Μια εν εξελίξει στρατιωτική έρευνα καταλήγει στο συμπέρασμα ότι οι ΗΠΑ ευθύνονται για το θανατηφόρο πλήγμα με πύραυλο τόμαχοκ σε δημοτικό σχολείο στο Ιράν, σύμφωνα με Αμερικανούς αξιωματούχους και άλλα πρόσωπα που γνωρίζουν τα προκαταρκτικά ευρήματα.

Το πλήγμα της 28ης Φεβρουαρίου στο κτίριο του δημοτικού σχολείου Σατζάρα Ταϊγίμπεχ ήταν αποτέλεσμα λάθους στη διαδικασία στόχευσης από τον αμερικανικό στρατό, ο οποίος εκείνη την περίοδο πραγματοποιούσε επιθέσεις σε γειτονική ιρανική στρατιωτική βάση, της οποίας το σχολικό κτίριο αποτελούσε παλαιότερα τμήμα. Αξιωματικοί της Κεντρικής Διοίκησης των ΗΠΑ (CENTCOM) όρισαν τις συντεταγμένες στόχευσης για το πλήγμα χρησιμοποιώντας παρωχημένα δεδομένα που είχαν δοθεί από την Υπηρεσία Πληροφοριών Αμυνας (Defense Intelligence Agency), ανέφεραν πρόσωπα που έχουν ενημερωθεί για την έρευνα.

Αξιωματούχοι τόνισαν ότι τα ευρήματα είναι ακόμη προκαταρκτικά και πως παραμένουν σημαντικά αναπάντητα ερωτήματα σχετικά με το γιατί οι παρωχημένες πληροφορίες δεν ελέγχθηκαν εκ νέου.

Ενα από τα πιο καταστροφικά στρατιωτικά λάθη

Ενα πλήγμα σε σχολείο γεμάτο παιδιά είναι βέβαιο ότι θα καταγραφεί ως ένα από τα πιο καταστροφικά στρατιωτικά λάθη των τελευταίων δεκαετιών. Ιρανοί αξιωματούχοι έχουν δηλώσει ότι ο αριθμός των νεκρών ανέρχεται σε τουλάχιστον 175, οι περισσότεροι εκ των οποίων παιδιά.

Την ίδια ώρα, οι προσπάθειες του Τραμπ να αποποιηθεί της ευθύνης για το πλήγμα έχουν περιπλέξει την έρευνα, προκαλώντας ανησυχία σε αξιωματούχους που έχουν εξετάσει τα ευρήματα και τα οποία δείχνουν αμερικανική ευθύνη. Τα πρόσωπα που μίλησαν για το θέμα το έκαναν υπό τον όρο της ανωνυμίας, επικαλούμενα την ευαίσθητη φύση της συνεχιζόμενης έρευνας και τον ισχυρισμό του Ντόναλντ Τραμπ σε κάποια φάση ότι υπεύθυνο ήταν το Ιράν και όχι οι ΗΠΑ.

«Οπως αναγνωρίζει και η ίδια η εφημερίδα The New York Times στο ρεπορτάζ της, η έρευνα βρίσκεται ακόμη σε εξέλιξη», δήλωσε σε ανακοίνωσή της η εκπρόσωπος Τύπου του Λευκού Οίκου, Κάρολαϊν Λέβιτ.

Πρόσωπα που έχουν ενημερωθεί για την έρευνα ανέφεραν ότι παραμένουν πολλά αναπάντητα ερωτήματα σχετικά με το γιατί χρησιμοποιήθηκαν παρωχημένες πληροφορίες και το ποιος δεν επαλήθευσε τα δεδομένα. Ωστόσο, το λάθος αυτό δεν προκάλεσε ιδιαίτερη έκπληξη σε νυν και πρώην αξιωματούχους.

Το σχολείο, στην πόλη Μινάμπ, βρίσκεται στο ίδιο οικοδομικό τετράγωνο με κτίρια που χρησιμοποιούνται από το Ναυτικό των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης του Ιράν, έναν από τους βασικούς στόχους των αμερικανικών στρατιωτικών πληγμάτων. Ο χώρος όπου βρίσκεται σήμερα το σχολείο αποτελούσε αρχικά τμήμα της βάσης. Αξιωματούχοι που έχουν ενημερωθεί για την έρευνα ανέφεραν ότι το κτίριο δεν χρησιμοποιούνταν πάντοτε ως σχολείο, αν και δεν είναι σαφές πότε ακριβώς άρχισε να λειτουργεί εκεί η σχολική μονάδα.

Είχε περιφραχθεί και απομονωθεί από τη βάση

Ερευνα των New York Times έδειξε ότι το κτίριο που στεγάζει το σχολείο είχε περιφραχθεί και απομονωθεί από τη στρατιωτική βάση κάποια στιγμή μεταξύ του 2013 και του 2016.

Δορυφορικές εικόνες που εξέτασε η εφημερίδα δείχνουν ότι παρατηρητήρια που βρίσκονταν κοντά στο κτίριο είχαν απομακρυνθεί, τρεις είσοδοι προς το σχολείο είχαν ανοίξει, ο χώρος είχε καθαριστεί και είχαν δημιουργηθεί περιοχές παιχνιδιού, μεταξύ αυτών και ένα γήπεδο, ζωγραφισμένες πάνω στην άσφαλτο, ενώ οι τοίχοι είχαν βαφτεί μπλε και ροζ.

Η «κωδικοποίηση στόχου» που παρείχε η Υπηρεσία Πληροφοριών Αμυνας των ΗΠΑ (Defense Intelligence Agency – DIA), η στρατιωτική υπηρεσία πληροφοριών που συμβάλλει στον εντοπισμό και την ανάπτυξη στόχων, χαρακτήριζε το κτίριο του σχολείου στρατιωτικό στόχο όταν τα στοιχεία διαβιβάστηκαν στην Κεντρική Διοίκηση των ΗΠΑ.

Οι ερευνητές δεν έχουν ακόμη κατανοήσει πλήρως πώς τα παρωχημένα δεδομένα εστάλησαν στην CENTCOM ή αν η Υπηρεσία Πληροφοριών Αμυνας διέθετε επικαιροποιημένες πληροφορίες.

Σύνθετη διαδικασία η επιλογή στόχων

Η διαδικασία επιλογής στρατιωτικών στόχων είναι εξαιρετικά σύνθετη και εμπλέκει πολλαπλές υπηρεσίες. Πολλοί αξιωματικοί θα έπρεπε να είναι υπεύθυνοι για την επαλήθευση της ακρίβειας των δεδομένων, ενώ οι αξιωματικοί της CENTCOM οφείλουν να ελέγχουν τις πληροφορίες που λαμβάνουν από την DIA ή από άλλες υπηρεσίες πληροφοριών. Ωστόσο, σε ταχέως εξελισσόμενες συνθήκες οι πληροφορίες δεν επαληθεύονται πάντα.

Πέρα από την DIA και την CENTCOM, οι ερευνητές εξετάζουν επίσης τον ρόλο της Εθνικής Υπηρεσίας Γεωχωρικών Πληροφοριών (National Geospatial-Intelligence Agency – NGA), η οποία παρέχει και αναλύει δορυφορικές εικόνες πιθανών στόχων.

Στο μικροσκόπιο και η ΑΙ

Αξιωματούχοι που διενεργούν την έρευνα εξέτασαν επίσης εάν μοντέλα τεχνητής νοημοσύνης, προγράμματα επεξεργασίας μεγάλων δεδομένων ή άλλα τεχνολογικά μέσα συλλογής πληροφοριών θα μπορούσαν να ευθύνονται για τη λανθασμένη στόχευση του σχολείου, σύμφωνα με Αμερικανούς αξιωματούχους.

Αν και το Claude, το γλωσσικό μοντέλο που έχει αναπτύξει η εταιρεία Anthropic, δεν ορίζει στρατιωτικούς στόχους, συνεργάζεται με το σύστημα Maven Smart System της NGA και άλλο λογισμικό για τον εντοπισμό σημείων ενδιαφέροντος από αξιωματικούς στρατιωτικών πληροφοριών. Ωστόσο, αξιωματούχοι δήλωσαν ότι το λάθος είναι απίθανο να προκλήθηκε από νέα τεχνολογία.

Το βασικό συμπέρασμα της στρατιωτικής έρευνας συμβαδίζει με ένα αυξανόμενο σύνολο στοιχείων που υποδεικνύουν σαφώς αμερικανική ευθύνη.

Δορυφορικές εικόνες, αναρτήσεις στα social media και επαληθευμένα βίντεο που συγκέντρωσαν οι New York Times δείχνουν ότι το σχολείο υπέστη σοβαρές ζημιές από πλήγμα ακριβείας που σημειώθηκε περίπου την ίδια στιγμή με επιθέσεις στη ναυτική βάση. Ανάλυση της εφημερίδας έδειξε ότι η βάση χτυπήθηκε ξανά περίπου δύο ώρες μετά τα πρώτα πλήγματα.