Δωρίτα Γιαννακού
Δεν είμαι σίγουρη κατά πόσο μπορούμε να το αποκαλέσουμε φούσκα, όπως αυτή που ζήσαμε το 2006-2008 όπου η Κύπρος γνώρισε μια πρωτοφανή ανάπτυξη τροφοδοτούμενη από υπερβολικό δανεισμό και κερδοσκοπικές αγορές, ωστόσο πρόκειται για μια κατάσταση προβληματική. Και αναφέρομαι στην κούρσα των τιμών που ακολουθεί ο τομέας των ακινήτων εδώ και αρκετά μεγάλο διάστημα. Ένα ράλι τιμών που δημιουργεί αρνητικές παρενέργειες και στο στεγαστικό ζήτημα. Το κυπριακό real estate εισήλθε στο 2026 έχοντας προηγουμένως καταγράψει μια παρατεταμένη περίοδο ανόδου, που ξεκίνησε μετά την πανδημία και τροφοδοτήθηκε από την αυξημένη επενδυτική δραστηριότητα, την άνθηση του τουρισμού και τη σταδιακή αποκατάσταση της εμπιστοσύνης στον κλάδο. Πλέον, όμως, το ζήτημα φαίνεται να έχει ξεφύγει από τα όρια της κανονικότητας και αυτό έγινε αντιληπτό τόσο από τους Κύπριους - και ειδικότερα τα νεαρά ζευγάρια που δυσκολεύονται να εξεύρουν προσιτή στέγη – όσο και από τους ξένους κάτοικους και επενδυτές οι οποίοι έχουν αρχίσει να θορυβούνται από τις υψηλές τιμές. Ειδικότερα στη Λεμεσό εδώ και αρκετό καιρό οι τιμές των ακινήτων, είτε πρόκειται για οικιστικά είτε για εμπορικά, δεν φαίνεται να έχουν ταβάνι. Καθοριστικός παράγοντας των τιμών των ακινήτων παραμένει η ανισορροπία προσφοράς και ζήτησης. Η έλλειψη επαρκούς αριθμού νέων κατοικιών, σε συνδυασμό με το υψηλό κόστος κατασκευής και γης, κρατά τις τιμές σε υψηλά επίπεδα.
Το πρόβλημα βέβαια με τις υψηλές τιμές των ακινήτων δεν είναι κυπριακό αλλά πανευρωπαϊκό. Οι τιμές των κατοικιών στην Ευρωπαϊκή Ένωση έχουν αυξηθεί κατά περισσότερο από 60% από το 2013 έως το 2024, με ρυθμούς σαφώς ταχύτερους από την αύξηση των εισοδημάτων. Τα ενοίκια κινούνται επίσης ανοδικά, ενώ οι επενδύσεις στην κατασκευή νέων κατοικιών υπολείπονται των πραγματικών αναγκών. Η Ευρώπη, σύμφωνα με εκτιμήσεις της Κομισιόν, χρειάζεται πάνω από δύο εκατομμύρια νέες κατοικίες ετησίως, όταν σήμερα κατασκευάζονται περίπου 1,6 εκατομμύρια, δημιουργώντας ένα μόνιμο και βαθύ έλλειμμα προσφοράς. Αναφορικά με την Κύπρο, τα στοιχεία της Κεντρικής Τράπεζας καταδεικνύουν ότι το 2025 η ζήτηση στην αγορά ακινήτων παρέμεινε ισχυρή. Την ίδια εικόνα ενισχύουν και τα δεδομένα του Κτηματολογίου, τα οποία καταγράφουν αυξημένη κινητικότητα στις αγοραπωλησίες.
Όλο αυτό το σκηνικό λοιπόν φαίνεται ότι θα αρχίσει να διαφοροποιείται εντός του 2026. Παρ’ ότι οι τιμές παραμένουν σε υψηλά επίπεδα, εμφανίζονται ενδείξεις επιβράδυνσης, καθώς οι οικονομικές αντοχές τόσο των αγοραστών όσο και των ενοικιαστών πιέζονται ολοένα και περισσότερο.
Οι Κύπριοι αγοραστές στρέφονται ολοένα και περισσότερο σε πιο προσιτές λύσεις, κυρίως διαμερίσματα μικρότερου μεγέθους, ενώ το ενδιαφέρον για πολυτελείς κατοικίες από ξένους επενδυτές παραμένει, αν και εμφανίζει σημάδια συγκράτησης. Παράλληλα, οι ξένοι έχουν πραγματοποιήσει σημαντικές αγορές ακινήτων στη Λάρνακα καθώς οι τιμές είναι χαμηλότερες σε σχέση με τη Λεμεσό. Συνολικά, το 2026 αναμένεται να εξελιχθεί ως ένα έτος σταθεροποίησης για τις τιμές των ακινήτων. Η επικρατούσα εκτίμηση είναι ότι θα κινηθούν στα ίδια επίπεδα με το 2025 χωρίς ωστόσο να σημειώσουν σημαντική πτώση. Οι ενδείξεις ανα επαρχία καταδεικνύουν ότι θα σημειωθούν ήπιες αυξήσεις σε περιοχές υψηλής ζήτησης, όπως η Λεμεσός και η Λάρνακα, χωρίς ωστόσο να διαφαίνεται γενικευμένη αποκλιμάκωση.
Ως εκ τούτου το 2026 δεν αναμένεται να φέρει απότομες ανατροπές, αλλά να λειτουργήσει ως ένα κομβικό στάδιο μετάβασης. Η αγορά κατοικίας φαίνεται να μπαίνει σε μια φάση δοκιμής και εξισορρόπησης. Αυτό που μένει είναι το ζήτημα της προσιτής στέγασης. Η Κυβέρνηση από τη μεριά της προχώρησε με την ανέγερση 500 σπιτιών σε κρατική γη, αξίας περίπου €7 εκατ προκειμένου να δώσει λύση στο μεγάλο πρόβλημα της στεγαστικής κρίσης. Δεν αναμένουμε βεβαίως να επιλυθεί το ζήτημα αλλά είναι μια αρχή. Οπότε ναι μεν οι τιμές των ακινήτων τείνουν να σταθεροποιηθούν, ωστόσο, οι υπάρχουσες στρεβλώσεις γίνονται πιο εμφανείς και το ζήτημα της στέγασης αναδεικνύεται σε καθοριστικό κοινωνικό και οικονομικό ζήτημα για τα επόμενα χρόνια.
