Οι εθνικές εκλογές σπάνια κρίνονται με βάση την εξωτερική πολιτική και η συγκεκριμένη αναμέτρηση δεν αποτέλεσε εξαίρεση.

Ωστόσο, η αντίσταση του Λούλα στην «αμερικανική παρέμβαση στις εσωτερικές υποθέσεις της Βραζιλίας» αναζωπύρωσε το πατριωτικό αίσθημα. Κάτι που αποδείχθηκε αποτελεσματικό εργαλείο στην προεκλογική του εκστρατεία, σύμφωνα με ανάλυση στο BBC.

Η στάση αυτή συνάδει επίσης με το ευρύτερο πολιτικό προφίλ του πρώην συνδικαλιστή: την αντιπαράθεση με ισχυρούς παράγοντες και την υπεράσπιση των συμφερόντων των πιο αδύναμων.

Κατά έναν παράδοξο τρόπο, φαίνεται πως του εξασφάλισε και τον σεβασμό του προέδρου των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, σύμφωνα με την ίδια ανάλυση. «Μου αρέσει ο Λούλα, έχουμε καλές σχέσεις», δήλωσε ο Τραμπ, σχολιάζοντας το εκλογικό αποτέλεσμα. «Δεν πήρα θέση», πρόσθεσε, προτού χαρακτηρίσει τις εκλογές «νοθευμένες».

Η εντυπωσιακή εκλογική νίκη και η 4η θητεία

Αν όλα αυτά ακούγονται αντιφατικά, είναι επειδή η σχέση των δύο ανδρών δεν είναι απλή. Ο Τραμπ δεν στήριξε ξεκάθαρα τον αντίπαλο του Λούλα, Φλάβιο Μπολσονάρο, το κόμμα του οποίου αναγνώρισε τελικά το αποτέλεσμα, καθώς το Ανώτατο Εκλογικό Δικαστήριο δεν διαπίστωσε ενδείξεις παρατυπιών. Ωστόσο, ο Τραμπ διατηρούσε στενή συμμαχία με τον πατέρα του Φλάβιο, τον πρώην πρόεδρο, Ζαΐρ Μπολσονάρο.

Ο Τραμπ επέβαλε δασμούς στη Βραζιλία, σε μια κίνηση που αποτελούσε σε μεγάλο βαθμό πολιτική αντίδραση στη δικαστική δίωξη του Ζαΐρ Μπολσονάρο για απόπειρα πραξικοπήματος. Αναφερόμενος ο Αμερικανός πρόεδρος στη δίωξη έκανε λόγο για «κυνήγι μαγισσών».

Αντί να προσπαθήσει να αποφύγει τη σύγκρουση με τον Τραμπ, όπως έκαναν σύμμαχοι των ΗΠΑ, ο Λούλα επέλεξε να αντεπιτεθεί και η στρατηγική του απέδωσε, επισημαίνεται στη ανάλυση του BBC.

Εκφώνησε πύρινους λόγους υπερασπιζόμενος την κυριαρχία της Βραζιλίας, κατηγόρησε τις ΗΠΑ για παρεμβάσεις στη δικαιοσύνη και άρχισε να φορά ένα μπλε καπέλο με το σύνθημα «Η Βραζιλία ανήκει στους Βραζιλιάνους».

Τα ποσοστά αποδοχής του αυξήθηκαν.

Παράλληλα, κατηγόρησε την οικογένεια Μπολσονάρο, η οποία είχε ασκήσει πιέσεις υπέρ της επιβολής των δασμών, για έλλειψη πατριωτισμού, πλήττοντας μία Δεξιά που συχνά διεκδικεί για τον εαυτό της το μονοπώλιο του πατριωτισμού.

Ακόμη και παράγοντες του αγροτικού τομέα, οι οποίοι παραδοσιακά στηρίζουν τον Μπολσονάρο, αλλά εξαρτώνται από το εμπόριο με τις ΗΠΑ, θεώρησαν ότι ο Λούλα είχε δίκιο.

Τελικά, η Ουάσιγκτον υποχώρησε και μείωσε τους δασμούς, αν και στη συνέχεια αυτοί αυξήθηκαν εκ νέου.

Οι σχέσεις των δύο πλευρών άρχισαν κατόπιν να βελτιώνονται.

Οι δύο ηγέτες συνομίλησαν στο πλαίσιο των Ηνωμένων Εθνών και αργότερα συναντήθηκαν στο Οβάλ Γραφείο, όπου ο Τραμπ χαρακτήρισε τις συνομιλίες «πολύ καλές», ενώ ο Λούλα δήλωσε ότι έφυγε «πολύ ικανοποιημένος».

Ισως πρόκειται για ακόμη μία ένδειξη ότι ο Τραμπ εκτιμά τους ισχυρούς ηγέτες που επιβάλλουν την παρουσία τους, σύμφωνα με την ανάλυση στο BBC.

Γιατί το αποτέλεσμα μπορεί να μην άρεσε στον Τραμπ

Η Λατινική Αμερική έχει στραφεί προς τα Δεξιά, με τον Ισημερινό, τη Χιλή, την Κολομβία, την Αργεντινή και το Περού να εκλέγουν προέδρους που διατηρούν στενές σχέσεις με την κυβέρνηση Τραμπ.

Ο Αμερικανός πρόεδρος επιδιώκει να αξιοποιήσει αυτές τις συμμαχίες για να εδραιώσει την κυριαρχία των ΗΠΑ στο δυτικό ημισφαίριο, μια στρατηγική που έχει αποκαλέσει «Δόγμα Ντονρόε».

Ο Κρίστοφερ Σαμπατίνι, ανώτερος ερευνητής για τη Λατινική Αμερική στο Chatham House, επισημαίνει ότι ο Τραμπ θεωρούσε πως η Βραζιλία θα ήταν το «δέκατο και μεγαλύτερο έπαθλο», μετά την επικράτηση του Φλάβιο Μπολσονάρο στον πρώτο γύρο των εκλογών.

Η Βραζιλία διαθέτει τη μεγαλύτερη οικονομία της Λατινικής Αμερικής και αναμενόταν ότι ο νεότερος Μπολσονάρο θα εντασσόταν στον συνασπισμό «Ασπίδα της Αμερικής» του Τραμπ, με στόχο την καταπολέμηση της διακίνησης ναρκωτικών.

Η χώρα διαθέτει επίσης τα δεύτερα μεγαλύτερα αποθέματα σπάνιων γαιών παγκοσμίως, μετά την Κίνα και οι ΗΠΑ επιδίωκαν να εξασφαλίσουν προνομιακή πρόσβαση σε αυτά.

Οι σχέσεις των δύο χωρών έχουν εξομαλυνθεί, ωστόσο η νέα τετραετής θητεία του Λούλα ενδέχεται να αναζωπυρώσει τις εντάσεις.

Νωρίτερα φέτος, η Βραζιλία κατηγόρησε τις ΗΠΑ ότι επιχειρούν να αμφισβητήσουν την αξιοπιστία του εκλογικού της συστήματος και αρνήθηκε να χορηγήσει βίζες σε δύο αξιωματούχους του Στέιτ Ντιπάρτμεντ που σχεδίαζαν να επισκεφθούν τη χώρα.

Η Ουάσιγκτον χαρακτήρισε τις κατηγορίες «αβάσιμες» και απάντησε ανακαλώντας τη βίζα του Βραζιλιάνου πρέσβη.

Εάν ο Τραμπ συνεχίσει να χαρακτηρίζει το εκλογικό αποτέλεσμα «νοθευμένο», είναι πιθανό να ακολουθήσουν νέες διπλωματικές τριβές.

Ο Λούλα έχει επίσης αντιταχθεί σθεναρά στις αμερικανικές στρατιωτικές επιχειρήσεις στην περιοχή, από τη σύλληψη του Νικολάς Μαδούρο στη Βενεζουέλα έως τους βομβαρδισμούς σκαφών που φέρονται να εμπλέκονται στη διακίνηση ναρκωτικών.

Παράλληλα, επέκρινε δριμύτατα την Ουάσιγκτον για τον χαρακτηρισμό των δύο μεγαλύτερων εγκληματικών συμμοριών της Βραζιλίας ως τρομοκρατικών οργανώσεων, έπειτα από πιέσεις του Φλάβιο Μπολσονάρο, προειδοποιώντας για απειλές κατά της εθνικής κυριαρχίας της χώρας.

Πρόκειται για ένα ιδιαίτερα ευαίσθητο ζήτημα για την Αριστερά, η οποία θυμάται τις δικτατορίες του 20ού αιώνα στη Λατινική Αμερική, πολλές από τις οποίες είχαν την υποστήριξη της CIA στο όνομα της ανάσχεσης του κομμουνισμού, όπως επισημαίνεται στην ανάλυση του BBC.

Το μέτωπο της τεχνολογίας

Στο επίκεντρο της αντιπαράθεσης βρίσκεται και ο αμερικανικός τεχνολογικός τομέας.

Η προεκλογική εκστρατεία του Λούλα κατηγόρησε τη Meta ότι ευνοούσε τον Φλάβιο Μπολσονάρο.

Η εταιρεία αρνήθηκε τις κατηγορίες, παραδέχθηκε ωστόσο ότι προβλήματα στη διαδικασία εποπτείας περιεχομένου και τεχνικά σφάλματα οδήγησαν στην εσφαλμένη διαγραφή αναρτήσεων ή στον περιορισμό της απήχησής τους.

Οι υποστηρικτές του Λούλα απάντησαν διαδίδοντας τα μηνύματά του μέσω ομάδας στο WhatsApp με 10 εκατομμύρια μέλη, παρακάμπτοντας έτσι τους αλγορίθμους των πλατφορμών.

Αλλο σημείο τριβής αποτελεί το Pix, το σύστημα άμεσων πληρωμών της Βραζιλίας, το οποίο έχει ενισχύσει την οικονομική δραστηριότητα της χώρας. Η κυβέρνηση Τραμπ εμφανίζεται δυσαρεστημένη, καθώς θεωρεί ότι το σύστημα αποσπά επιχειρηματική δραστηριότητα από τη Visa και τη Mastercard.

Εύθραυστη σχέση

Η σχέση των δύο χωρών αναδεικνύει τον πολιτικό διχασμό στο εσωτερικό της Βραζιλίας.

Κατά τη διάρκεια της προεκλογικής εκστρατείας, υποστηρικτές του Μπολσονάρο κυμάτιζαν αμερικανικές σημαίες στις συγκεντρώσεις τους. Σε μία περίπτωση, μάλιστα, εμφανίστηκε φουσκωτό ομοίωμα με το σύνθημα «Τραμπ, πυρηνικά στη Βραζιλία».

Από την πλευρά τους, ο Λούλα και οι υποστηρικτές του κατηγόρησαν τον Φλάβιο Μπολσονάρο ότι θέτει τα αμερικανικά συμφέροντα πάνω από εκείνα της χώρας του.

Ωστόσο, οι εντάσεις ενδέχεται να παρουσιάζονται εντονότερες από ό,τι είναι στην πραγματικότητα.

Οι ΗΠΑ παραμένουν ο δεύτερος μεγαλύτερος εμπορικός εταίρος της Βραζιλίας, μετά την Κίνα, ενώ, προς το παρόν, οι δύο ηγέτες διατηρούν καλές σχέσεις.

Το κατά πόσο αυτή η κατάσταση θα διατηρηθεί θα εξαρτηθεί από το εύρος της αμερικανικής παρέμβασης στις εσωτερικές υποθέσεις της Βραζιλίας και από το πόσο δυναμικά θα επιλέξει να αντιδράσει ο Λούλα, καταλήγει η ανάλυση του BBC.