Συνέντευξη στον Γιάννη Αδειλίνη

Η κυπριακή ναυτιλία είναι από τους βασικούς πυλώνες της οικονομίας της χώρας και το ανταγωνιστικό πλαίσιο που έχει δημιουργηθεί «παρέχει ποιοτικές υπηρεσίες και διασφαλίζει στις εταιρείες σταθερότητα και ασφάλεια», τονίζει η Υφυπουργός Ναυτιλίας, Μαρίνα Χατζημανώλη, σε αποκλειστική της συνέντευξη στην «Κ». Σημειώνει τη σημαντική αύξηση του κυπριακού νηολογίου τα τελευταία χρόνια, αναφέρεται στο σχέδιο δράσης που υλοποιεί το υφυπουργείο και στις ενέργειες της κυβέρνησης για την πράσινη μετάβαση της ναυτιλίας. Επισημαίνει ότι η θαλάσσια επιβατική σύνδεση με τον Πειραιά για να είναι βιώσιμη «πρέπει να ενταχθεί πιο ενεργά στο τουριστικό προϊόν μέσω στοχευμένης προβολής», για τη μείωση των εμπορικών φραγμών βλέπει θετικά την ενίσχυση της συνεργασίας μέσω διεθνών οργανισμών και συμφωνιών ελεύθερου εμπορίου και παραμένει αισιόδοξη ότι η κυπριακή ναυτιλία «θα συνεχίσει να αναπτύσσεται σταθερά».

Η κυπριακή ναυτιλία είναι ανταγωνιστική διεθνώς και στην οικονομία συνεισφέρει με το 7% στο ΑΕΠ της χώρας. Καταλαμβάνει την 11η θέση παγκοσμίως στη ναυτιλία και την τρίτη στην ΕΕ. Πως φτάσαμε ως εδώ;

Η κυπριακή ναυτιλία αποτελεί έναν από τους βασικούς πυλώνες της οικονομίας της χώρας και η εξέλιξη και ανάπτυξή της οφείλεται σε πολλούς παράγοντες. Ο σημαντικότερος αφορά το ανταγωνιστικό πλαίσιο που έχει δημιουργηθεί, το οποίο παρέχει ποιοτικές υπηρεσίες και διασφαλίζει στις εταιρείες σταθερότητα και ασφάλεια. Αφορά ναυτιλιακές εταιρείες που επιλέγουν είτε να δραστηριοποιούνται μέσω της εγκατάστασης των κεντρικών τους γραφείων στην Κύπρο, είτε να νηολογούν τα πλοία που διαχειρίζονται στο κυπριακό νηολόγιο πλοίων. Ο ανταγωνισμός από άλλα ναυτιλιακά κέντρα και νηολόγια πλοίων είναι μεγάλος και συνεχής. Για αυτό ακριβώς τον λόγο, η κυβέρνηση έχει θέσει ως προτεραιότητα την περεταίρω ενίσχυση του κλάδου της ναυτιλίας στην Κύπρο και το Υφυπουργείο Ναυτιλίας υλοποιεί συγκεκριμένο σχέδιο δράσης.

Στον περσινό απολογισμό του έργου του Υφυπουργείου Ναυτιλίας, αναφερθήκατε στη σημασία της αύξησης που παρουσιάζει ο κυπριακός στόλος. Ποια είναι η συμβολή της Πολιτείας σε αυτό;

Η αύξηση του κυπριακού νηολογίου από το Σεπτέμβριο του 2023 έχει ξεπεράσει το 23% και αναμένουμε ότι η αύξηση αυτή θα συνεχίσει σταθερά. Αναλαμβάνοντας το Υφυπουργείο το Μάρτιο του 2023, το κυπριακό νηολόγιο πλοίων βρισκόταν σε μια σταθερή καθοδική πορεία, με σημαντική μείωση της ολικής χωρητικότητας του κυπριακού στόλου πλοίων. Θέσαμε εξαρχής σαφείς στόχους και με στοχευμένες δράσεις, όπως η προβολή και προώθηση του κυπριακού νηολογίου σε συγκεκριμένες αγορές, καταφέραμε αρχικά να ανακόψουμε την καθοδική πορεία και από το Σεπτέμβριο του 2023 άρχισε να καταγράφεται σταθερή αύξηση. Πραγματοποιήσαμε συναντήσεις με πλοιοκτήτες και ναυτιλιακές εταιρείες κολοσσούς και αναδείξαμε τα πλεονεκτήματα ενός κυριάρχου κράτους σημαίας. Συμμετείχαμε σε διεθνή φόρα και εκθέσεις προβάλλοντας τις ποιοτικές υπηρεσίες που παρέχονται από το Υφυπουργείο Ναυτιλίας, ενώ καταφέραμε να ενισχύσουμε τις διμερείς σχέσεις της Κύπρου με άλλες χώρες στα θέματα θαλάσσιων μεταφορών. Παράλληλα, ενισχύθηκαν οι παρεχόμενες υπηρεσίες, όπως η ψηφιοποίηση, καθώς και η απλούστευση των διαδικασιών για καλύτερη αποτελεσματικότητα. Η εμπιστοσύνη που εισπράξαμε από ναυτιλιακές εταιρείες κολοσσούς στο κυπριακό νηολόγιο πλοίων, είναι αναμφίβολα η καλύτερη προβολή της κυπριακής σημαίας.

Τι θα μπορούσε να κερδίσει επιπρόσθετα η κυπριακή ναυτιλία αν η Τουρκία δεν απαγόρευε να πιάνουν πλοία με κυπριακή σημαία στα τουρκικά λιμάνια; Πώς μπορεί να ενεργήσει η κυβέρνηση για να ξεπεραστεί αυτός ο σκόπελος;

Είναι γεγονός ότι εάν δεν υπήρχε το παράνομο εμπάργκο της Τουρκίας στα κυπριακά πλοία, θα ήταν νηολογημένα πολύ περισσότερα στο κυπριακό νηολόγιο πλοίων, ειδικότερα πλοία τύπου και χωρητικότητας που δραστηριοποιούνται στο εμπόριο με την Τουρκία. Καταβάλλονται όλες αυτές οι προσπάθειες που απαιτούνται σε όλα τα επίπεδα, για την άρση αυτής της παράνομης απόφασης της Τουρκίας η οποία παραβιάζει θεμελιώδεις αρχές του διεθνούς δικαίου για την ελεύθερη ναυσιπλοΐα. Η κυβέρνηση και το Υφυπουργείο Ναυτιλίας θα συνεχίσουν να εργάζονται για την περεταίρω ισχυροποίηση του κυπριακού νηολογίου πλοίων παρά τις οποιεσδήποτε προκλήσεις, αποδεικνύοντας ότι παραβιάσεις του διεθνούς δικαίου δεν μπορούν να γίνονται αποδεκτές.

Τι περαιτέρω κίνητρα σχεδιάζετε να δώσετε σε ξένες πλοιοκτήτριες εταιρείες για να μεταφέρουν κι αυτές την έδρα τους στην Κύπρο;

Το ναυτιλιακό σύμπλεγμα στην Κύπρο παρέχει μια σειρά από συγκριτικά πλεονεκτήματα και για αυτό τον λόγο στη χώρα μας εδρεύουν περισσότερες από διακόσιες ναυτιλιακές εταιρείες. Το πλαίσιο των συγκριτικών πλεονεκτημάτων ενισχύθηκε περεταίρω με την ανάληψη των καθηκόντων αυτής της κυβέρνησης, υλοποιώντας ένα πάγιο αίτημα της ναυτιλιακής βιομηχανίας που αφορούσε τη λειτουργία του μονοθυριδικού κέντρου εξυπηρέτησης για την παροχή ταχύτερων και αποτελεσματικότερων υπηρεσιών στις ναυτιλιακές εταιρείες που έχουν έδρα την Κύπρο. Το ναυτιλιακό οικοσύστημα στην Κύπρο, πέραν από τις πλοιοκτήτριες και πλοιοδιαχειρίστριες εταιρείες, αποτελείται από μια σειρά άλλων εταιρειών που παρέχουν παρεμφερή υπηρεσίες με τη ναυτιλία όπως είναι η πρακτόρευση, η ναυτασφάλιση, ο ανεφοδιασμός καυσίμων, η ναυλομεσιτεία, η παροχή νομικών και οικονομικών υπηρεσιών κ.ά. Στο πλαίσιο αυτό, ο Πρόεδρος της Κυπριακής Δημοκρατίας ανακοίνωσε τη διενέργεια επιστημονικής μελέτης από το Υφυπουργείο Ναυτιλίας που αναμένεται να καθοδηγήσει την ανάπτυξη μέτρων και παροχή κινήτρων, με σκοπό την προσέλκυση και την περαιτέρω ανάπτυξη των υπηρεσιών που σχετίζονται με τη ναυτιλία.

Η σύνδεση με τον Πειραιά παραμένει επιδοτούμενη από το Υφυπουργείο και φτηνή. Πως θα μπορέσει αυτή η σύνδεση να καταστεί βιώσιμη και με μόνιμο χαρακτήρα;

Η θαλάσσια επιβατική σύνδεση Κύπρου-Ελλάδας αποτελεί ένα σημαντικό στρατηγικό έργο με έντονη κοινωνική και οικονομική διάσταση, καθώς προσφέρει μια ουσιαστική εναλλακτική επιλογή μετακίνησης πέραν των αεροπορικών συνδέσεων. Ωστόσο, για να καταστεί βιώσιμη και μόνιμη δεν μπορεί να στηρίζεται επ’ αόριστον αποκλειστικά στην ετήσια κρατική επιδότηση. Απαιτείται μια ολοκληρωμένη και πολυδιάστατη προσέγγιση και ένα στρατηγικό επανασχεδιασμό. Καταρχάς, η ενίσχυση της ζήτησης είναι καθοριστικής σημασίας. Η γραμμή θα πρέπει να ενταχθεί πιο ενεργά στο τουριστικό προϊόν μέσω στοχευμένης προβολής σε αγορές όπως η Κύπρος, η Ελλάδα αλλά και τρίτες χώρες. Η ανάπτυξη θεματικών μορφών τουρισμού όπως ιατρικός, θρησκευτικός και αθλητικός τουρισμός, τα οδικά ταξίδια, τα οικογενειακά πακέτα και οι συνεργασίες με τουριστικούς πράκτορες, μπορούν να αυξήσουν σημαντικά την πληρότητα των δρομολογίων. Η περιφερειακή δικτύωση μέσω της σύνδεσης με γειτονικές χώρες, όπως το Ισραήλ και η Αίγυπτος και η ένταξη ενδιάμεσων σταθμών π.χ. σε νησιά του Αιγαίου, θα μπορούσε να προσέλκυε επιβάτες από την ευρύτερη περιοχή, αυξάνοντας κατακόρυφα την πληρότητα. Παράλληλα, η διατήρηση ανταγωνιστικών ναύλων και η επένδυση στην ποιότητα των υπηρεσιών, θα εδραιώσουν τη σύνδεση στη συνείδηση του κοινού. Επιπρόσθετα, η χρήση αποδοτικότερων πλοίων και η αξιοποίηση «πράσινων» τεχνολογιών μειώνουν μακροπρόθεσμα το λειτουργικό κόστος, ενώ ενδέχεται να εξασφαλίσουν και ευρωπαϊκή χρηματοδότηση.

Η βιωσιμότητα θα κριθεί από την ικανότητα της γραμμής να δημιουργήσει μια «πιστή» βάση χρηστών που θα δικαιολογεί την εμπορική της ύπαρξη βάσει των κανόνων της ελεύθερης αγοράς, μετατρέποντας μια κοινωνική παροχή σε μια κερδοφόρα τουριστική και μεταφορική επιχειρηματική δραστηριότητα.

Η πράσινη μετάβαση είναι μια πολύ μεγάλη πρόκληση για τη ναυτιλία σε παγκόσμιο επίπεδο. Μπορεί η κυβέρνηση να κάνει ενέργειες προς αυτή την κατεύθυνση ή το εγχείρημα ξεπερνά τις δυνατότητες της Κύπρου;

     Η Κύπρος, παρά το μικρό της μέγεθος, έχει σημαντικό εκτόπισμα στην παγκόσμια ναυτιλία και η κυβέρνηση προβαίνει σε συγκεκριμένες ενέργειες, και εστιάζοντας στις εξής δράσεις:

     • Πράσινα Κίνητρα. Η κυβέρνηση έχει ήδη θεσπίσει φορολογικές ελαφρύνσεις, με μείωση του φόρου χωρητικότητας έως και 30% για πλοία που χρησιμοποιούν εναλλακτικά καύσιμα ή τεχνολογίες μείωσης ρύπων.

     • Διεθνής Παρέμβαση. Ως μέλος του Διεθνούς Ναυτιλιακού Οργανισμού και της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η Κύπρος συνδιαμορφώνει το θεσμικό πλαίσιο, όπως τη θεσμική ρύθμιση FuelEU Maritime, διασφαλίζοντας ότι οι νέοι κανόνες και υποχρεώσεις είναι εφαρμόσιμοι για τον στόλο της.

     • Υποδομές στα Λιμάνια. Η παροχή ηλεκτρικής ενέργειας από την ξηρά (Cold Ironing) και η δημιουργία σταθμών ανεφοδιασμού για καθαρά καύσιμα στα κυπριακά λιμάνια, είναι ενέργειες που βρίσκονται προς υλοποίηση.

     • Έρευνα και Καινοτομία. Μέσω χρηματοδοτήσεων και υφιστάμενων συνεργασιών με κέντρα αριστείας, όπως το CMMI, η Κύπρος μπορεί να γίνει κόμβος δοκιμής νέων πράσινων τεχνολογιών σε θέματα που αφορούν τις θαλάσσιες μεταφορές.

     Καταληκτικά, η Κύπρος προβαίνει σε συνεργασία με όλους τους εμπλεκόμενους φορείς σε στοχευμένες ενέργειες, συνεισφέροντας στην απανθρακοποίηση των θαλάσσιων μεταφορών και ταυτόχρονα μπορεί να λειτουργήσει ως πρότυπο «πράσινου» νηολογίου, προσελκύοντας ποιοτικές επενδύσεις.

Η πολιτική δασμών του Ντόναλντ Τραμπ έχει επηρεάσει το παγκόσμιο εμπόριο και τη μεταφορά προϊόντων που συντελείται κυρίως μέσω της ναυτιλίας. Με ποιο τρόπο τα κράτη που στηρίζονται οικονομικά από τη ναυτιλία μπορούν να αντιμετωπίσουν αυτό το εμπόδιο;

Η πολιτική δασμών που υιοθετήθηκε από τον Πρόεδρο των ΗΠΑ έχει πράγματι δημιουργήσει προκλήσεις για το παγκόσμιο εμπόριο και κατ’ επέκταση για τη ναυτιλία, η οποία αποτελεί τη ραχοκοκαλιά της διεθνούς διακίνησης αγαθών. Τα κράτη που βασίζονται στη ναυτιλία μπορούν να ανταποκριθούν αποτελεσματικά μέσα από έναν συνδυασμό στρατηγικών ενεργειών. Πρώτον, η διαφοροποίηση των εμπορικών σχέσεων είναι κρίσιμη. Η ενίσχυση συνεργασιών με νέες και αναδυόμενες αγορές μπορεί να περιορίσει την εξάρτηση από συγκεκριμένες εμπορικές διαδρομές που επηρεάζονται από δασμούς ή γεωπολιτικές εντάσεις. Δεύτερον, η επένδυση στην ανθεκτικότητα και την ευελιξία της ναυτιλιακής βιομηχανίας είναι καθοριστική. Αυτό περιλαμβάνει τον ψηφιακό μετασχηματισμό, τη βελτιστοποίηση των εφοδιαστικών αλυσίδων και την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας των στόλων. Η ενίσχυση της συνεργασίας μέσω διεθνών οργανισμών και συμφωνιών ελεύθερου εμπορίου, μπορεί να συμβάλει στη μείωση των εμπορικών φραγμών και στην προώθηση ενός πιο προβλέψιμου εμπορικού περιβάλλοντος. Επίσης, η προώθηση πολιτικών που στηρίζουν τη βιώσιμη ναυτιλία και την καινοτομία, μπορεί να δημιουργήσει νέες ευκαιρίες ανάπτυξης ακόμη και σε περιόδους εμπορικής αβεβαιότητας.

Η Κύπρος ως ένα από τα κορυφαία ναυτιλιακά κέντρα διεθνώς, παραμένει προσηλωμένη στη διατήρηση ενός σταθερού, αξιόπιστου και ανταγωνιστικού πλαισίου για τη ναυτιλία, ενώ ταυτόχρονα εργάζεται ενεργά για την ενίσχυση της διεθνούς συνεργασίας και της ανθεκτικότητας του τομέα απέναντι σε εξωτερικές προκλήσεις.

Πώς βλέπει το Υφυπουργείο σας την ανάπτυξη της κυπριακής ναυτιλίας τα επόμενα χρόνια;

Η κυπριακή ναυτιλία είναι ένας κλάδος της βιομηχανίας που αναπτύχθηκε σταθερά τα τελευταία χρόνια και εδράζεται σε ισχυρά θεμέλια. Παραμένει φυσικά ευάλωτος σε εξωγενείς παράγοντες και διάφορες προκλήσεις -όπως είναι οι τρέχουσες γεωπολιτικές εξελίξεις- ωστόσο απέδειξε ότι παραμένει ανθεκτική. Αυτό οφείλεται ακριβώς στο γεγονός ότι έχουν δημιουργηθεί διαχρονικά οι μηχανισμοί οι οποίοι αντιμετωπίζουν τις επιπτώσεις από τις προκλήσεις που παρουσιάζονται. Επομένως, με τις δράσεις και πρωτοβουλίες που έχουμε αναλάβει και υλοποιώντας τους στόχους που έχουμε θέσει, είμαι αισιόδοξη ότι η κυπριακή ναυτιλία θα συνεχίσει να αναπτύσσεται σταθερά, με ένα ισχυροποιημένο νηολόγιο πλοίων και ένα ναυτιλιακό οικοσύστημα στην Κύπρο το οποίο θα είναι ελκυστικό για επενδύσεις.

«Η εμπιστοσύνη που εισπράξαμε από ναυτιλιακές εταιρείες κολοσσούς, είναι η καλύτερη προβολή της κυπριακής σημαίας», σημειώνει η Υφυπουργός Ναυτιλίας Μαρίνα Χατζημανώλη.