Μία από τις μεγάλες εκπλήξεις που προκάλεσε το πολύμηνο μπλόκο των Στενών του Ορμούζ, της πιο κρίσιμης ενεργειακής διόδου στον πλανήτη, είναι ότι η παγκόσμια οικονομία δέχθηκε σχετικά περιορισμένη πίεση. Επρόκειτο σαφώς για μικρότερο σοκ από αυτό που είχαν προκαλέσει οι πετρελαϊκές κρίσεις της δεκαετίας του 1970 και η ρωσική εισβολή στην Ουκρανία το 2022. Από την κρίση στη Μέση Ανατολή, προέκυψαν, σύμφωνα με τη Wall Street Journal, πέντε βασικά μαθήματα για τη διεθνή οικονομία:

1. Οταν ξέσπασε ο πόλεμος στα τέλη Φεβρουαρίου, ο κόσμος είχε άφθονο πετρέλαιο. Χώρες στην Ευρώπη και στην Ασία που εισάγουν ενέργεια είχαν πολλά στρατηγικά αποθέματα και οι εμπορικές αποθήκες ήταν γεμάτες, αποτελώντας «μαξιλάρι» έναντι της κρίσης. Το μεγαλύτερο βάρος επωμίστηκαν οι φτωχότερες χώρες που δεν είχαν αποθέματα.

Σύμφωνα με εκτιμήσεις της Διεθνούς Υπηρεσίας Ενέργειας (ΙΕΑ), η παγκόσμια ζήτηση πετρελαίου αναμένεται να μειωθεί κατά περίπου 5% ή κατά 5 εκατ. βαρέλια την ημέρα το δεύτερο τρίμηνο του έτους. Πρόκειται για πολύ μικρότερη πτώση από το σχεδόν 10% που είχε σημειωθεί κατά τον πόλεμο Ιράν-Ιράκ του 1980 ή τις κρίσεις του 1973 και του 1956, σύμφωνα με τη Société Générale, γεγονός που αποδεικνύει ότι έχει βελτιωθεί η διαχείριση των πετρελαϊκών κρίσεων.

2. Οι ανησυχίες για πετρέλαιο 150 δολαρίων ή ακόμα και 200 δολαρίων το βαρέλι τελικά δεν έγιναν ποτέ πραγματικότητα. Οι παραγωγοί της Μέσης Ανατολής βρήκαν εναλλακτικές λύσεις πολύ ταχύτερα απ’ ό,τι προέβλεπαν οι αναλυτές, ενώ άλλοι παραγωγοί, όπως οι ΗΠΑ, αύξησαν τις εξαγωγές, προκειμένου να μειώσουν την απώλεια. Ειδικότερα, η Σαουδική Αραβία και τα ΗΑΕ στράφηκαν σε εξαγωγές μέσω αγωγών ή άλλων λιμανιών, προκειμένου να παρακάμψουν τα Στενά του Ορμούζ. Οι εξαγωγές πετρελαίου από τις ΗΠΑ, στο μεταξύ, εκτινάχθηκαν σε επίπεδο-ρεκόρ. Οι εξαγωγές από τη Βενεζουέλα αυξήθηκαν κατά 43% το τελευταίο τρίμηνο, ενώ της Βραζιλίας κατά περίπου 33%, σύμφωνα με στοιχεία της Kpler.

3. Οι κινεζικές εισαγωγές πετρελαίου μειώθηκαν κατά περίπου 3 εκατ. βαρέλια την ημέρα. Κι όμως, υπήρχαν ελάχιστες ενδείξεις αναστάτωσης στη δεύτερη μεγαλύτερη οικονομία του κόσμου. Το Πεκίνο στράφηκε στα τεράστια στρατηγικά αποθέματά του και βρήκε άλλους προμηθευτές για να μειώσει το κενό των εισαγωγών από τον Κόλπο. Τα διυλιστήριά του μείωσαν τη δραστηριότητά τους, προκειμένου να συντηρηθούν τα αποθέματα.

Η Κίνα, γνωρίζοντας καλά την εξάρτησή της από την εισαγόμενη ενέργεια, έχει προσαρμόσει την οικονομία της, ώστε να χρησιμοποιεί λιγότερο εισαγόμενο πετρέλαιο: Η ηλεκτροπαραγωγή γίνεται όλο και περισσότερο με άνθρακα και ΑΠΕ, ενώ οι Κινέζοι οδηγοί στρέφονται στα ηλεκτρικά αυτοκίνητα, μειώνοντας έτσι τη ζήτηση για βενζίνη.

Η κρίση κόστισε βέβαια στην Κίνα. Ωστόσο, η ανθεκτικότητα της κινεζικής οικονομίας, καθώς και άλλων ασιατικών οικονομιών που είναι ιδιαίτερα εκτεθειμένες στο κλείσιμο των Στενών, συνέβαλε καθοριστικά στο να συνεχίσει η παγκόσμια οικονομία να λειτουργεί με σχετικά ομαλούς ρυθμούς.

4. Η επικεφαλής του ΔΝΤ, Κρισταλίνα Γκεοργκίεβα, ανέφερε τον Απρίλιο ότι η βελτίωση της ενεργειακής αποδοτικότητας συμβάλλει στην άμβλυνση του σοκ από τον πόλεμο. Οι ανεπτυγμένες οικονομίες έχουν στραφεί από τη βιομηχανική παραγωγή, η οποία είναι ιδιαίτερα ενεργοβόρα, προς δραστηριότητες παροχής υπηρεσιών με χαμηλότερη ενεργειακή ένταση, όπως οι χρηματοοικονομικές υπηρεσίες και η υγειονομική περίθαλψη. Παράλληλα, σημαντικό ρόλο έχουν παίξει οι ΑΠΕ, καθώς παρουσιάζουν μικρότερες απώλειες σε σύγκριση με την καύση ορυκτών καυσίμων.

5. Η έκρηξη της τεχνητής νοημοσύνης έχει αποτελέσει σημαντικό αντίβαρο στην ενεργειακή κρίση. Η ταχεία ανάπτυξη των data centers στις ΗΠΑ και ο ενθουσιασμός γύρω από τις προοπτικές της τεχνολογίας έχουν ενισχύσει το εμπόριο και τις επενδύσεις, οδηγώντας παράλληλα τα χρηματιστήρια σε νέα ιστορικά υψηλά.

Τα οφέλη είναι ιδιαίτερα εμφανή στις ασιατικές οικονομίες που προμηθεύουν τα τσιπ, τον εξοπλισμό και τα ηλεκτρονικά συστήματα που απαιτούνται για τη στήριξη αυτής της άνθησης. Αυτή η τεχνολογική «χρυσοθηρία» έχει δώσει ισχυρή ώθηση στην οικονομική δραστηριότητα σε κρίσιμα τμήματα της παγκόσμιας οικονομίας, ακόμη και την ώρα που η πίεση από την άνοδο των τιμών του πετρελαίου επιβάρυνε άλλες οικονομίες.