Πρόσφατη μελέτη αποκρυπτογραφεί τον τρόπο με τον οποίο κινούνται τα κουνούπια και δίνει σημαντικές πληροφορίες για τη δημόσια υγεία.

Η επιστήμη θεωρεί τα κουνούπια από τα πιο επικίνδυνα ζώα για τον άνθρωπο, επειδή μεταδίδουν κάθε είδους ασθένειες (δάγγειο πυρετό, ελονοσία κ.λπ.) και προκαλούν περισσότερους από 770.000 θανάτους ετησίως.

Από τα 3.500 γνωστά είδη κουνουπιών, περίπου 100 έχουν εξελιχθεί για να επιτίθενται ειδικά στους ανθρώπους, συμπεριλαμβανομένου του Aedes aegypti, που ονομάζεται επίσης κουνούπι κίτρινου πυρετού επειδή μεταδίδει αυτήν την ασθένεια.

Αυτό το είδος, πολύ κοινό στις νοτιοανατολικές Ηνωμένες Πολιτείες και σε άλλα μέρη του κόσμου, χρησιμοποιεί διάφορα σήματα για να εντοπίσει τους ανθρώπους-ξενιστές του και έχει επιλεγεί για αυτήν τη μελέτη, τα συμπεράσματα της οποίας δημοσιεύονται στο περιοδικό Science Advances.

Η έρευνα, που διεξήχθη από επιστήμονες από δύο αμερικανικά κέντρα, το Τεχνολογικό Ινστιτούτο της Μασαχουσέτης (MIT) και το Georgia Tech, κατέστησε δυνατή την απεικόνιση σε 3D της συμπεριφοράς πτήσης των κουνουπιών, κάτι που θα μπορούσε να οδηγήσει σε καλύτερες στρατηγικές για τον έλεγχο και τη σύλληψη αυτών των εντόμων.

Σύμφωνα με ρεπορτάζ από το ισπανικό πρακτορείο Efe, αυτή η τρισδιάστατη απεικόνιση του μοντέλου πτήσης αποκάλυψε ότι ένα κουνούπι εντοπίζει το θήραμά του με τη βοήθεια ορισμένων σημάτων από το περιβάλλον του, όπως η σιλουέτα ενός ατόμου και το διοξείδιο του άνθρακα (CO2) που εκπνέει το άτομο.

Για να καταλήξουν σε αυτό το συμπέρασμα, οι ερευνητές διεξήγαγαν τρία πειράματα με 50 έως 100 κουνούπια, στα οποία συνέλεξαν σε περισσότερα από 53 εκατομμύρια σημεία δεδομένων και περισσότερες από 477.220 διαδρομές πτήσης.

Δημιούργησαν ένα μαθηματικό μοντέλο που προβλέπει πώς και πού θα πετάξουν τα θηλυκά κουνούπια για να τραφούν με ανθρώπους - με άλλα λόγια, τα πρότυπα πτήσης τους. Το μοντέλο είναι διαθέσιμο σε έναν διαδραστικό ιστότοπο ανοιχτού κώδικα για χρήση από άλλους ερευνητές.

«Τα πειράματά μας δείχνουν ότι τα κουνούπια συγκεντρώνονται όχι επειδή ακολουθούν την ομάδα, αλλά επειδή το καθένα λαμβάνει σήματα ανεξάρτητα και καταλήγουν να συναντιούνται στο ίδιο μέρος την ίδια στιγμή», λέει ένας από τους συγγραφείς, ο Ντέιβιντ Χου, καθηγητής μηχανολογίας στο Πανεπιστήμιο Georgia Tech.

«Είναι σαν ένα γεμάτο μπαρ. Οι πελάτες δεν είναι εκεί επειδή ακολούθησαν ο ένας τον άλλον στο μπαρ. Ελκύονται από τα ίδια σήματα: τα ποτά, τη μουσική ή την ατμόσφαιρα. Το ίδιο συμβαίνει και με τα κουνούπια. Αντί να ακολουθεί τον αρχηγό, το έντομο ακολουθεί τα σήματα και, συμπτωματικά, φτάνει στο ίδιο μέρος με τα άλλα», εξηγεί ο ερευνητής.

Ο διαδραστικός ιστότοπος και το μαθηματικό του μοντέλο δείχνουν πώς τα κουνούπια γυρίζουν, επιταχύνουν και επιβραδύνουν με βάση οπτικά σημάδια και CO2.

Όταν λαμβάνουν μόνο το σήμα της σιλουέτας του ατόμου, τα κουνούπια υιοθετούν μια προσέγγιση ταχείας διέλευσης, ορμώντας γρήγορα προς τον στόχο και στη συνέχεια, πετώντας μακριά, εάν δεν ανιχνεύσουν κανένα άλλο σήμα που να επιβεβαιώνει την παρουσία ενός ξενιστή.

Αν δεν μπορούν να δουν έναν στόχο αλλά αντιληφθούν ένα χημικό σήμα, όπως το διοξείδιο του άνθρακα που εκπνέουν, τα κουνούπια εκτελούν «αναγνωριστικές πτήσεις», επιβραδύνοντας και αιωρούμενα για να παραμείνουν κοντά στην πηγή.

Τώρα, αν αντιληφθούν τόσο οπτικά όσο και χημικά σήματα, όπως το να βλέπουν μια σιλουέτα και να μυρίζουν διοξείδιο του άνθρακα, το άτομο χάνεται: κυκλώνουν γύρω του με σταθερή ταχύτητα ενώ ετοιμάζονται να προσγειωθούν, όπως ένας καρχαρίας που περιβάλλει το θήραμά του.