Tο 2025, η παγκόσμια οικονομία σημαδεύτηκε από την επιστροφή του Ντόναλντ Τραμπ στον Λευκό Οίκο και την αναζωπύρωση των δασμολογικών εντάσεων μεταξύ ΗΠΑ και Κίνας. Παρά τις προσδοκίες ωστόσο της Ουάσιγκτον ότι οι αμερικανικοί φραγμοί θα περιόριζαν την κινεζική επιρροή, το Πεκίνο ανακοίνωσε το περασμένο έτος το μεγαλύτερο εμπορικό πλεόνασμα που έχει καταγραφεί στην ιστορία του κόσμου. Συνολικά, το εξωτερικό εμπόριο αγαθών της Κίνας έφτασε τα 6,48 τρισ. δολάρια, συμπληρώνοντας εννέα συνεχόμενα χρόνια ανόδου. Το εμπορικό πλεόνασμα ανήλθε στο ρεκόρ του 1,2 τρισ. δολαρίων, ενισχυμένο κατά 20% σε σχέση με το 2024, καθώς το Πεκίνο αψήφησε τις εμπορικές πιέσεις των ΗΠΑ, αυξάνοντας τις εξαγωγές του σε άλλες αγορές.

Η ανθεκτικότητα της Κίνας βασίστηκε σε μια στρατηγική μετατόπιση των εξαγωγικών προορισμών. Καθώς το εμπόριο με τις ΗΠΑ εξασθενούσε –με τις αποστολές προς την αμερικανική αγορά να υποχωρούν κατά 20% συνολικά και 30% τον Δεκέμβριο– το Πεκίνο στράφηκε δυναμικά προς τον Παγκόσμιο Νότο. Η Νοτιοανατολική Ασία, η Αφρική και η Λατινική Αμερική λειτούργησαν αποτελεσματικά ως «αναχώματα», απορροφώντας τον όγκο των κινεζικών προϊόντων που «απορρίφθηκαν» από τις ΗΠΑ. Η Κίνα εδραίωσε ταυτόχρονα την κυριαρχία της στους κλάδους του μέλλοντος, καταγράφοντας εντυπωσιακή άνοδο στις εξαγωγές πράσινης τεχνολογίας, προϊόντων τεχνητής νοημοσύνης και ρομποτικής. Μόνο στον τομέα των ηλεκτρικών οχημάτων, οι κινεζικές εξαγωγές αυξήθηκαν κατά σχεδόν 50%, διατηρώντας τη χώρα στην κορυφή της παγκόσμιας αυτοκινητοβιομηχανίας. «Η Κίνα προχώρησε μπροστά, παρά το γεγονός ότι αντιμετωπίζει ένα πολύπλοκο και απαιτητικό εξωτερικό περιβάλλον», δήλωσε ο αναπληρωτής διοικητής του τελωνειακού γραφείου, Ουάνγκ Τζουν, σε συνέντευξη Τύπου.

Αυτό το πλεόνασμα-ρεκόρ ωστόσο αποτελεί μια «ανάμεικτη ευλογία» για την κινεζική ηγεσία. Η στάση της Κίνας έχει προκαλέσει τριβές με εμπορικούς εταίρους ανά τον πλανήτη, οι οποίοι εκφράζουν ανησυχίες για αθέμιτες εμπορικές πρακτικές και μια εισροή κινεζικών προϊόντων που πλήττουν τις εγχώριες βιομηχανίες τους.

Η διεύρυνση του εμπορικού χάσματος οφείλεται, επιπλέον, και σε μια βαθιά εσωτερική οικονομική ανισορροπία. Η Κίνα παλεύει με μια παρατεταμένη κρίση στον τομέα των ακινήτων και ένα αυξανόμενο χρέος, παράγοντες που έχουν καταστήσει τις εγχώριες επιχειρήσεις διστακτικές και τους καταναλωτές υπερβολικά επιφυλακτικούς. Από το 2021, η κατάρρευση της αγοράς κατοικίας έχει εξαλείψει τις οικονομίες μιας ζωής πολλών Κινέζων που είχαν επενδύσει σε ακίνητα και αδυνατούν να αγοράσουν την πλημμύρα αγαθών που ξεχύνεται από τα εργοστάσια της χώρας. Η έλλειψη κατανάλωσης στο εσωτερικό αναγκάζει το Πεκίνο να εξάγει το πλεόνασμα της παραγωγικής του ικανότητας στο εξωτερικό για να διατηρήσει την ανάπτυξη. Αυτή η ανισορροπία προκαλεί έντονη ανησυχία στους υπόλοιπους εμπορικούς εταίρους. Χώρες της Ε.Ε. και του Συνδέσμου Χωρών της Νοτιοανατολικής Ασίας (ASEAN) εκφράζουν φόβους ότι οι αγορές τους κατακλύζονται από φθηνά κινεζικά προϊόντα, τα οποία οι τοπικές βιομηχανίες αδυνατούν να ανταγωνιστούν.

Αναλυτές προειδοποιούν ότι το τεράστιο αυτό πλεόνασμα ενδέχεται να έχει εξίσου αποσταθεροποιητική επίδραση στο παγκόσμιο εμπορικό σύστημα με τους δασμούς του Τραμπ, οδηγώντας ενδεχομένως σε νέους εμπορικούς φραγμούς από έθνη που επιδιώκουν να προστατεύσουν τις οικονομίες τους.

Η Ε.Ε. και ορισμένες μεγάλες αναπτυσσόμενες χώρες, όπως η Ινδονησία και η Ινδία, έχουν ήδη θεσπίσει στοχευμένους δασμούς σε συγκεκριμένες κατηγορίες κινεζικών προϊόντων, αλλά όχι τα γενικευμένα μέτρα που έλαβε πέρυσι ο Τραμπ. Στο πλαίσιο αυτό, η γενική διευθύντρια του ΔΝΤ Κρισταλίνα Γκεοργκίεβα προειδοποίησε σε συνέντευξη Τύπου στο Πεκίνο τον περασμένο μήνα ότι η Κίνα θα πρέπει να επιτρέψει στο νόμισμά της να ενισχυθεί και να βασιστεί περισσότερο στις εγχώριες καταναλωτικές δαπάνες αντί για τις συνεχώς αυξανόμενες εξαγωγές. «Ως η δεύτερη μεγαλύτερη οικονομία στον κόσμο, η Κίνα είναι απλώς πολύ μεγάλη για να δημιουργήσει μεγάλη ανάπτυξη από τις εξαγωγές και η συνέχιση της εξάρτησής της από την ανάπτυξη που βασίζεται στις εξαγωγές κινδυνεύει να επιδεινώσει τις παγκόσμιες εμπορικές εντάσεις», δήλωσε.

Το Πεκίνο φαίνεται να αντιλαμβάνεται τον κίνδυνο και ήδη προχωράει σε κινήσεις εξισορρόπησης. Ο πρωθυπουργός Λι Τσιάνγκ έχει ζητήσει δημόσια την επέκταση των εισαγωγών, ενώ η χώρα έχει αρχίσει να αποσύρει επιδοτήσεις από τομείς όπως η ηλιακή ενέργεια για να μειώσει τις τριβές με την Ε.Ε. Παρά την προσωρινή εκεχειρία ενός έτους που συμφώνησαν ο Τραμπ και ο Σι Τζινπίνγκ τον περασμένο Οκτώβριο, το εξωτερικό περιβάλλον παραμένει αβέβαιο. Με το 2026 να προμηνύεται ως μια χρονιά περαιτέρω ενσωμάτωσης των κινεζικών υπηρεσιών στις παγκόσμιες επιχειρήσεις, η Κίνα καλείται να μετατρέψει την εξαγωγική της ισχύ σε μια πιο ισορροπημένη και βιώσιμη οικονομική ανάπτυξη.