Υφυπουργείο Μετανάστευσης: Πολιτική Εικόνα και Διοικητική Πραγματικότητα
Ο Υφυπουργός Μετανάστευσης κ. Νικόλας Ιωαννίδης έχει επιδείξει, αναμφίβολα, ικανότητες σε επίπεδο πολιτικής διαχείρισης και επικοινωνίας. Από την ανάληψη των καθηκόντων του, επικεντρώθηκε σε ζητήματα με θετική δημοσιότητα, όπως η επιστροφή παράτυπων αλλοδαπών και απορριφθέντων αιτητών ασύλου, επιτυγχάνοντας να διαμορφώσει ένα ευνοϊκό επικοινωνιακό προφίλ.
Ωστόσο, την ίδια στιγμή, σοβαρά και διαχρονικά προβλήματα που εμπίπτουν στην αρμοδιότητα του Υφυπουργείου παραμένουν άλυτα. Ζητήματα που ταλαιπωρούν τόσο Κύπριους πολίτες όσο και νόμιμους αλλοδαπούς φαίνεται να αφήνονται στη διακριτική ευχέρεια της διοικητικής μηχανής, χωρίς ουσιαστική πολιτική καθοδήγηση ή μεταρρυθμιστική παρέμβαση. Το αποτέλεσμα είναι όχι μόνο η διαιώνιση παλαιών δυσλειτουργιών, αλλά και η δημιουργία νέων.
Ιδιαίτερη αναφορά πρέπει να γίνει στο Τμήμα Αρχείου Πληθυσμού και Μετανάστευσης, το οποίο διαχρονικά αποτελεί έναν από τους πλέον προβληματικούς διοικητικούς μηχανισμούς της Κυπριακής Δημοκρατίας. Η λειτουργία του έχει επανειλημμένα προκαλέσει σοβαρές δυσχέρειες και αδικίες, χωρίς να έχουν ληφθεί ουσιαστικά μέτρα εξυγίανσης, κυρίως λόγω της παγιωμένης δημοσιοϋπαλληλικής νοοτροπίας και της έλλειψης πολιτικής βούλησης για σύγκρουση με το κατεστημένο.
Δυστυχώς, ο κ. Ιωαννίδης φαίνεται να ακολουθεί την ίδια πορεία με τους προκατόχους του – αν όχι να επιδεινώνει την κατάσταση. Η πραγματικότητα αυτή αποτυπώνεται εύγλωττα και από τα πολυάριθμα παράπονα πολιτών, τα οποία είναι εύκολα προσβάσιμα μέσω διαδικτυακών πηγών.
Ενδεικτικές περιπτώσεις διοικητικής αυθαιρεσίας
Για την κατανόηση της έκτασης του προβλήματος, παρατίθενται δύο χαρακτηριστικές περιπτώσεις:
1. Περίπτωση μητέρας ανήλικου Κύπριου πολίτη
Μητέρα ανήλικου παιδιού, με Κύπριο πατέρα, διέμενε νόμιμα στη Δημοκρατία και ανανέωνε κανονικά την άδεια παραμονής της. Παρά το γεγονός ότι οι σχέσεις των γονέων είναι αρμονικές και δεν υφίσταται οποιαδήποτε διαφωνία ως προς τη φροντίδα του παιδιού, το Υφυπουργείο απαίτησε αιφνιδίως την εξασφάλιση δικαστικού διατάγματος γονικής μέριμνας.
Η απαίτηση αυτή είναι νομικά αβάσιμη, καθώς τέτοιες αιτήσεις υποβάλλονται μόνο σε περιπτώσεις διαφωνίας μεταξύ των γονέων. Ακόμη και ένορκη δήλωση του πατέρα, με την οποία επιβεβαιωνόταν η πλήρης συναίνεση και απουσία διαφοράς, δεν έγινε αποδεκτή. Ως αποτέλεσμα, η μητέρα υποχρεώνεται να επιβαρυνθεί με σημαντικά δικαστικά έξοδα και να υποστεί πολύμηνη καθυστέρηση, χωρίς ουσιαστικό λόγο.
2. Περίπτωση μη αναγνώρισης πατρότητας από τη διοίκηση
Σε άλλη περίπτωση, αλλοδαπή μητέρα παιδιού με Κύπριο πατέρα, του οποίου η πατρότητα έχει νομίμως αναγνωριστεί και καταχωρηθεί στα αρχεία της Δημοκρατίας, αντιμετώπισε άρνηση ανανέωσης της άδειας παραμονής της. Το Υφυπουργείο, κατά τρόπο ακατανόητο, αρνήθηκε να αναγνωρίσει την πατρική σχέση, παρά το γεγονός ότι αυτή αναγνωρίζεται πλήρως από όλες τις άλλες κρατικές αρχές.
Η πρακτική αυτή δημιουργεί μια κατάσταση διοικητικής αντίφασης, όπου το ίδιο το κράτος εμφανίζεται να λειτουργεί με αντικρουόμενα κριτήρια – ένα φαινόμενο που εύλογα μπορεί να χαρακτηριστεί ως «κράτος εν κράτει».
Συμπεράσματα και αναγκαίες παρεμβάσεις
Είναι κοινώς γνωστό ότι ο διορισμός του κ. Ιωαννίδη συνδέεται με συγκεκριμένες πολιτικές επιλογές. Ωστόσο, η αποτελεσματικότητα σε μια τόσο κρίσιμη θέση δεν κρίνεται από το επικοινωνιακό προφίλ ή το ακαδημαϊκό υπόβαθρο, αλλά από την ικανότητα επίλυσης πραγματικών προβλημάτων.
Η μέχρι σήμερα πορεία καταδεικνύει ότι δεν έχουν επιτευχθεί οι αναγκαίες μεταρρυθμίσεις, ούτε έχει επιδειχθεί η απαιτούμενη αποφασιστικότητα για αντιμετώπιση των χρόνιων παθογενειών. Το Υφυπουργείο Μετανάστευσης χρειάζεται ηγεσία με διορατικότητα, πρακτική γνώση και, κυρίως, τη βούληση να συγκρουστεί με κατεστημένες αντιλήψεις και πρακτικές.
Εάν αυτό δεν είναι εφικτό υπό την παρούσα ηγεσία, τότε καθίσταται αναγκαία η ανάθεση της ευθύνης σε πρόσωπο που διαθέτει τα απαιτούμενα προσόντα για ουσιαστική μεταρρύθμιση. Οι πολίτες – Κύπριοι και αλλοδαποί – δεν μπορούν να συνεχίσουν να υφίστανται τις συνέπειες μιας αναποτελεσματικής διοίκησης.
Νικόλαος Χρ. Νικολαΐδης
Δικηγόρος – Νομικός Σύμβουλος