Η παγκόσμια οικονομία είναι πλέον αντιμέτωπη με ένα νέο σοκ στασιμοπληθωρισμού, προειδοποιούν αναλυτές, καθώς η πληθωριστική έξαρση από την άνοδο των τιμών του πετρελαίου απειλεί να «χτυπήσει» την ανάπτυξη και να αυξήσει το κόστος διαβίωσης και τα επιτόκια σε όλο τον κόσμο.

Οι διεθνείς αγορές βρέθηκαν τη Δευτέρα σε νέο κλοιό πιέσεων και ισχυρής μεταβλητότητας, καθώς οι ελπίδες ενός γρήγορου τέλους στη σύγκρουση στη Μέση Ανατολή περιορίστηκαν, φέρνοντας το σενάριο ενός παρατεταμένου πολέμου και ενός νέου παγκόσμιου οικονομικού σοκ στο προσκήνιο. Αξίζει να σημειωθεί ότι ρευστοποιήσεις της τελευταίας εβδομάδας έχουν ήδη αφαιρέσει πάνω από 6 τρισ. δολάρια από την αξία των μετοχών παγκοσμίως.

Οι διατηρήσιμα υψηλές τιμές της ενέργειας θα μπορούσαν να αναγκάσουν τις κεντρικές τράπεζες να παρέμβουν, με τους επενδυτές να αποτιμούν πλέον δύο αυξήσεις επιτοκίων από την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα το 2026, κάτι που ενέτεινε το sell-off στα ομόλογα.

Οι γεωπολιτικές εντάσεις επιδεινώθηκαν, καθώς το Ιράν διόρισε τον Μοτζτάμπα Χαμενεΐ ως διάδοχο του πατέρα του, Αλί Χαμενεΐ, μια κίνηση που θεωρείται σαφές μήνυμα ότι οι σκληροπυρηνικοί παραμένουν σταθερά στον έλεγχο της Τεχεράνης.

Οι τιμές του αργού πετρελαίου σημείωσαν άλμα έως και 29% –τη μεγαλύτερη ενδοημερήσια άνοδο από τον Απρίλιο του 2020–, σκαρφαλώνοντας κοντά στα 120 δολάρια το βαρέλι, αν και περιορίστηκαν στη συνέχεια ελαφρώς κάτω από τα 100 δολ., καθώς η Ομάδα των Επτά (G7) ξεκίνησε συζητήσεις σχετικά με μέτρα για τον περιορισμό της απότομης αύξησης του κόστους ενέργειας και στήριξης της προσφοράς πετρελαίου.

Μετά την ολοκλήρωση της τηλεδιάσκεψης, στην οποία συμμετείχε και η Διεθνής Υπηρεσία Ενέργειας (IEA), ανακοινώθηκε ότι δεν ελήφθη κάποια απόφαση σχετικά με την πιθανή έκτακτη αποδέσμευση αποθεμάτων πετρελαίου, ωστόσο το G7 παραμένει έτοιμο να λάβει τα απαραίτητα μέτρα για τη σταθεροποίηση των αγορών και παρακολουθεί στενά την κατάσταση.

Η δραματική αύξηση των τιμών της ενέργειας, η οποία φτάνει το 40% σε μόλις εννέα μέρες, ήρθε έπειτα από επιθέσεις σε περιφερειακές ενεργειακές υποδομές και αυξανόμενες γεωπολιτικές εντάσεις, που έχουν περιορίσει τη διέλευση μέσω των Στενών του Ορμούζ, του στρατηγικού διαδρόμου που κανονικά μεταφέρει περίπου το ένα πέμπτο των παγκόσμιων εξαγωγών πετρελαίου, ενώ αρκετές χώρες του Περσικού Κόλπου μειώνουν την παραγωγή τους. «Εάν τα Στενά παραμείνουν κλειστά για μεγάλο χρονικό διάστημα, τα όποια μέτρα στήριξης της προσφοράς πετρελαίου, όπως η αξιοποίηση των στρατηγικών αποθεμάτων, αποτελούν σταγόνα στον ωκεανό», επισημαίνει η UBS.

Παράλληλα, σύμφωνα με εκτιμήσεις της Goldman Sachs, μια διαταραχή στα Στενά, διάρκειας ενός μηνός, θα μπορούσε να οδηγήσει το πετρέλαιο να ξεπεράσει το ιστορικό υψηλό των 145 δολαρίων. «Είναι πιθανό οι τιμές του πετρελαίου, και ειδικά των προϊόντων διύλισης, να ξεπεράσουν τα υψηλά του 2008 και του 2022, εάν οι ροές στα Στενά του Ορμούζ παραμείνουν μειωμένες ολόκληρο τον Μάρτιο», όπως σημείωσε. Τρεις μήνες διαταραχής θα οδηγούσαν τις τιμές στα 185 δολάρια, με σοβαρές στασιμοπληθωριστικές συνέπειες για την παγκόσμια οικονομία, προβλέπουν οι οικονομολόγοι της Westpac.

Η επικεφαλής του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου, Κρισταλίνα Γκεοργκίεβα, προειδοποίησε για τους κινδύνους πληθωρισμού από τη σύγκρουση στη Μέση Ανατολή, λέγοντας ότι μια αύξηση 10% στις τιμές του πετρελαίου θα μπορούσε να οδηγήσει σε αύξηση 40 μονάδων βάσης τον παγκόσμιο πληθωρισμό. Οπως τόνισε, οι παρατεταμένες συγκρούσεις στη Μέση Ανατολή θα μπορούσαν να πλήξουν τις αγορές και τις οικονομίες, δημιουργώντας απροσδόκητες προκλήσεις που απαιτούν από τους υπεύθυνους χάραξης πολιτικής να προετοιμαστούν για μια νέα κανονικότητα.

«Εάν η σύγκρουση αποδειχθεί παρατεταμένη, έχει σαφή και προφανή δυνατότητα να επηρεάσει το κλίμα της αγοράς, την ανάπτυξη και τον πληθωρισμό, θέτοντας νέες απαιτήσεις πολιτικής», δήλωσε η Γκεοργκίεβα. «Η συμβουλή μου προς τους υπεύθυνους χάραξης πολιτικής σε αυτό το νέο παγκόσμιο περιβάλλον είναι να σκεφτούν το αδιανόητο και να προετοιμαστούν γι’ αυτό», τόνισε χαρακτηριστικά.

Αναλυτές δεν αποκλείουν ακόμη και τα σενάρια ύφεσης. Η Bank of America υπογραμμίζει ότι η κατάσταση στο Ιράν γίνεται όλο και πιο ανησυχητική και μια παρατεταμένη περίοδος τιμών πετρελαίου στα 100 δολάρια και άνω θα μείωνε την ανάπτυξη στις ΗΠΑ κατά περισσότερο από 60 μονάδες βάσης, ενώ ένας διπλασιασμός των τιμών του πετρελαίου θα μπορούσε να προκαλέσει ύφεση.

Οπως προειδοποιεί και η Moody’s, εάν το πετρέλαιο διατηρηθεί στα 100 δολάρια ή και υψηλότερα, θα προκαλέσει οικονομική πίεση, ενώ θα ενισχύσει τις ανησυχίες για την ενεργειακή ασφάλεια. Οι υψηλές τιμές της ενέργειας θα αυξήσουν τις τιμές καταναλωτή και το κόστος παραγωγής παγκοσμίως, διαβρώνοντας την αγοραστική δύναμη των νοικοκυριών και επιβαρύνοντας τις επενδύσεις, ενώ οι κεντρικές τράπεζες θα στραφούν σε αυξήσεις των επιτοκίων. Η επακόλουθη σύσφιγξη των χρηματοοικονομικών συνθηκών και η αυξημένη αβεβαιότητα θα περιορίσουν σημαντικά την παγκόσμια ανάπτυξη, σημείωσε ο οίκος.

«Ο κόσμος αντιμετωπίζει την πολύ πραγματική πιθανότητα μιας παγκόσμιας απειλής στασιμοπληθωρισμού», όπως τόνισε ο Νάιτζελ Γκριν, διευθύνων σύμβουλος του παγκόσμιου χρηματοοικονομικού συμβουλευτικού κολοσσού deVere Group. «Σε ένα περιβάλλον στασιμοπληθωρισμού, τα επιτόκια δεν μπορούν εύκολα να λύσουν το πρόβλημα. Η σύσφιγξη της πολιτικής μπορεί να επιδεινώσει την επιβράδυνση της οικονομίας, ενώ η χαλάρωση κινδυνεύει να τροφοδοτήσει ακόμη περισσότερο τον πληθωρισμό. Δημιουργείται μια πολύ άβολη οικονομική παγίδα», πρόσθεσε.