Αντιμέτωπη με νέα ενεργειακή κρίση βρίσκεται η Ευρωπαϊκή Ενωση καθώς η συνεχιζόμενη ένταση στη Μέση Ανατολή έχει εκτοξεύσει τις τιμές φυσικού αερίου και πετρελαίου.

Χθες, ο επίτροπος Ενέργειας Νταν Γιόργκενσεν ανακοίνωσε ότι το κόστος φυσικού αερίου έχει αυξηθεί κατά 70% και του πετρελαίου κατά 60%, με τις εισαγωγές ορυκτών καυσίμων μόνο για έναν μήνα έντασης να φτάνουν τα 14 δισεκατομμύρια ευρώ. Αν και οι βασικές προμήθειες φυσικού αερίου και πετρελαίου παραμένουν εξασφαλισμένες, ήδη εμφανίζονται προβλήματα σε αγορές όπως το ντίζελ και τα καύσιμα αεροπορίας. Ο επίτροπος προειδοποίησε, άλλωστε, ότι οι συνέπειες δεν θα είναι βραχυπρόθεσμες, καθώς οι υποδομές στην περιοχή έχουν υποστεί σοβαρές ζημιές.

Πάντως, προσώρας η Κομισιόν ζητά συντονισμένες και στοχευμένες δράσεις και παροτρύνει τα κράτη μέλη να αποφύγουν αποσπασματικά εθνικά μέτρα, που θα μπορούσαν να δημιουργήσουν αναστάτωση στις αγορές.

Ο Νταν Γιόργκενσεν πρότεινε μάλιστα στα κράτη μέλη να ακολουθήσουν τις συστάσεις του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας, που περιλαμβάνουν τη μείωση της ζήτησης φυσικού αερίου και πετρελαίου, με έμφαση στην τηλεργασία, στη χρήση δημόσιων συγκοινωνιών και στη συνεπιβίβαση στα αυτοκίνητα καθώς και στην αποφυγή άσκοπων ταξιδιών με αεροπλάνα.

Από την Κομισιόν δίνεται συγχρόνως προτεραιότητα στην πλήρωση των αποθηκών φυσικού αερίου ενόψει του χειμώνα σε λίγους μήνες, ενώ εκτιμάται ότι η χρήση βιοκαυσίμων και εναλλακτικών καυσίμων μπορεί να περιορίσει τις πιέσεις στις αγορές.

Σε πλήρη ευθυγράμμιση με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και σε σημερινή ανάλυση της η δεξαμενή σκέψης Bruegel επισημαίνει ότι οι γενικευμένες επιδοτήσεις ή τα πλαφόν τιμών μπορεί να αποδειχθούν αντιπαραγωγικά, καθώς μειώνουν τα κίνητρα για εξοικονόμηση ενέργειας και τις επενδύσεις σε καθαρές τεχνολογίες.

Η έκθεση προτείνει, πάντως, τον διεθνή συντονισμό των αγορών LNG, για παράδειγμα με την Ιαπωνία και τη Νότια Κορέα, ώστε να αποφευχθεί ο ανταγωνισμός που εκτινάσσει τις τιμές. Παράλληλα, η μείωση της ζήτησης φυσικού αερίου και η ταχύτερη ανάπτυξη ανανεώσιμων πηγών θεωρούνται κρίσιμα βήματα.

Για παράδειγμα, όπως επισημαίνεται, η Ισπανία έχει δείξει ότι οι επενδύσεις σε αιολική και ηλιακή ενέργεια περιορίζουν σημαντικά την εξάρτηση από τις αυξήσεις τιμών στο φυσικό αέριο και προστατεύει τους καταναλωτές.

Οπως σημειώνεται χαρακτηριστικά στην έκθεση, «η ενίσχυση της παραγωγής από μη ορυκτά καύσιμα αποτελεί τη μόνη διαρθρωτική λύση για την αποσύνδεση των ευρωπαϊκών τιμών ηλεκτρικής ενέργειας από τις τιμές των ορυκτών καυσίμων και από μελλοντικούς κραδασμούς».

Μέτρα για αναθεώρηση του ETS

Σήμερα η Κομισιόν θα παρουσιάσει επίσης τις πρώτες προτάσεις για την αναθεώρηση του Συστήματος Εμπορίας Δικαιωμάτων Εκπομπών (ETS) ως απάντηση στις επικρίσεις κρατών-μελών όπως της Πολωνίας και της Ιταλίας που θεωρούν ότι επιβαρύνεται ασύμμετρα η βαριά βιομηχανία τους.

Ωστόσο, το εκτελεστικό όργανο της Ε.Ε. πρόκειται να παρουσιάσει ιδέες που αφορούν περισσότερο μια νέα προσαρμογή του συστήματος παρά ριζικές αλλαγές.

Συγκεκριμένα, οι προτάσεις αναμένεται να περιλαμβάνουν μέτρα για τη σταθεροποίηση της αγοράς άνθρακα και την αποφυγή απότομων αυξήσεων στις τιμές εκπομπών, που σήμερα φτάνουν περίπου τα 70 ευρώ ανά τόνο διοξειδίου του άνθρακα CO₂, ενώ ταυτόχρονα διασφαλίζουν ότι οι βιομηχανίες με υψηλή κατανάλωση ενέργειας δεν θα επιβαρυνθούν υπερβολικά.