Kathimerini.gr
Με τον Τραμπ να δηλώνει ότι δεν «βιάζεται» για συμφωνία με το Ιράν, ο Μαρκ Λέοναρντ, ιδρυτής και διευθυντής του European Council on Foreign Relations (ECFR), περιγράφει στην «Κ» τη διεθνή συγκυρία ως περίοδο «αταξίας», ενώ τονίζει ότι η τάση της αμερικανικής συρρίκνωσης και αναδίπλωσης από τον διεθνή ρόλο της έχει πλέον διακομματικό χαρακτήρα.
– Eνα από τα βασικά ζητήματα που απασχολούν τον Λευκό Οίκο είναι η αναπλήρωση των αποθεμάτων πυραύλων, καθώς η έλλειψη Patriot και THAAD γίνεται όλο και πιο εμφανής στο πεδίο της μάχης. Eχει καταστεί η έλλειψη αποθεμάτων η κύρια ευπάθεια των ΗΠΑ;
– Θα δίσταζα να το χαρακτηρίσω ως το κύριο σημείο ευπάθειας, δεδομένου ότι οι ΗΠΑ αντιμετωπίζουν και άλλα ζητήματα, όπως η έλλειψη ναυπηγικής ικανότητας ή η εξάρτηση από σπάνιες γαίες. Ωστόσο, η έλλειψη πυραύλων είναι σημαντική στον βαθμό που αναδεικνύει την ευρύτερη έλλειψη αμυντικής βιομηχανικής ικανότητας των ΗΠΑ. Εχουμε, επίσης, παρατηρήσει μεγάλη σπατάλη στον τρόπο με τον οποίον οι ΗΠΑ έχουν χρησιμοποιήσει αυτούς τους αναχαιτιστικούς πυραύλους, εναντίον drone τύπου «Shahed», τα οποία θα μπορούσαν να αναχαιτιστούν με φθηνότερα συστήματα, όπως κάνει η Ουκρανία. Ωστόσο, το μεγαλύτερο πρόβλημα για τις ΗΠΑ είναι ότι ο πόλεμος στο Ιράν έχει αποκαλύψει πως η αμερικανική παραγωγή δεν μπορεί να ανταποκριθεί στη ζήτηση σε ένα σενάριο σύγκρουσης. Αυτό φυσικά έχει οδηγήσει σε συγκρίσεις με την Κίνα, η οποία είναι σε θέση να παράγει πλοία, drones και πυραύλους εκατοντάδες φορές ταχύτερα από τις ΗΠΑ.
– Επεκτείνοντας το ερώτημα, ο Πούτιν λαμβάνει drones από το Ιράν και πυραύλους από τη Βόρεια Κορέα, ενώ οι ΗΠΑ και η Ευρώπη φαίνονται ανίκανες να ανταποκριθούν στις αυξανόμενες απαιτήσεις. Είναι αυτό σημάδι της ευρύτερης «αποβιομηχάνισης της άμυνας» στην Ευρώπη;
Αποτελεί μεγάλο λάθος για τους συμμάχους των ΗΠΑ να υποθέτουν ότι οι σχέσεις τους θα επιστρέψουν στην «κανονική» τους κατάσταση, όπως πριν από τον Τραμπ.
– Ο όρος «αποβιομηχάνιση της άμυνας» είναι ίσως υπερβολικός. Πρώτον, υπάρχουν τομείς όπως η κατασκευή υποβρυχίων και πυραύλων, όπου η Ευρώπη εξακολουθεί να έχει ισχυρό βιομηχανικό πλεονέκτημα. Δεύτερον, από την εισβολή του Πούτιν στην Ουκρανία το 2022, οι ευρωπαϊκές χώρες, με πρώτη και κύρια τη Γερμανία, έχουν σημειώσει τεράστια βήματα στην ενίσχυση της παραγωγικής τους ικανότητας. Παραδοσιακές εταιρείες, όπως η Rheinmetall, κατάφεραν να αυξήσουν την παραγωγή πυρομαχικών κατά 15 φορές. Ωστόσο, θα πρέπει να γίνουν περισσότερα, αν η Ευρώπη θέλει να είναι προετοιμασμένη να αντιμετωπίσει μια ενδεχόμενη σύγκρουση υψηλής έντασης εναντίον της Ρωσίας.
– Εχει αρχίσει πλέον ο Τραμπ να συνειδητοποιεί ότι οι ΗΠΑ δεν μπορούν να πολεμήσουν μόνες τους και ότι θα χρειαστεί να συνεργαστούν στενότερα με την Ευρώπη και τον Καναδά;
– Οχι, δεν υπάρχει τίποτε που να υποδηλώνει αλλαγή στη νοοτροπία του Τραμπ απέναντι στους συμμάχους, η οποία είναι περισσότερο ενστικτώδης παρά αποτέλεσμα προσεκτικής στάθμισης των πλεονεκτημάτων και των μειονεκτημάτων. Γενικότερα, αποτελεί μεγάλο λάθος για τους συμμάχους της Αμερικής να υποθέτουν ότι οι σχέσεις με τις ΗΠΑ θα επιστρέψουν ποτέ στην «κανονική» τους κατάσταση, όπως ήταν πριν από την εποχή του Τραμπ, ακόμη και μετά την αποχώρησή του. Η τάση της αμερικανικής συρρίκνωσης είναι μακροπρόθεσμη, έχει διακομματικό χαρακτήρα και ξεκίνησε πριν ακόμη ο Τραμπ αναλάβει τα καθήκοντά του, με τη «στροφή προς την Ασία» του Ομπάμα.
– Πιστεύετε ότι η Ευρώπη έχει αναγνωρίσει την ανάγκη να επενδύσει περισσότερο στη στρατηγική αυτονομία, στην ανασυγκρότηση και επανεφεύρεση της δικής της αμυντικής βιομηχανικής βάσης;
– Ορισμένες από τις αλλαγές που λαμβάνουν χώρα, ειδικά στη Γερμανία, θα ήταν αδιανόητες το 2021 και αξίζει να αναγνωρίσουμε πόσο μακριά έχει φτάσει η Ευρώπη. Η παραγωγή πυρομαχικών, για παράδειγμα, έχει αυξηθεί από 200.000 σε 2 εκατ. και υπάρχει μια ευρέως αποδεκτή αναγνώριση των απειλών που αντιμετωπίζει η Ευρώπη. Φυσικά, αυτό δεν σημαίνει ότι δεν υπάρχουν προκλήσεις. Μεγάλο μέρος των χρημάτων δαπανάται σπάταλα ή με τρόπους που δεν θα κάνουν την Ευρώπη ασφαλέστερη, ενώ πάρα πολλές ευρωπαϊκές χώρες εξακολουθούν να πιστεύουν, λανθασμένα, ότι οι ΗΠΑ θα επανέλθουν τελικά ως σύμμαχος που αναλαμβάνει την ευθύνη για την ασφάλεια της ηπείρου.
– Συνοψίζοντας, μήπως βιώνουμε το «τέλος της κανονικότητας» όπως τη γνωρίζουμε;
– Βρισκόμαστε ήδη σταθερά σε μια νέα περίοδο, την οποία αποκαλώ «αταξία (un-order / σ.σ. ένας κόσμος όπου οι διεθνείς κανόνες έχουν καταρρεύσει)». Ο παλιός κόσμος, που στηριζόταν στην αμερικανική ηγεμονία και τη φιλελεύθερη τάξη η οποία βασιζόταν σε κανόνες, έχει ταφεί εδώ και χρόνια. Και αυτός ο κόσμος είναι θεμελιωδώς πιο επικίνδυνος για τους Ευρωπαίους, οι οποίοι εξακολουθούν ενστικτωδώς να θέλουν να είναι αυτό που αποκαλώ «αρχιτέκτονες», σχεδιάζοντας ριζικές, ολοκληρωμένες δομές. Ωστόσο, σε αυτό το νέο, πιο κατακερματισμένο περιβάλλον, η πιο ρεαλιστική στρατηγική είναι αυτή του «τεχνίτη»: να εργάζεται κανείς με ρεαλισμό εντός των υφιστάμενων περιορισμών, να αξιοποιεί τα υπάρχοντα εργαλεία και θεσμούς αντί να σχεδιάζει νέα μεγαλεπήβολα, και να προσαρμόζεται γρήγορα αντί να προγραμματίζει διεξοδικά.
