REUTERS, A.P.

Λίγες ώρες προτού εκπνεύσει το τελεσίγραφο που είχε θέσει στην Τεχεράνη, ο Ντόναλντ Τραμπ προχώρησε σε μια θεαματική αλλαγή τόνου, ανακοινώνοντας ότι η Ουάσιγκτον βρίσκεται σε διάλογο με κύκλους της ιρανικής ηγεσίας και πως μια συμφωνία για κατάπαυση του πυρός είναι πιθανό να προκύψει μέσα στα επόμενα εικοσιτετράωρα. Δεδομένων των συχνών εναλλαγών στις δηλώσεις του Αμερικανού προέδρου και του γεγονότος ότι η Τεχεράνη δεν είχε επιβεβαιώσει μέχρι χθες το βράδυ τις τελευταίες ανακοινώσεις του, το ερώτημα που αιωρείτο ήταν αν οι ΗΠΑ προσανατολίζονταν όντως προς την αποκλιμάκωση της κρίσης ή αν επρόκειτο για έναν προσωρινό ελιγμό με στόχο να καταπραϋνθούν οι διεθνείς αγορές.

Στη διάρκεια συνομιλίας του με δημοσιογράφους στο αεροδρόμιο του Παλμ Μπιτς, στη Φλόριντα, ο Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε ότι το βράδυ της Κυριακής ο ειδικός απεσταλμένος του Στιβ Γουίτκοφ και ο γαμπρός του Τζάρεντ Κούσνερ είχαν «πολύ, πολύ καλές συνομιλίες» με εκπροσώπους της ιρανικής ηγεσίας, στη διάρκεια των οποίων «υπήρξαν μείζονα σημεία συμφωνίας, θα έλεγα σχεδόν όλα τα σημεία της συμφωνίας». Αν και δεν προεξόφλησε το αποτέλεσμα των διαπραγματεύσεων, οι οποίες κατά δήλωσή του θα συνεχίζονταν χθες, υποστήριξε ότι «υπάρχει πραγματική πιθανότητα» να συμβεί κάτι τέτοιο.

Ο Αμερικανός πρόεδρος αρνήθηκε να αποκαλύψει με ποια πρόσωπα συνομίλησαν οι δύο εκπρόσωποί του. Διευκρίνισε όμως ότι δεν είχαν επαφές με τον νέο ανώτατο ηγέτη του Ιράν, αγιατολάχ Μοτζτάμπα Χαμενεΐ, αλλά «με έναν άνθρωπο που πιστεύω ότι απολαύει του μεγαλύτερου σεβασμού και πως είναι ο πραγματικός ηγέτης», προσθέτοντας ότι ο ίδιος «δεν θα ήθελε να σκοτωθεί» το συγκεκριμένο άτομο. Σε άλλες αναφορές του διατύπωσε την εικασία ότι το Ιράν θα μπορούσε να υιοθετήσει μια μορφή «συλλογικής ηγεσίας», κάτι που όπως είπε θα συνιστούσε «ένα είδος αλλαγής καθεστώτος», αν και δεν διευκρίνισε πού στήριζε αυτή την εκτίμηση.

Αναστολή

Νωρίτερα, ο Τραμπ είχε ανακοινώσει ότι έδωσε εντολές να ανασταλούν τα πλήγματα εναντίον των ιρανικών σταθμών παραγωγής ενέργειας, λίγες ώρες προτού εκπνεύσει το τελεσίγραφο που είχε αναγγείλει ο ίδιος το περασμένο Σάββατο, απαιτώντας από την Τεχεράνη να ανοίξει τα Στενά του Ορμούζ μέχρι τα μεσάνυχτα της Δευτέρας, ώρα Γκρίνουιτς (2 π.μ. της Τρίτης, ώρα Ελλάδος). Αιτιολογώντας την αλλαγή στάσης έγραψε στην πλατφόρμα Truth Social ότι είχαν προηγηθεί «πολύ καλές και παραγωγικές» συνομιλίες με την ιρανική ηγεσία, με στόχο την «πλήρη και συνολική υπέρβαση των εχθροπραξιών στη Μέση Ανατολή».

Η Τεχεράνη είχε απαντήσει με πολύ σκληρό τρόπο στο τελεσίγραφο του Τραμπ. Την Κυριακή, ο πρόεδρος του Κοινοβουλίου Μοχάμαντ Μπαγκέρ Καλιμπάφ προειδοποίησε ότι αν βομβαρδιστεί το ενεργειακό δίκτυό του, τότε το Ιράν θα θεωρήσει ότι «οι ενεργειακές και πετρελαϊκές εγκαταστάσεις όλης της περιοχής αποτελούν νόμιμους στόχους του και η καταστροφή θα είναι ανεπανόρθωτη». Μια παρόμοια εξέλιξη θα είχε βαρύτατες επιπτώσεις στην παγκόσμια οικονομία και θα μπορούσε να αποβεί εφιαλτική για τις αραβικές χώρες, συμμάχους των Αμερικανών, στον Κόλπο, καθώς θα απειλούσε να θέσει εκτός λειτουργίας τα εργοστάσια αφαλάτωσης θαλασσινού νερού που παράγουν το 50% του πόσιμου νερού στη Σαουδική Αραβία, το 80% στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και το 100% στο Κατάρ και στο Μπαχρέιν. Εξάλλου χθες το πρωί, προτού αλλάξει τόνο ο Τραμπ, οι Φρουροί της Επανάστασης είχαν απειλήσει ότι θα τοποθετήσουν νάρκες σε όλο το μήκος του Περσικού Κόλπου.

Επικαλούμενο ανώνυμο αξιωματούχο στην Τεχεράνη, το ιρανικό πρακτορείο ειδήσεων Tansim ανέφερε ότι δεν είχαν υπάρξει επίσημες επαφές μεταξύ Ιράν και ΗΠΑ στη διάρκεια του Σαββατοκύριακου, προσθέτοντας ότι οι δηλώσεις του Αμερικανού προέδρου πιθανότατα είχαν στόχο να σταθεροποιήσουν τις αγορές και να του επιτρέψουν να κερδίσει χρόνο για να δρομολογήσει τα στρατιωτικά σχέδιά του. Η ιστοσελίδα Axios ανέφερε ότι Τουρκία, Αίγυπτος και Πακιστάν είχαν επικοινωνήσει διαδοχικά με τους δύο απεσταλμένους του Τραμπ και τον Ιρανό ΥΠΕΞ Αμπάς Αραγκτσί, παίζοντας τον ρόλο του μεσολαβητή. Από την πλευρά του, Ισραηλινός αξιωματούχος που μίλησε στο πρακτορείο Reuters κρατώντας την ανωνυμία του δήλωσε ότι οι Αμερικανοί συνομιλούν με τον Καλιμπάφ και ενδέχεται να υπάρξει συνάντηση εκπροσώπων των δύο πλευρών εντός της εβδομάδας στην πρωτεύουσα του Πακιστάν, Ισλαμαμπάντ.

Ερευνα στο Ισραήλ

Στο μεταξύ, η ισραηλινή κοινωνία παραμένει έντονα θορυβημένη από τον βομβαρδισμό των πόλεων Ντιμόνα και Αραντ, στην έρημο Νεγκέβ, τη νύχτα του Σαββάτου, από δύο ιρανικούς πυραύλους που προκάλεσαν μεγάλης έκτασης καταστροφές και άφησαν πίσω τους περίπου 200 τραυματίες, ορισμένοι από τους οποίους βρίσκονταν σε κρίσιμη κατάσταση. Ειδικά η Ντιμόνα είναι θωρακισμένη με τα πιο αυστηρά μέτρα προστασίας, καθώς φιλοξενεί τις κεντρικές εγκαταστάσεις του ισραηλινού πυρηνικού προγράμματος. Το γεγονός ότι παρ’ όλα αυτά οι ιρανικοί πύραυλοι κατόρθωσαν να διαπεράσουν την τετραπλή αντιαεροπορική και αντιβαλλιστική ασπίδα του Ισραήλ (Σιδερένιος Θόλος, Σφενδόνη του Δαβίδ, Arrow 3 και το αμερικανικό σύστημα THAAD) αποτελεί αντικείμενο επείγουσας διερεύνησης από τον ισραηλινό στρατό.