Τα συστήματα υποστήριξης της ζωής στη Γη, από τα οποία εξαρτάται η ανθρωπότητα, έχουν υποβαθμιστεί στα χειρότερα επίπεδα που έχουν καταγραφεί ποτέ, καθώς η ρύπανση συνεχίζεται και οι φυσικοί οικότοποι καταστρέφονται. Αυτό είναι το δυσοίωνο συμπέρασμα της τελευταίας ετήσιας αξιολόγησης επιστημόνων για την κατάσταση του πλανήτη.

Από τα εννέα «πλανητικά όρια» που χρησιμοποιούνται για να προσδιοριστεί κατά πόσον η Γη εξακολουθεί να αποτελεί έναν ασφαλή χώρο για τη ζωή, τα επτά έχουν πλέον παραβιαστεί, με τις υπερβάσεις να καταγράφονται στα υψηλότερα επίπεδα που έχουν μετρηθεί μέχρι σήμερα.

Πρόκειται για την τελευταία αξιολόγηση ενός πλαισίου που θεσπίστηκε το 2009, με στόχο να αποτυπώσει την κατάσταση των βασικών φυσικών συστημάτων που διατηρούν τον πλανήτη σε συνθήκες κατάλληλες για την ανθρώπινη ζωή.

Η ανάλυση πραγματοποιήθηκε από ομάδα 60 επιστημόνων υπό την αιγίδα του Ινστιτούτου Πότσνταμ για την Ερευνα των Κλιματικών Επιπτώσεων, με αντικείμενο τα βασικά «προστατευτικά κιγκλιδώματα» για την ανθρώπινη ζωή. Οι επιστήμονες προειδοποιούν ότι οι συνέπειες της παραβίασης των πλανητικών ορίων «γίνονται ολοένα και πιο σαφείς γύρω μας».

Αυξάνεται ο κίνδυνος μόνιμων αλλαγών στα φυσικά συστήματα

Στη «ζώνη κινδύνου» βρίσκονται πλέον η κλιματική αλλαγή, η ακεραιότητα της βιόσφαιρας, η αλλαγή στη χρήση γης, η μεταβολή των συστημάτων γλυκού νερού, οι βιογεωχημικές ροές, η εισαγωγή νέων οντοτήτων στο περιβάλλον και, από πέρυσι για πρώτη φορά, η οξίνιση των ωκεανών (η μείωση της τιμής του pH του θαλασσινού νερού).

Μόνο δύο από τις εννέα περιοχές που αξιολογούνται έχουν παρουσιάσει βελτίωση την τελευταία δεκαετία: η καταστροφή του στρατοσφαιρικού όζοντος και η ατμοσφαιρική φόρτιση αερολυμάτων. Ωστόσο, οι ερευνητές επισημαίνουν ότι και τα αερολύματα, τα οποία μπορούν να συμβάλλουν στον σχηματισμό ατμοσφαιρικής ρύπανσης, εξακολουθούν να αποτελούν σημαντικό πρόβλημα σε αρκετές περιοχές του κόσμου.

«Η διάγνωση είναι σαφής– η πίεση αυξάνεται σε κάθε πλανητικό όριο που βρίσκεται ήδη εκτός του ασφαλούς λειτουργικού χώρου», δήλωσε ο Μπόρις Σακσέφσκι, επικεφαλής συγγραφέας της έκθεσης. «Αυτό σημαίνει ότι ο κίνδυνος μεγάλης κλίμακας, επίμονης και δυνητικά μη αναστρέψιμης αλλαγής αυξάνεται, ενώ το περιθώριο σφάλματός μας στην αντιμετώπιση αυτών των προβλημάτων συρρικνώνεται».

Παρά τη σοβαρότητα της κατάστασης και τον περιορισμένο χρόνο για την αναστροφή της, η ανθρωπότητα εξακολουθεί να διαθέτει τη γνώση και την ικανότητα να δράσει, σύμφωνα με τον κλιματολόγο και συν-συγγραφέα της έκθεσης Γιόχαν Ρόκστρεμ.

«Η επιτάχυνση της δράσης για την επιστροφή στον ασφαλή χώρο λειτουργίας πέρα από όλα τα πλανητικά σύνορα είναι απαραίτητη για την προστασία ζωών και μέσων διαβίωσης και για την υλοποίηση της υπόσχεσης για κοινή μελλοντική ευημερία», σημείωσε ο ίδιος.

Ο πλανήτης «εκτός ισορροπίας»

Η νέα αξιολόγηση έρχεται έπειτα από μια σειρά ακραίων καιρικών φαινομένων σε ολόκληρο τον κόσμο τον τελευταίο χρόνο, τα οποία, σύμφωνα με τους επιστήμονες, έχουν καταστεί πολύ πιθανότερα εξαιτίας της ανθρώπινης παρέμβασης στο περιβάλλον.

Τεράστιες πλημμύρες έπληξαν το Πακιστάν πέρυσι, ενώ φέτος καταγράφηκαν θερμοκρασιακά ρεκόρ και εκτεταμένες πυρκαγιές σε ολόκληρη την Ευρώπη, το θερμότερο καλοκαίρι που έχει καταγραφεί στις ΗΠΑ, καθώς και μια καταστροφική πλημμύρα στα σύνορα Θιβέτ-Νεπάλ. Παράλληλα, οι ωκεανοί, οι οποίοι απορροφούν μεγάλο μέρος της επιπλέον θερμότητας που παράγεται από την υπερθέρμανση του πλανήτη, έχουν καταγράψει νέα ρεκόρ θερμοκρασίας.

«Δεν πρόκειται για ξεχωριστές καταστάσεις έκτακτης ανάγκης. Ο πλανήτης μας λέει, σε κάθε περιοχή ταυτόχρονα, ότι είναι εκτός ισορροπίας», δήλωσε ο Χίντου Ουμαρού Ιμπραήμ, πρόεδρος των Πλανητικών Φυλάκων (Planetary Guardians), ενός συνασπισμού επιστημόνων, επιχειρηματικών ηγετών και ακτιβιστών.

Με πληροφορίες από Guardian