Ο περιφερειακός πόλεμος στη Μέση Ανατολή και ειδικότερα τα πλήγματα σε υποδομές πετρελαίου αποτελούν το μεγαλύτερο σοκ που έχει γνωρίσει η παγκόσμια αγορά ενέργειας από το 2022 και τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία. Εχει ήδη βάλει φωτιά στις τιμές της ενέργειας και το τίμημα φαίνεται ότι θα είναι βαρύ για την Ευρώπη, μολονότι μόλις το 10% του πετρελαίου που εισάγει διέρχεται από τα Στενά του Ορμούζ και το ίδιο ισχύει σε ό,τι αφορά το πετρέλαιό της που προέρχεται από την εμπόλεμη ζώνη. Ο αποκλεισμός των Στενών, όμως, όπως και τα πλήγματα που έχουν δεχθεί πετρελαϊκές εγκαταστάσεις της Σαουδικής Αραβίας έχουν ήδη οδηγήσει σε άνοδο των τιμών του πετρελαίου στην παγκόσμια αγορά κατά 10% από την αρχή του πολέμου. Το αργό ΗΠΑ κυμαινόταν χθες στα 74,73 δολ. το βαρέλι και το brent στα 81,70 δολ.

Η κατάσταση είναι δύσκολη για την Ευρώπη από τη στιγμή που το Κατάρ, καίριος προμηθευτής της σε αέριο, ιδιαιτέρως μετά τη διακοπή των ροών του ρωσικού αερίου, ανακοίνωσε ότι διακόπτει την παραγωγή φυσικού αερίου. Εκτοτε οι τιμές του καυσίμου έχουν πάρει την ανιούσα και τείνουν να διπλασιαστούν, έχοντας σημειώσει ήδη άνοδο περίπου 75% από την αρχή του πολέμου. Χθες στην αγορά του Αμστερνταμ τα προθεσμιακά Απριλίου πλησίαζαν τα 56 ευρώ η μεγαβατώρα. Η συγκυρία είναι αρνητική για την Ευρώπη, καθώς έπειτα από έναν βαρύ χειμώνα οι ταμιευτήρες της είναι σε ιδιαίτερα χαμηλά επίπεδα για την εποχή, με πληρότητα γύρω στο 30%, με στοιχεία του Μαρτίου. Μέσα στους θερινούς μήνες η Ευρώπη θα κληθεί να ανταγωνιστεί τις ενεργοβόρες οικονομίες της Ασίας στην προσπάθειά της να διασφαλίσει αποθέματα του καυσίμου, προτού αρχίσει ο επόμενος χειμώνας. Το φυσικό αέριο καλύπτει το 20% των ενεργειακών αναγκών της Γηραιάς Ηπείρου και της είναι αναγκαίο για τη θέρμανση των κατοικιών, την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας και τη λειτουργία των βιομηχανιών της. Η εκτόξευση των τιμών του θα οδηγήσει στα ύψη το κόστος της ηλεκτρικής ενέργειας για τα ευρωπαϊκά νοικοκυριά και τις ευρωπαϊκές επιχειρήσεις, που ήδη έχουν πληγεί από το υψηλό κόστος της ενέργειας.

Στο μεταξύ, οι επικεφαλής αμερικανικών βιομηχανιών σχιστολιθικού πετρελαίου προειδοποιούν ότι δεν θα μπορέσουν σύντομα να αναπληρώσουν το πετρέλαιο των χωρών του Κόλπου. Σύμφωνα με τη Διεθνή Υπηρεσία Ενέργειας (ΙΕΑ), που συνεδρίασε εκτάκτως την Τρίτη για να εξετάσει την κρίση στην παγκόσμια αγορά, τα σχιστολιθικά πετρέλαια των ΗΠΑ είναι ο σημαντικότερος εναλλακτικός πόρος ενέργειας που θα μπορούσε να αναπληρώσει τους υδρογονάνθρακες της Μέσης Ανατολής. Οπως τόνισε, η προσφορά μπορεί να προέλθει κυρίως από τις νέες πετρελαιοπηγές των αμερικανικών βιομηχανιών, αυτές που δεν έχουν αρχίσει ακόμη να παράγουν. Σύμφωνα με την ΙΕΑ, οι νέες πετρελαιοπηγές μπορούν να αυξήσουν την προσφορά κατά 400.000 βαρέλια την ημέρα το πρώτο εξάμηνο του τρέχοντος έτους και να προσθέσουν άλλα 240.000 βαρέλια την ημέρα τον Μάιο. Οπως τονίζουν όμως παράγοντες του κλάδου, ακόμη και αυτός ο όγκος παραγωγής ωχριά μπροστά στα 20 εκατ. βαρέλια την ημέρα που εξάγουν στο σύνολό τους οι χώρες του Κόλπου.

Και οι αμερικανικές σχιστολιθικές βιομηχανίες δεν είναι πρόθυμες να προχωρήσουν σε αύξηση της παραγωγής προτού διασφαλίσουν ότι οι τιμές του πετρελαίου θα σταθεροποιηθούν σε υψηλά επίπεδα όπως, για παράδειγμα, στα υψηλότερα επίπεδα των τελευταίων 18 μηνών, δηλαδή στα 80 δολ. το βαρέλι στα οποία εκτοξεύθηκαν τη Δευτέρα. Μιλώντας στους Financial Times ο Σκοτ Σέφιλντ, βετεράνος της σχιστολιθικής βιομηχανίας, σημείωσε ότι οι παραγωγοί των ΗΠΑ θα αποφύγουν να προχωρήσουν σε νέα προγράμματα εξορύξεων προτού παγιωθούν τα υψηλά επίπεδα τιμών του πετρελαίου, αλλά και προτού διασφαλίσουν ότι θα διακοπεί για πολύ καιρό η προσφορά ενέργειας από τις χώρες του Κόλπου. Ως εκ τούτου προειδοποιούν ότι θα χρειαστούν μήνες για να υπάρξει πραγματικά σημαντική αύξηση στην παραγωγή τους. Ο ίδιος τονίζει, άλλωστε, πως η έλλειψη καλών σχεδίων για νέες εξορύξεις θα είναι εις βάρος των εταιρειών του κλάδου που ήδη έχουν μειώσει τις δαπάνες, έχουν κρατήσει αδρανή πολλά γεωτρύπανα και έχουν απολύσει προσωπικό μέσα στους τελευταίους 12 μήνες, όταν οι τιμές του πετρελαίου ήταν σε ασύμφορα χαμηλά επίπεδα.

Παράλληλα ο Κερκ Εντουαρντς, πρόεδρος της Latigo Petroleum, ανεξάρτητη παραγωγός με έδρα στο Τέξας, επισημαίνει ότι «για τις πετρελαϊκές του Τέξας είναι αναγκαία μια σταθερή τιμή στα 75 δολ. το βαρέλι έπειτα από 12 μήνες» για να μπορούν να παράγουν περισσότερο.

Το χειρότερο όλων είναι ότι σύμφωνα με τις εκτιμήσεις της αμερικανικής υπηρεσίας ενημέρωσης για θέματα ενέργειας, η παραγωγή αμερικανικού πετρελαίου πρόκειται να μειωθεί φέτος από τα επίπεδα των περίπου 13,6 εκατ. βαρελιών την ημέρα στα οποία ανέρχεται τώρα. Και στο μεταξύ η Goldman Sachs και η Wood Mackenzie δεν σταματούν να προειδοποιούν ότι αν η διακοπή της προσφοράς από τον Κόλπο διαρκέσει για πολύ, οι τιμές του πετρελαίου θα εκτοξευθούν πάνω από τα 100 δολ. το βαρέλι, παρασύροντας μαζί τους τις τιμές της βενζίνης αλλά και τον πληθωρισμό, που με τη σειρά του θα πλήξει την παγκόσμια ανάπτυξη. Ο Ντόναλντ Τραμπ είχε πάντως υποσχεθεί στην προεκλογική του εκστρατεία ότι θα κρατήσει τις τιμές του πετρελαίου γύρω στα 50 δολ. το βαρέλι.