Χτυπά τα πορτοφόλια των καταναλωτών ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή με τις επιπτώσεις της κρίσης να έχουν γίνει ήδη ορατές στην χώρα μας. Δύσκολη προμηνύεται η καθημερινότητα των Κύπριων καταναλωτών το επόμενο διάστημα αφού η ακρίβεια έχει αρχίσει να δείχνει τα δόντια της τόσο σε προϊόντα και τρόφιμα όσο και στα καύσιμα γεγονός που δημιουργεί αλυσιδωτές παρενέργειες. Εκεί που ο πληθωρισμός είχε σταθεροποιηθεί και οι τιμές κινούνταν σε σχετικά χαμηλά επίπεδα, οι νέες συνθήκες οδηγούν σε σταδιακή αύξηση του κόστους ζωής θέτοντας υπο δοκιμασία καταναλωτές και επιχειρήσεις. Από το ξέσπασμα του πολέμου δηλαδή πριν από ένα περίπου μήνα, τα καύσιμα είχαν αρχίσει να παίρνουν την ανιούσα με τις τιμές σήμερα να καταγράφουν αύξηση της τάξης του 30%. Το γεγονός αυτό επηρεάζει και τον τομέα των αερομεταφορών, όπου καταγράφονται σημαντικές αυξήσεις στα αεροπορικά εισιτήρια. Συνολικά, η κατάσταση δημιουργεί κλίμα αστάθειας στην αγορά, ενισχύοντας το αίσθημα αβεβαιότητας στους καταναλωτές, οι οποίοι εξετάζουν το ενδεχόμενο να αναβάλουν ορισμένα από τα σχέδιά τους για το επόμενο διάστημα.

Χρυσάφι το πετρέλαιο κίνησης

Μπορεί η Κυβέρνηση πριν από μια εβδομάδα να ανακοίνωσε μείωση του ειδικού φόρου κατανάλωσης καυσίμων κίνησης για τους μήνες Απρίλιο μέχρι και τον Ιούνιο 2026, κατά 8,33 σεντ το λίτρο, ωστόσο από τότε τα καύσιμα αυξήθηκαν κατά 4-5 σεντ τουλάχιστον. Χρυσάφι πωλείται σήμερα το πετρέλαιο κίνησης με την τιμή του να καταγράφει αύξηση της τάξης του 30% μέσα σε ένα μήνα. Ειδικότερα, από τις 27 Φεβρουαρίου 2026 μέχρι σήμερα, οι καταναλωτές είδαν τις τιμές των καυσίμων να καταγράφουν σημαντική άνοδο. Η αμόλυβδη 95 ανήλθε στα €1,568 από €1,314, σημειώνοντας αύξηση 25,8 σεντ, ενώ το πετρέλαιο κίνησης έφτασε τα €1,815 από €1,410, με άνοδο 40,5 σεντ. Αντίστοιχα, το πετρέλαιο θέρμανσης διαμορφώθηκε στα €1,297 από €0,949, καταγράφοντας αύξηση 34,8 σεντ. Το ανησυχητικό είναι ότι οι αυξήσεις στα καύσιμα δεν δείχνουν να πιάνουν ταβάνι, επιβαρύνοντας ολοένα και περισσότερο την καθημερινότητα καταναλωτών και επιχειρήσεων. Αξίζει να σημειώσουμε ότι, αν και σύμφωνα με τους αρμόδιους οι αυξήσεις στην Κύπρο παραμένουν αριθμητικά χαμηλότερες σε σχέση με τον ευρωπαϊκό μέσο όρο, η επιβάρυνση για τα νοικοκυριά αποδεικνύεται δυσανάλογα μεγαλύτερη.

Την ίδια ώρα αρνητικά φαίνεται να επηρεάζονται τα ταξίδια και των Κυπρίων καθώς παρατηρείται άλμα των τιμών αεροπορικών εισιτηρίων. Σύμφωνα με στοιχεία, οι τιμές των εισιτηρίων σε βασικές διαδρομές που συνδέουν την Ευρώπη με την Ασία έχουν σημειώσει εκρηκτική άνοδο, αγγίζοντας σε ορισμένες περιπτώσεις το 560% μέσα στον Μάρτιο, ενώ πιθανότατα θα παραμείνουν υψηλές καθ’ όλη τη διάρκεια του καλοκαιριού και του φθινοπώρου. Σχετική ανάλυση καταδεικνύει ότι για τον Ιούνιο οι ναύλοι σε επτά δημοφιλείς διαδρομές προς την Ευρώπη είναι κατά μέσον όρο 70% υψηλότεροι σε σύγκριση με την περυσινή χρονιά.

Τα προϊόντα και ο πληθωρισμός

Πλήγμα στα κυπριακά νοικοκυριά αναμένεται να καταφέρει στα κυπριακά νοικοκυριά το κύμα ακρίβειας που επέφερε η γεωπολιτική κρίση στη Μέση Ανατολή, με επίκεντρο το Ιράν. Οι προοπτικές είναι δυσοίωνες καθώς η Κεντρική Τράπεζα της Κύπρου εκτιμά ότι ο πληθωρισμός θα αυξηθεί σημαντικά το 2026. Οι συνεχείς αυξήσεις στα καύσιμα λειτουργούν σαν ντόμινο, μεταφέροντας το κόστος σε τρόφιμα και βασικά αγαθά, και συμπιέζοντας ασφυκτικά τον οικογενειακό προϋπολογισμό.

Από 0,8% το 2025 στο 2,7% το 2026 εκτιμά η Κεντρική Τράπεζα ότι θα διαμορφωθεί ο πληθωρισμός λόγω κυρίως των οικονομικών επιπτώσεων του πολέμου στη Μέση Ανατολή. Συγκεκριμένα, αναμένονται σημαντικές ανοδικές πιέσεις στις τιμές της ενέργειας λόγω αυξήσεων στις διεθνείς τιμές πετρελαίου, με έμμεσες ανοδικές επιδράσεις και στις υπόλοιπες συνιστώσες του πληθωρισμού. Περαιτέρω ανοδικές επιδράσεις αναμένονται σύμφωνα με τους εγχώριους επόπτες στις τιμές των βιομηχανικών προϊόντων εξαιρουμένης της ενέργειας, λόγω διαταραχών στην εφοδιαστική αλυσίδα και στο αυξημένο κόστος παραγωγής, λόγω σημαντικού ποσοστού εισαγωγών αγαθών από την Ε.Ε., η οποία αναμένεται να επιβαρυνθεί σημαντικά από αυξημένες τιμές φυσικού αερίου. Ανοδικές πιέσεις αναμένονται και στις τιμές των τροφίμων, λόγω κυρίως υψηλότερων τιμών λιπασμάτων που προκύπτουν από τις διαταράξεις στην εφοδιαστική αλυσίδα στη Μέση Ανατολή.

Ταυτόχρονα, αύξηση καταγράφει ο ετήσιος ρυθμός πληθωρισμού και το Παρατηρητήριο Τιμών Καταναλωτικών Προϊόντων της Υπηρεσίας Προστασίας Καταναλωτή για τον Φεβρουάριο. Ειδικότερα, η αποτίμηση που γίνεται για το Φεβρουάριο αντικατοπτρίζει την πορεία τιμών που καταγράφει και η Στατιστική Υπηρεσία, με αύξηση στον ετήσιο ρυθμό πληθωρισμού στο +0,1% έναντι +0,5% τον Ιανουάριο και -0,5% τους δύο προηγούμενους μήνες. Μεγαλύτερη θετική μεταβολή σε επίπεδο οικονομικών κατηγοριών συγκριτικά με το Φεβρουάριο του 2025, κατέγραψαν τα Γεωργικά Προϊόντα με +4,2% ενώ αρνητική μεταβολή παρατηρήθηκε στον Ηλεκτρισμό και Νερό με -9,3% και στα Πετρελαιοειδή με -7,5%. Σε σχέση με τον Ιανουάριο 2026, η μεγαλύτερη μεταβολή καταγράφηκε στα Γεωργικά προϊόντα με -1,2%, που ήταν και η αιτία για τη συγκράτηση του πληθωρισμού τροφίμων στο 2,7% έναντι 3,5% τον προηγούμενο μήνα.

Συγκεκριμένα, αύξηση έναντι του προηγούμενου μήνα κατέγραψαν τα φρέσκα λαχανικά και χόρτα (20,0%), τα κατεψυγμένα κρέατα πανέ και προψημένα (16,1%), τα φρέσκα ψάρια και μαλάκια κατά (14,9%), ο κύλινδρος υγραερίου (3,3%), οι βρεφικές τροφές (1,3%), οι ζωμοί (1,2%), τα κατεψυγμένα μπέργκερ (1,0%), τα αναψυκτικά (1,%) και το γάλα (0,7%).

Τι ζητούν οι καταναλωτές

Για άδικη και αδικαιολόγητη αντιμετώπιση των καταναλωτών του πετρελαίου θέρμανσης κάνει λόγο ο Κυπριακός Σύνδεσμος Καταναλωτών, σε σχέση με την εξαγγελία για τη μείωση στο συντελεστή φόρου κατανάλωσης των καυσίμων κίνησης κατά 8,3 σεντ/λίτρο για τους καταναλωτές η οποία τίθεται σε ισχύ από την 1η Απριλίου έως και το τέλος Ιουνίου 2026.

Σε ανακοίνωσή του ο Σύνδεσμος ζητά από το Υπουργείο Οικονομικών την άμεση περίληψη του πετρελαίου θέρμανσης στο μειωμένο συντελεστή φόρου κατανάλωσης. «Δεν δικαιολογείται σε καμιά περίπτωση η εξαίρεσή του από την επιδότηση» επισημαίνει στην ανακοίνωσή του, προσθέτοντας ότι, «το πετρέλαιο θέρμανσης, από την πρώτη Μαρτίου μέχρι σήμερα, 29 Μαρτίου 2026, αυξήθηκε κατά μέσο όρο 32 σέντς το λίτρο και εκτιμάται ότι μέχρι το τέλος της ερχόμενης βδομάδας θα υπάρξουν αισθητές επιπρόσθετες αυξήσεις».

Παράλληλα, τονίζει ότι η κατανάλωση πετρελαίου θέρμανσης παραμένει σημαντική κατά την περίοδο Απριλίου–Ιουνίου, ιδιαίτερα στις ορεινές περιοχές όπου η χρήση συνεχίζεται μέχρι και τα μέσα Μαΐου. Με βάση στοιχεία της Στατιστικής Υπηρεσίας, η μέση μηνιαία κατανάλωση για το συγκεκριμένο τρίμηνο ανέρχεται στους 2.549 τόνους.

Αναφέρει παράλληλα ότι, η μέση συνολική κατανάλωση πετρελαίου θέρμανσης από τα πρατήρια πετρελαιοειδών για τους μήνες Απρίλιο μέχρι Ιούνιο, σύμφωνα με στοιχεία της Στατιστικής Υπηρεσίας, είναι 2549 τόνοι ανά μήνα. Η κατανάλωση πετρελαίου θέρμανσης στις ορεινές περιοχές συνεχίζεται μέχρι και τα μέσα Μαΐου.

Τα μέτρα

Ως αντισταθμιστικά μέτρα για τις αρνητικές επιπτώσεις της κρίσης στη Μέση Ανατολή, η Κυβέρνηση ανακοίνωσε μείωση από 1η Μαΐου 2026 μέχρι 31 Μαρτίου 2027 στο συντελεστή ΦΠΑ στον ηλεκτρισμό, στο 5% για όλους τους οικιακούς καταναλωτές. Πιο συγκεκριμένα αποφασίστηκε η μείωση του ειδικού φόρου κατανάλωσης καυσίμων κίνησης για τους μήνες Απρίλιο μέχρι και τον Ιούνιο 2026, κατά 8,33 σεντ το λίτρο. Παράλληλα, ανακοινώθηκε μηδενικός συντελεστής ΦΠΑ σε κρέας, πουλερικά και ψάρια από 1η Απριλίου 2026 μέχρι και τις 30 Σεπτεμβρίου 2026. Τα προϊόντα αυτά προστίθενται στα ήδη υφιστάμενα με μηδενικό συντελεστή ΦΠΑ, φρούτα και λαχανικά. Επιπλέον, αποφασίστηκε η μη επιβολή της Πράσινης Φορολογίας στα καύσιμα, που θα επιβάρυνε επιπλέον το κόστος καυσίμων, κατά 9 σεντ το λίτρο. Παράλληλα, αποφασίστηκε να επιδοτηθεί το 30% των απολαβών εργαζομένων στην ξενοδοχειακή βιομηχανία, για μονάδες και τουριστικά καταλύματα που θα είναι σε λειτουργία για όλη την περίοδο από την 1η Απρίλιου μέχρι τις 30 Απριλίου 2026. Την ίδια ώρα η Κυβέρνηση ανακοίνωσε σχέδιο για περαιτέρω στήριξη αεροπορικών εταιρειών για διασφάλιση της απρόσκοπτης σύνδεσης της Κύπρου με σημαντικούς προορισμούς προσέλκυσης τουριστών. Τέλος η Κυβέρνηση αποφάσισε και σχέδιο επιδότησης για τους αγρότες, για αγορά λιπασμάτων με κάλυψη 15% του κόστους, για τους μήνες Απρίλιο και Μάιο, αλλά και σχέδιο επιδότησης για τους Αγρότες για γεωργικά εφόδια, με κάλυψη 15% του κόστους αγοράς, επίσης για Απρίλη και Μάιο.