

Ωστόσο, ακόμη και αν ο Αϊζενκοτ υπαναχωρήσει από την προεκλογική του δέσμευση να μη συμπεριλάβει αραβικά κόμματα στην κυβέρνηση και αποδεχθεί τη στήριξή τους, θα είναι δύσκολο να πείσει πολλούς Ισραηλινούς, των οποίων η στάση απέναντι στην αραβική μειονότητα της χώρας έχει γίνει ακόμη πιο αρνητική μετά την επίθεση της Χαμάς στις 7 Οκτωβρίου 2023.

Το κόμμα Ισραήλ Σπίτι Μας, υπό τον δεξιό πολιτικό Αβιγκντόρ Λίμπερμαν, έχει επανειλημμένα αποκλείσει, μετά τις εκλογές, το ενδεχόμενο σχηματισμού κυβέρνησης μειοψηφίας με τη στήριξη αραβικών κομμάτων.

Ο Νετανιάχου έχει επικεντρώσει την εκστρατεία του στην προσπάθεια απονομιμοποίησης της στήριξης από τα αραβικά κόμματα. Προς το παρόν, μόνο οι Δημοκρατικοί, ένα κεντροαριστερό κόμμα, έχουν ταχθεί δημόσια υπέρ της συμμετοχής τους.

Και τα δύο αραβικά κόμματα υποστήριξαν την υποψηφιότητα του Αϊζενκοτ για τον σχηματισμό κυβέρνησης και έχουν δηλώσει ότι είναι διατεθειμένα να συνεργαστούν με το ευρύτερο πολιτικό στρατόπεδό του, προκειμένου να αποτρέψουν την επιστροφή του Νετανιάχου στην εξουσία.

Πιθανή συμμαχία με τα υπερορθόδοξα κόμματα

Ο Αϊζενκοτ και οι σύμμαχοί του θα μπορούσαν να επιχειρήσουν να συνάψουν συμφωνία με τα δύο υπερορθόδοξα κόμματα του Ισραήλ, τα οποία διαθέτουν συνολικά 13 έδρες και θα μπορούσαν να εξασφαλίσουν στο στρατόπεδο του πρώην στρατηγού την απαιτούμενη πλειοψηφία των 61 εδρών.

Τα δύο κόμματα αποτελούν παραδοσιακούς συμμάχους του Λικούντ του Νετανιάχου. Για να επιτευχθεί μια συμφωνία, το στρατόπεδο του Αϊζενκοτ και τα υπερορθόδοξα κόμματα θα πρέπει να βρουν συμβιβαστική λύση στο ζήτημα της απαλλαγής από τη στρατιωτική θητεία, την οποία παραδοσιακά απολαμβάνουν οι υπερορθόδοξοι σπουδαστές θρησκευτικών σχολών.

Πολλοί Ισραηλινοί εκφράζουν την οργή τους, καθώς θεωρούν ότι οι υπόλοιποι πολίτες, οι οποίοι υπηρετούν στον στρατό, επωμίζονται άδικα το βάρος. Ο Αϊζενκοτ και οι σύμμαχοί του, ιδιαίτερα ο Λίμπερμαν, έχουν ασκήσει έντονη κριτική στις συγκεκριμένες απαλλαγές.

Ωστόσο, ο Λίμπερμαν δήλωσε την Παρασκευή ότι είναι ανοιχτός σε έναν συμβιβασμό για το ζήτημα, λέγοντας στους υποστηρικτές του ότι «δεν μπορείς να τα έχεις όλα». Ενα από τα δύο υπερορθόδοξα κόμματα, ο Ενωμένος Ιουδαϊσμός της Τορά, απέφυγε να υποστηρίξει οποιονδήποτε υποψήφιο μετά τις εκλογές. Το άλλο, το Σας, υποστήριξε τον Νετανιάχου.

Κυβέρνηση εθνικής ενότητας

Το Yashar του Αϊζενκοτ, το κεντροδεξιό Μαζί και το δεξιό Ισραήλ Σπίτι Μας θα μπορούσαν να σχηματίσουν κυβέρνηση εθνικής ενότητας με το Λικούντ του Νετανιάχου, το οποίο αναδείχθηκε μεγαλύτερο κόμμα στο Κοινοβούλιο μετά τις εκλογές της 27ης Οκτωβρίου.

Ενας τέτοιος συνασπισμός θα εξασφάλιζε 67 έδρες, δηλαδή την πλειοψηφία στο 120μελές Κοινοβούλιο. Ωστόσο, το συγκεκριμένο ενδεχόμενο φαίνεται προς το παρόν απομακρυσμένο.

Οι σύμμαχοι του Αϊζενκοτ θα έπρεπε να αθετήσουν τη βασική υπόσχεση που έδωσαν στους ψηφοφόρους τους: την απομάκρυνση του Νετανιάχου από την εξουσία. Παράλληλα, μια τέτοια εξέλιξη θα σήμαινε ότι ο Νετανιάχου πιθανότατα θα έπρεπε να εγκαταλείψει τους φυσικούς πολιτικούς συμμάχους του, δηλαδή τα ακροδεξιά και υπερορθόδοξα εβραϊκά κόμματα.

Ωστόσο, εάν κανένα από τα δύο στρατόπεδα δεν καταφέρει να σχηματίσει κυβέρνηση έπειτα από εβδομάδες παρατεταμένων διαπραγματεύσεων, μια κυβέρνηση εθνικής ενότητας ενδέχεται να προκύψει ως έσχατη λύση.

Η επανέναρξη των συγκρούσεων με το Ιράν θα μπορούσε επίσης να ωθήσει τις δύο πλευρές σε συνεργασία.

Εάν αποτύχει ο Αϊζενκοτ, πιθανότατα θα ακολουθήσει ο Νετανιάχου

Ο Αϊζενκοτ θα έχει στη διάθεσή του έως και 42 ημέρες για να σχηματίσει κυβέρνηση. Εάν αποτύχει, ο πρόεδρος του Ισραήλ, Ισαάκ Χέρτσογκ, πιθανότατα θα αναθέσει την εντολή στον Νετανιάχου.

Ο θρησκευτικός-εθνικιστικός συνασπισμός του Νετανιάχου έχει υποχωρήσει από τις 64 έδρες που διέθετε αρχικά στις 53. Ωστόσο, ο Νετανιάχου θα μπορούσε να επιχειρήσει να διασπάσει την αντιπολίτευση, προσελκύοντας βουλευτές από τα κόμματά της στο δικό του στρατόπεδο.

Εχει καταφέρει κάτι ανάλογο στο παρελθόν, μεταξύ άλλων όταν ήταν αρχηγός της αντιπολίτευσης, κατά την περίοδο πριν από τις εκλογές του 2022, τις οποίες κέρδισε.

Ωστόσο, ο κυβερνητικός συνασπισμός που αντιμετώπιζε τότε διέθετε πολύ μικρότερο προβάδισμα σε έδρες και δεν χρειαζόταν να προσελκύσει πολλούς αποστάτες για να αποσταθεροποιήσει τους πολιτικούς του αντιπάλους.

Νέες εκλογές

Εάν τόσο ο Αϊζενκοτ όσο και ο Νετανιάχου αποτύχουν να σχηματίσουν κυβέρνηση, το Κοινοβούλιο μπορεί να προτείνει άλλον υποψήφιο για να αναλάβει την προσπάθεια. Η συνολική διαδικασία έχει χρονικό όριο περίπου 100 ημερών.

Εάν κανείς δεν καταφέρει να σχηματίσει κυβέρνηση, προκηρύσσονται νέες εκλογές. Ο Ισαάκ Χέρτσογκ δήλωσε την Τετάρτη ότι πρέπει να καταβληθεί κάθε δυνατή προσπάθεια ώστε να αποφευχθεί μια νέα εκλογική αναμέτρηση και κάλεσε τα κόμματα «να προσέλθουν στις διαβουλεύσεις μαζί του με πνεύμα συνεργασίας».