Νέα στρατηγική για την αντιμετώπιση του κινδύνου των δασικών πυρκαγιών παρουσίασε σήμερα η Κομισιόν εστιάζοντας σε ολόκληρο τον κύκλο διαχείρισης: πρόληψη, προετοιμασία, αντιμετώπιση και αποκατάσταση.

Ο σχεδιασμός στοχεύει στην αυξανόμενη ένταση και έκταση των πυρκαγιών στην Ευρώπη, με την αντιπυρική περίοδο του 2025 να χαρακτηρίζεται ως η «χειρότερη από την έναρξη των καταγραφών», αφού πάνω από ένα εκατομμύριο εκτάρια δασικής γης κάηκαν. «Κάηκε σχεδόν έκταση του μεγέθους της Κύπρου» τόνισε στη σχετική συνέντευξη Τύπου η εκτελεστική αντιπρόεδρος της Κομισιόν Ροξάνα Μινζάτου.

Οι επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής και η αύξηση των λεγόμενων «megafires» καθιστούν επιτακτική την ανάγκη για μια ολιστική προσέγγιση, η οποία δεν περιορίζεται μόνο στην κατάσβεση, αλλά καλύπτει την πρόληψη, την ετοιμότητα, την προστασία των πολιτών και την αποκατάσταση των οικοσυστημάτων.

«Οι πυρκαγιές δεν γνωρίζουν σύνορα, και ούτε πρέπει να γνωρίζει η απάντησή μας. Με την ενίσχυση της πρόληψης, τη διαμοιρασμένη στήριξη και τις επενδύσεις στην ανθεκτικότητα, προστατεύουμε ζωές, μέσα διαβίωσης και το μέλλον της Ευρώπης» τόνισε από την πλευρά της η επίτροπος Διαχείρισης Κρίσεων Χάτζα Λαμπίπ, ενώ υπενθύμισε ότι καμία χώρα, ειδικά του Ευρωπαϊκού Νότου δεν έμεινε ανεπηρέαστη πέρυσι. Παράλληλα, αναφέρθηκε στον συντονισμό και την αλληλοβοήθεια που παρείχαν κράτη μέλη, όπως και η Ελλάδα πέρυσι ιδιαίτερα στις δασικές πυρκαγιές, στην Ισπανία.

Ενισχύεται ο στόλος πυρόσβεσης

Για τον λόγο αυτό, ιδιαίτερη σημασία δίνεται στον ενισχυμένο στόλο πυρόσβεσης rescEU, που αποτελεί, άλλωστε, τον «πυλώνα» της ευρωπαϊκής ετοιμότητας.

Η φετινή αντιπυρική περίοδος θα υποστηριχθεί από 12 νέα πυροσβεστικά αεροσκάφη και πέντε ελικόπτερα. Το πρώτο ελικόπτερο έχει ήδη παραδοθεί στη Ρουμανία από αρχές του έτους και είναι επιχειρησιακά έτοιμο για το 2026.

Τα αεροσκάφη συγκεκριμένα θα φιλοξενηθούν από έξι χώρες της Ε.Ε: Ελλάδα, Πορτογαλία, Ισπανία, Γαλλία, Ιταλία και Κροατία, ενώ τα πέντε ελικόπτερα θα φιλοξενηθούν από την Τσεχία, τη Σλοβακία και τη Ρουμανία. Ο στόλος χρηματοδοτείται πλήρως από τον προϋπολογισμό της Ε.Ε, υπενθυμίζουν αρμόδιες πηγές.

Ωστόσο, τα αεροσκάφη θα ενταχθούν σταδιακά τα επόμενα χρόνια (έως το 2028). Πάντως, για τη φετινή αντιπυρική περίοδο ενεργοποιούνται και νέα μέσα, που καλύπτουν το κενό στις διαθέσιμες εναέριες δυνάμεις με χρηματοδότηση 75% από την Ε.Ε. Μέσω αυτών, χώρες δηλαδή, όπως η Ελλάδα θα έχουν δηλαδή, άμεση πρόσβαση σε εναέρια μέσα για την αποτελεσματική αντιμετώπιση πυρκαγιών.

Ευρωπαϊκός πυροσβεστικός κόμβος στην Κύπρο

Σημαντική πρωτοβουλία αποτελεί ο νέος ευρωπαϊκός πυροσβεστικός κόμβος στην Κύπρο, που θα λειτουργεί τόσο ως κέντρο επιχειρησιακής ετοιμότητας για την αντιμετώπιση πυρκαγιών στην Ευρώπη και τη Μεσόγειο, όσο και ως πλατφόρμα εκπαίδευσης πυροσβεστών, ασκήσεων και ανταλλαγής βέλτιστων πρακτικών με χώρες της ευρύτερης περιοχής, υπογράμμισε η κα Λαμπίμπ.

Ο κόμβος θα εγκαινιαστεί στο άτυπο Συμβούλιο της Ε.Ε στην Κύπρο, στα μέσα Απριλίου, ανέφερε η ίδια. Και θα περιλαμβάνει εργαστήριο υψηλού επιπέδου, ενώ η λειτουργία του θα υποστηρίζεται μέσω διαφόρων χρηματοδοτικών εργαλείων της Ε.Ε. Ο κόμβος αξιοποιεί τη στρατηγική γεωγραφική θέση της Κύπρου για να υποστηρίξει και τις γειτονικές χώρες, ενισχύοντας την περιφερειακή συνεργασία και την ανταλλαγή γνώσης.

Η στρατηγική δίνει επίσης έμφαση στον ρόλο των τοπικών και εθελοντικών πυροσβεστών, οι οποίοι αποτελούν τον «ακρογωνιαίο λίθο» της καταστολής σε πολλές χώρες, όπως η Ελλάδα, η Σλοβενία, η Γαλλία και η Γερμανία, αναφέρουν αρμόδιες πηγές.

Μέσα από προγράμματα προεγκατάστασης ομάδων πυρόσβεσης σε περιοχές υψηλού κινδύνου και δράσεις ανταλλαγής νεαρών πυροσβεστών, ενισχύονται η ασφάλεια, η εκπαίδευση και η ετοιμότητα των στελεχών, ανέφερε η επίτροπος Λαμπίμπ. Παράλληλα, η Ε.Ε. υποστηρίζει την ενημέρωση και την ευαισθητοποίηση των πολιτών για τη μείωση του κινδύνου και την πρόληψη πυρκαγιών.

Σε ό,τι αφορά την παρακολούθηση και την πρόβλεψη κινδύνου, η Ε.Ε. ενισχύει τον ρόλο του ευρωπαϊκού συστήματος πληροφοριών για πυρκαγιές EFFIS- μέσω των δορυφορικών δεδομένων του προγράμματος Copernicus-, ενώ αξιοποιεί εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης για την υποστήριξη λήψης αποφάσεων, σημείωσε η Βελγίδα επίτροπος.

Ο συντονισμός μεταξύ των κρατών-μελών γίνεται- ως γνωστόν- μέσω του Μηχανισμού Πολιτικής Προστασίας, που διαθέτει πάνω από 20 χρόνια εμπειρίας στην ανταλλαγή βέλτιστων πρακτικών και στην ταχεία διαχείριση εκτάκτων αναγκών.

Σε κάθε περίπτωση, η αντιμετώπιση και η στρατηγική διαχείρισης των δασικών πυρκαγιών αποτελούν εθνική αρμοδιότητα, υπενθύμισε από την πλευρά της, η εκτελεστική αντιπρόεδρος της Κομισιόν Ροξάνα Μινζάτου.

Μέτρα πρόληψης

Η νέα στρατηγική, παράλληλα, δίνει έμφαση στην πρόληψη, προωθώντας τη δημιουργία περιοχών ανθεκτικών στις πυρκαγιές μέσω προστασίας και αποκατάστασης των φυσικών οικοσυστημάτων και βιώσιμης διαχείρισης της γης.

Μέτρα για παράδειγμα, όπως η προγραμματισμένη καύση για μείωση της συσσώρευσης βιομάζας καθώς και η υποστήριξη των αγροτών και δασολόγων μέσω της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής ενισχύουν την πρόληψη και την ετοιμότητα, αναφέρει η Κομισιόν.

Η Ε.Ε. ενθαρρύνει, επίσης, την ανταλλαγή γνώσεων και βέλτιστων πρακτικών μεταξύ των κρατών-μελών, ώστε να εφαρμόζονται τα πιο αποτελεσματικά μέτρα με βάση την εμπειρία κάθε περιοχής.