Ο Χάρης Χαραλάμπους-Καζέπης μού μίλησε για την παράσταση «Οιδίποδας Τύραννος» σε σκηνοθεσία της Σοφίας Αντωνίου, που του χάρισε το Βραβείο «Κάρολος Κουν», στην κατηγορία Ερμηνείας Ηθοποιού Ελληνικού Έργου. Ο Χάρης μού λέει πως ο Οιδίποδας τον βοήθησε να βρει κάποιες απαντήσεις ή τουλάχιστον να μπει σε ένα μονοπάτι για να τις βρει πιο συνειδητά. Μού λέει: «Μέσα μου υπήρχε η εικόνα ενός ανθρώπου περιπλανώμενου που και ο ίδιος ψάχνει να βρει ποιος είναι, την ταυτότητά του, και κάπως άρχισε να πλάθεται στο μυαλό μου η εικόνα αυτού του ανθρώπου, ο οποίος αφηγούμενος την ιστορία του Οιδίποδα και μπαίνοντας σε όλα τα πρόσωπα, αναζητεί και εκείνος το «ποιος είναι». Μάλιστα, ο Χάρης, στη συζήτησή μας αναφέρεται και για την προσθήκη του Καζέπης, δίπλα στο επίθετό του: «Είναι το σόι μου, του παππού μου, του πατέρα μου. Κάποια στιγμή καθαρά για συναισθηματικούς λόγους θέλησα να βάλω το Καζέπης γιατί με ορίζει. Είναι ταυτότητά μου, το ποιος θέλω να είμαι και ποιος καλλιτέχνης, ποιος άνθρωπος θέλω να είμαι» μού λέει... και έτσι τελείωσε η συνέντευξή μας, αφότου είχα κλείσει το μαγνητόφωνο...

Ο Οιδίποδας θεωρώ πως είναι ο πρώτος άνθρωπος που ασκεί την ελεύθερη βούληση και ασκώντας αυτό το δικαίωμά του, απέναντι σε θεούς και ανθρώπους, αναζητεί την ταυτότητά του, να μάθει ποιος είναι. Με κάθε κόστος.

–Κατ’ αρχάς, Χάρη, τον κόσμο του Οιδίποδα πώς κατάφερες να τον οριοθετήσεις σ’ έναν μόνο χαρακτήρα; Ποιος ήταν ο βασικός πυλώνας στον οποίο στηρίχτηκες για να δημιουργήσεις τον χαρακτήρα σου;
–Ο «Οιδίποδας Τύραννος» είναι ένα από τα αγαπημένα μου έργα. Από τότε που ήμουν στη Σχολή με γοήτευε πάρα πολύ και ήθελα εδώ και πολλά χρόνια να ασχοληθώ με αυτό το κείμενο. Μέσα μου υπήρχε η εικόνα ενός ανθρώπου περιπλανώμενου που και ο ίδιος ψάχνει να βρει ποιος είναι, την ταυτότητά του, και κάπως άρχισε να πλάθεται στο μυαλό μου η εικόνα αυτού του ανθρώπου, ο οποίος αφηγούμενος την ιστορία του Οιδίποδα και μπαίνοντας σε όλα τα πρόσωπα, αναζητεί και εκείνος το «ποιος είναι». Το συζήτησα με τη Σοφία Αντωνίου τη σκηνοθέτιδα. Της άρεσε η ιδέα και το μεγαλώσαμε… Και κάπως έτσι, σε αυτό το πλαίσιο, χωράνε και όλα τα πρόσωπα της τραγωδίας και ο χορός. Η παράσταση δεν είναι αφηγηματική, ξεκινάει ο ήρωάς μου και μπαίνει πολύ βαθιά στην ιστορία για να καταλάβει και αυτός ο ίδιος ποιος είναι... Και αυτό το ζήτημα της ταυτότητας είναι κάτι που και εμένα με ενδιάφερε τα τελευταία χρόνια, αλλά και όλους όσοι είμαστε στη δημιουργική ομάδα της παράστασης, τον καθένα με τον δικό του τρόπο... και εκεί συναντηθήκαμε όλοι.

–Έχει προορισμό συγκεκριμένο ο Οιδίποδας; Τι ακριβώς αναζητεί;
–Ο Οιδίποδας θεωρώ πως είναι ο πρώτος άνθρωπος που ασκεί την ελεύθερη βούληση και ασκώντας αυτό το δικαίωμά του, απέναντι σε θεούς και ανθρώπους, αναζητεί την ταυτότητά του, να μάθει ποιος είναι. Με κάθε κόστος. Αυτός ήταν ο προορισμός του... και το πληρώνει μετά. Στην αρχαία τραγωδία οι ρόλοι δεν είναι ακριβώς ρόλοι, είναι ιδέες, που τις φέρουν οι υποκριτές μέσα από τον λόγο.

–Εσύ τι αναζητούσες;
–Η ιδέα ενός ανθρώπου που ψάχνει την ταυτότητά του είναι ένα πολύ μεγάλο ζήτημα. Απασχολεί όλους τους ανθρώπους, σε όλες τις εποχές. Εγώ την εποχή που ξεκινούσαμε τις πρόβες έψαχνα να δω ποιος ηθοποιός είμαι, ποιο είναι το αποτύπωμα που θέλω να έχω εγώ ως ηθοποιός, ως καλλιτέχνης, ως δημιουργός και επίσης ποιος άνθρωπος είμαι. Έπρεπε κάπως να επαναπροσδιορίσω πάρα πολλά πράγματα και να καταλάβω ποιος είμαι. Και αυτό για να συμβεί πρέπει να κάνει κανείς μια παύση, να πάρει μια απόσταση και να δει καθαρά γύρω του και να πάρει την απόφαση, όπως και ο Οιδίποδας. Είναι με κάθε κόστος και με την απόλυτη ελεύθερη βούληση αυτό που είναι θολό γύρω του να το ξεκαθαρίσει και να το δει καθαρά. Κι αν φτάσει να χάσει το φως του; Δηλαδή όταν, όπως και Οιδίποδας, καταλαβαίνει ποιος είναι. Όλα γύρω του σκοτεινιάζουν... όταν φανερώνεται η αλήθεια, χάνεται το φως.

–Νομίζεις ότι φτάνουμε κάπου ή συνεχώς θα βρισκόμαστε σε μια κατάσταση επανεκτίμησης των πραγμάτων, και επαναπροσέγγισης των χαρακτήρων μας;
–Πιστεύω ότι στην πορεία της ζωής μας, σε κάθε στάδιο που βρισκόμαστε, συνεχίζουμε να ψάχνουμε. Επαναπροσδιορίζονται συνεχώς τα πράγματα και συνεχίζουμε... Θα είναι πολύ ευτυχισμένος ο άνθρωπος που καταφέρνει τελικά να καταλάβει απόλυτα ποιος είναι. Πιστεύω ότι όσο πιο συνειδητοί και ειλικρινείς είμαστε απέναντι στον εαυτό μας, συνεχώς θα ψάχνουμε και συνεχώς θα προσπαθούμε να καθαρίσουμε το τοπίο γύρω μας.

 «Ζούμε σε μια εποχή που σε όλα τα επίπεδα δεν μπορούμε να πάρουμε ανάσα, μας πνίγουν πάρα πολλά πράγματα. Μας πνίγει η έλλειψη της πνευματικότητας, μας πνίγει η υπερκατανάλωση, μας πνίγει όλη αυτή η υπερπροβολή» λέει ο Χάρης Χαραλάμπους-Καζέπης

–Είπες για την ελεύθερη βούληση που έχει ο Οιδίποδας. Στην τραγωδία αυτή όμως είναι πολύ έντονη ιδέα του πεπρωμένου, ότι κάποια πράγματα έχουν οριστεί να γίνουν και θα γίνουν.
–Ο Οιδίποδας πάει κάπως ενάντια στο πεπρωμένο του, όλοι του λένε ποιος είναι. Και αυτός επειδή θέλει να φτάσει όλο και πιο βαθιά, δεν τους ακούει και προχωράει. Προχωράει προς έναν τοίχο. Το ξέρει όμως ότι πάει να πέσει επάνω του. Πάει ωστόσο, γιατί θέλει να τον σπάσει και να δει τι κρύβεται από πίσω. Έτσι οδηγεί ο ίδιος τα πράγματα, γιατί κάποια στιγμή παίρνει αυτός τη μοίρα του στα χέρια του. Υπάρχει και η κατάρα του οίκου των Λαβδακιδών, που υποτίθεται ότι τον ορίζει, αλλά και όλες τις γενεές, αυτός όμως αποφασίζει να τη σπάσει και το κάνει.

–Αναζητεί και κάποιου είδους λύτρωση...;
–Δεν ξέρω, αν φτάνοντας να καταλάβει ποιος είναι, και όπως λέει ο ίδιος, ό,τι να ’μαι τώρα, είμαι περίοπτος και διαφανής. Δηλαδή μέσα από όλο αυτό τον αγώνα, μέσα από όλη αυτή την πορεία που έκανε, νομίζω ότι ανακαλύπτοντας τον εαυτό του, εν μέρει λυτρώνεται και γι’ αυτό και φεύγει από την πόλη. Λυτρώνεται, γιατί αυτό που τον τρώει όλα τα χρόνια, όταν τυχαία καταλαβαίνει ότι είναι θετό παιδί των γονιών του και αρχίζει όλη αυτή την πορεία αναζήτησης. Και γίνεται θυσία γι’ αυτή τη λύτρωση... αλλά το ταξίδι όμως συνεχίζεται και αυτό είναι και το και το ερώτημα για τον καθένα από μας. Αντέχεις να μάθεις, να καταλάβεις πραγματικά ποιος είσαι;

Μας πνίγουν πάρα πολλά πράγματα

–«Η πόλη […] είναι πολύς καιρός που παραπαίει, βουλιάζει μέσα στη δίνη των αιμάτων και δεν μπορεί την κεφαλή της να σηκώσει από τον θολό βυθό, να πάρει λίγη ανάσα». Νομίζω περιγράφει ακριβώς την εποχή μας αυτό το απόσπασμα από τον Οιδίποδα... Πώς μπορούμε να πάρουμε ανάσα, η πόλη, οι πολίτες, η τέχνη;
–Όντως ζούμε σε μια εποχή που σε όλα τα επίπεδα δεν μπορούμε να πάρουμε ανάσα, μας πνίγουν πάρα πολλά πράγματα. Μας πνίγει η έλλειψη της πνευματικότητας, μας πνίγει η υπερκατανάλωση, μας πνίγει όλη αυτή η υπερπροβολή. Είμαστε σκλάβοι της εικόνας στα social media. Όλα αυτά μας πνίγουν και μας περιορίζουν. Ίσως η λύση είναι να αναζητήσει ο καθένας την αλήθεια του. Δεν χρειάζεται να γίνουν τεράστια βήματα, με μικρά βήματα. Στο θέατρο, για παράδειγμα, να μη γίνεται θυσία μια παράσταση, ή ένα κείμενο στην ευκολία, στην εικόνα. Ή να μη θυσιάζεται η ποιότητα μιας παράστασης μόνο και μόνο για το ταμείο του θεάτρου. Το κοινό που χτίζεται και διαμορφώνεται πρέπει να έρχεται στο θέατρο για να ψυχαγωγηθεί με την κυριολεκτική έννοια της λέξης. Κάπως πρέπει να τον μετακινεί, έστω και λίγο. Δεν χρειάζονται βίαιες αναταράξεις. Έτσι πιστεύω ότι παίρνει κανείς μια ανάσα, για να μπορεί να συνεχίσει. Για να σκορπιστεί, όπως λέει και ο Οιδίποδας, το μίσος στους ανέμους.

–Γιατί τελικά ανησυχεί και αγωνίζεται ο Οιδίποδας; Για την τάξη των πραγμάτων, για την ηθική αποκατάστασή του, για το αύριο των παιδιών του, της πόλης, του κόσμου;
–Ο Οιδίποδας αρχικά ξεκινάει για να σώσει την πόλη και εκεί έχει την πρώτη κόντρα του με τους θεούς, έλυσε το αίνιγμα και έβαλε τον άνθρωπο στο προσκήνιο. Μετά καλείται ξανά να σώσει την πόλη ένας άπολις, γιατί είναι άπολις ο Οιδίποδας. Αλλά σιγά σιγά σε αυτή τη διαδικασία σώζει και τον εαυτό του. Οπότε είναι σαν ο κανονικός, ο συνηθισμένος, ο μέσος άνθρωπος που μπορεί από το ατομικό καλό που θα πράξει, με μικρές αλλαγές, να βοηθήσει για το γενικό καλό. Αν το προσωπικό καλό του καθενός είναι στραμμένο προς το γενικό καλό, αυτό μπορεί να αντανακλά και στην κοινωνία, στην πολιτική, στην οικονομία, στην τέχνη.

–Τον Χάρη Χαραλάμπους-Καζέπη ως ηθοποιό τι τον μετακίνησε, σε αυτό το ταξίδι του Οιδίποδα;
–Όσο έμπαινα όλο και πιο βαθιά και όσο ανακάλυπτα και δικές μου πτυχές, όσο ξεκαθάριζε κι εμένα μέσα μου το ποιος είμαι, ποιο είναι το στίγμα που θέλω να έχω ως καλλιτέχνης, ως δημιουργός, τόσο έπαιρνα χαρά, με όλες τις δυσκολίες, σωματικές και ψυχικές που έχει η παράσταση, διότι είναι μια πολύ σωματικά εξουθενωτική παράσταση. Υπήρξαν στιγμές που αντιμετώπιζα και εγώ τη δική μου αλήθεια και δυσκολευόμουν να είμαι αντιμέτωπος με αυτήν.

Πληροφορίες

Παραστάσεις, Θέατρο Ριάλτο, Τρίτη 12 και Τετάρτη 13 Μαΐου, ώρα 8:30 μ.μ. Τηλέφωνο κρατήσεων: 77777745