Ενδέχεται να χρειαστούν εβδομάδες μέχρι να ξεκαθαρίσει τo πολιτικό τοπίο στο Ισραήλ με τον σχηματισμό κυβέρνησης και την ανάδειξη του επόμενου ηγέτη της χώρας.
Ωστόσο, δύο συμπεράσματα μπορούν ήδη να εξαχθούν: η συμμετοχή στις εκλογές έφτασε στο υψηλότερο επίπεδο των τελευταίων σχεδόν τριών δεκαετιών, σε μια εβδομάδα κατά την οποία καταγράφηκε εξαιρετικά υψηλή προσέλευση στις κάλπες και στη Βραζιλία και τη Σερβία.
Η άλλη μεγάλη έκπληξη ήταν η συμμετοχή-ρεκόρ των Αράβων πολιτών του Ισραήλ, η οποία καθιστά δύο αραβικά κόμματα δυνητικούς ρυθμιστές των πολιτικών εξελίξεων.
Το Ισραήλ είχε ανέκαθεν δύο ταυτότητες: είναι εβραϊκό κράτος και φιλελεύθερη δημοκρατία. Οι δύο αυτές ιδιότητες έχουν κατά καιρούς βρεθεί σε σύγκρουση. Η αντίφαση βρίσκεται πλέον στο επίκεντρο, έπειτα από μία εκλογική αναμέτρηση που ανέδειξε την απροθυμία των εβραϊκών κομμάτων να σχηματίσουν κυβερνητικό συνασπισμό με αραβικά κόμματα.
Ακολουθούν τέσσερα βασικά συμπεράσματα από τις εκλογές στο Ισραήλ, σύμφωνα με ανάλυση στους New York Times.
- Ο Νετανιάχου δεν νίκησε, αλλά ο Aϊζενκοτ ηττήθηκε
Ο κυβερνητικός συνασπισμός του Νετανιάχου συρρικνώθηκε αισθητά σε σχέση με τις 64 έδρες που είχε εξασφαλίσει το 2022. Τα τελευταία αποτελέσματα δείχνουν ότι συγκεντρώνει περίπου 53 έδρες, πολύ κάτω από την πλειοψηφία των 61 εδρών στο κοινοβούλιο των 120 μελών, την Κνεσέτ.
Ωστόσο, ο Νετανιάχου ενδέχεται να βρεθεί σε πλεονεκτική θέση για τον σχηματισμό κυβέρνησης σε σύγκριση με τον βασικό αντίπαλό του, Γκάντι Αϊζενκοτ.
Ο Αϊζενκοτ, πρώην αρχηγός του γενικού επιτελείου των ισραηλινών ενόπλων δυνάμεων, είχε δύο στόχους στις εκλογές: να εξασφαλίσουν τα εβραϊκά κόμματα της αντιπολίτευσης απόλυτη πλειοψηφία ή τουλάχιστον να τα φέρει πολύ κοντά σε αυτήν και, παράλληλα, να αναδείξει το δικό του κόμμα, το Yashar, σε πρώτο κόμμα σε ψήφους. Τα πρώτα αποτελέσματα δείχνουν ότι απέτυχε και στους δύο στόχους.
Ο Ρεουβέν Χαζάν, καθηγητής Πολιτικών Επιστημών στο Εβραϊκό Πανεπιστήμιο της Ιερουσαλήμ, δήλωσε ότι είναι δύσκολο να φανταστεί κάποιος ευνοϊκότερες συνθήκες για τη συμμαχία του Αϊζενκοτ πριν από τις εκλογές.
Ο Νετανιάχου και η κυβέρνησή του είχαν επιβαρυνθεί από την οργή για τις επιθέσεις της 7ης Οκτωβρίου 2023 υπό την ηγεσία της Χαμάς και για την αποτυχία τους να καταβάλουν μεγαλύτερες προσπάθειες για την απελευθέρωση των Ισραηλινών ομήρων. Ηταν αντιμέτωποι επίσης με την αγανάκτηση για την αποφυγή της στρατιωτικής θητείας από υπερορθόδοξους Εβραίους εν καιρώ πολέμου, καθώς και με τις αντιδράσεις για τις κυβερνητικές προσπάθειες περιορισμού της ανεξαρτησίας της δικαιοσύνης και την αυξανόμενη βία των εποίκων κατά των Παλαιστινίων στην κατεχόμενη από το Ισραήλ Δυτική Οχθη.
«Το αντί-Νετανιάχου στρατόπεδοείχε τις εκλογές στο πιάτο, αλλά και πάλι έχασε», δήλωσε ο Χαζάν. «Οι Ισραηλινοί έστειλαν ένα αμφίσημο μήνυμα: “Δεν μας αρέσει ιδιαίτερα η σημερινή κυβέρνηση, αλλά δεν βλέπουμε βιώσιμη εναλλακτική λύση”».
2. Ο συνασπισμός Νετανιάχου συρρικνώθηκε, αλλά έχει επιλογές
Καθώς συνεχιζόταν χθες η καταμέτρηση των ψήφων, το Λικούντ φαινόταν έτοιμο να αναδειχθεί στο μεγαλύτερο κόμμα του πολυπληθέστερου από τους δύο συνασπισμούς κομμάτων με εβραϊκή ηγεσία. Αυτό σημαίνει ότι ο Νετανιάχου θα μπορούσε να λάβει την εντολή σχηματισμού κυβέρνησης, σύμφωνα με τον Χαζάν.
Ο μακροβιότερος Ισραηλινός πρωθυπουργός ενδέχεται να επιχειρήσει να αποσπάσει κάποιους από τους δυνητικούς εταίρους του Αϊζενκοτ, προκειμένου να συγκεντρώσει τις 61 έδρες που απαιτούνται για την κοινοβουλευτική πλειοψηφία. Αρκετά από αυτά τα κόμματα έχουν εξίσου δεξιές θέσεις με τον Νετανιάχου, αν και σχεδόν όλα έχουν αποκλείσει το ενδεχόμενο συμμετοχής σε κυβέρνηση υπό την ηγεσία του.
Αλλη επιλογή θα ήταν ο σχηματισμός κυβέρνησης εθνικής ενότητας με τον Αϊζενκοτ, ενδεχομένως με τη συνδρομή του προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος έχει χαρακτηρίσει τον Νετανιάχου «πρωθυπουργό-πολεμιστή» και έχει καταστήσει σαφές ότι επιθυμεί τη συμμετοχή του Ισραήλ σε νέο γύρο πολέμου κατά του Ιράν, στο πλευρό των Ηνωμένων Πολιτειών.
Ισως η πιο απρόσμενη επιλογή για τον Νετανιάχου, δεδομένης της προεκλογικής εκστρατείας φόβου που εξαπέλυσε, δαιμονοποιώντας τους Αραβες βουλευτές και καλλιεργώντας ανησυχία για την αυξημένη συμμετοχή των Αράβων ψηφοφόρων, θα ήταν να εντάξει ένα αραβικό κόμμα στην κυβέρνησή του. Είχε φτάσει πολύ κοντά σε κάτι ανάλογο το 2022.
«Είναι πολύ πιθανό να αποδειχθούν απαραίτητοι», δήλωσε η Ντάλια Σάιντλιν, δημοσκόπος και πολιτική αναλύτρια, αναφερόμενη στους Αραβες βουλευτές. «Και ο Νετανιάχου έχει αποδείξει αναμφίβολα ότι είναι διατεθειμένος να κάνει τα πάντα για να παραμείνει στην εξουσία».
3. Το φιλελεύθερο στρατόπεδο εξακολουθεί να έχει πιθανότητες
Εάν συνυπολογιστούν τα αραβικά κόμματα, οι αντίπαλοι του Νετανιάχου φαίνεται να οδεύουν προς σημαντική κοινοβουλευτική πλειοψηφία, με περίπου 67 έδρες έναντι περίπου 53 του συνασπισμού του πρωθυπουργού.
«Δεν υπάρχει λόγος να υιοθετούμε τη ρατσιστική παραδοχή ότι δεν θα υπολογίζουμε τους Αραβες», δήλωσε η Γκαΐλ Ταλσίρ, πολιτική επιστήμονας στο Εβραϊκό Πανεπιστήμιο της Ιερουσαλήμ.
Αυτό σημαίνει ότι η Κνεσέτ θα μπορούσε στην πράξη να ελέγχεται από την αντιπολίτευση κατά του Νετανιάχου, ανεξάρτητα από το ποιος θα αναλάβει τελικά την πρωθυπουργία.
Εάν η κατανομή των εδρών παραμείνει περίπου στα σημερινά επίπεδα, η Ταλσίρ εκτιμά ότι ο Αϊζενκοτ, καθώς και οι εβραίοι και Αραβες σύμμαχοί του θα μπορούσαν να εκλέξουν νέο πρόεδρο της Κνεσέτ, να ξεκινήσουν την κατάργηση αντιδημοφιλών νόμων και να επιχειρήσουν τουλάχιστον να σχηματίσουν κυβέρνηση, ενδεχομένως με τη συμμετοχή Αράβων και υπερορθόδοξων βουλευτών.
«Δεν λέω ότι είναι καλό σενάριο να ελέγχεις την Κνεσέτ χωρίς να μπορείς να σχηματίσεις κυβέρνηση», δήλωσε η Ταλσίρ. «Είναι καταστροφή. Αλλά αυτά είναι τα δεδομένα που έχουν μπροστά τους και πρέπει να παίξουν με τα χαρτιά που τους μοιράστηκαν».
4. Οι Αραβες ψηφοφόροι κατέρριψαν ρεκόρ, αλλά κινδυνεύουν να απογοητευθούν
Οι εκλογές της Τρίτης φαίνεται να άφησαν πολλούς ηττημένους. Η υποστήριξη προς τον Νετανιάχου μειώθηκε, ενώ ο Αϊζενκοτ δεν πέτυχε τον στόχο του. Τα υπερορθόδοξα κόμματα προβλέπεται, σύμφωνα με τα τελευταία αποτελέσματα, να χάσουν έδρες, ενώ δύο Δεξιά εθνικιστικά κόμματα δεν κατάφεραν να ενισχύσουν τις δυνάμεις τους, παρά τα τέσσερα χρόνια κατά τα οποία προωθούσαν τις ακραίες πολιτικές της κυβέρνησης Νετανιάχου στη Δυτική Οχθη.
Οι μεγαλύτεροι φαινομενικά κερδισμένοι ήταν οι Αραβες ψηφοφόροι, οι οποίοι προσήλθαν στις κάλπες σε αριθμούς-ρεκόρ. Ωστόσο, ενδέχεται τελικά να είναι οι πιο απογοητευμένοι πολίτες από όλους, εάν οι ηγέτες των εβραϊκών κομμάτων της αντιπολίτευσης αποδειχθούν απρόθυμοι ή ανίκανοι να εξασφαλίσουν κοινοβουλευτική πλειοψηφία μέσω συμμαχίας με τα αραβικά κόμματα.
«Το μήνυμά τους είναι: “Πιστεύουμε στην ισραηλινή δημοκρατία, πιστεύουμε στο σύστημα, θέλουμε να αποτελούμε μέρος του και θέλουμε να μας συμπεριφέρονται καλύτερα”», δήλωσε ο Χαζάν. «Και εάν ο Νετανιάχου σχηματίσει κυβέρνηση, δεν θα πετύχουν τίποτα από όλα αυτά», τόνισε.
Πηγή: New York Times
