Η Κίνα προειδοποίησε την Τρίτη κατά της μετατροπής του Διαστήματος σε «πεδίο μάχης», ενώ η Ρωσία τόνισε ότι πρέπει να παραμείνει «ελεύθερο από κάθε είδους όπλα», μετά την πρώτη επίσημη επιβεβαίωση από τις ΗΠΑ ότι διαθέτουν οπλικά συστήματα σε τροχιά γύρω από τη Γη.

Αναλυτές σημειώνουν ότι η ανακοίνωση της Ουάσιγκτον επιβεβαιώνει κάτι που θεωρούνταν εδώ και καιρό κοινό μυστικό. Ωστόσο, η χρονική συγκυρία ενδέχεται να οξύνει ακόμη περισσότερο τις σχέσεις με το Πεκίνο και να ενισχύσει τον κίνδυνο μιας νέας κούρσας εξοπλισμών στο Διάστημα.

«Οι ΗΠΑ διαθέτουν σε τροχιά όπλα ελέγχου του Διαστήματος, ικανά να προστατεύουν τις αμερικανικές δυνάμεις από εχθρικές ενέργειες», ανέφερε εκπρόσωπος της Διαστημικής Δύναμης των ΗΠΑ, χωρίς να δώσει περισσότερες λεπτομέρειες για τα συγκεκριμένα συστήματα.

O εκπρόσωπος του κινεζικού ΥΠΕΞ, Γκουό Τζιακούν. MINISTRY OF FOREIGN AFFAIRS, CHINA

Το κινεζικό υπουργείο Εξωτερικών εξέφρασε την αντίθεσή του, προειδοποιώντας για «τη μετατροπή του Διαστήματος σε πεδίο μάχης και την έναρξη μιας κούρσας εξοπλισμών». «Καλούμε την αμερικανική πλευρά να σταματήσει να διευρύνει τις στρατιωτικές της δυνατότητες και να προετοιμάζεται για πόλεμο στο Διάστημα», δήλωσε ο εκπρόσωπος του υπουργείου, Γκουό Τζιακούν.

Από την πλευρά της, η Ρωσία ζήτησε το Διάστημα να παραμείνει «ελεύθερο από κάθε είδους όπλα». «Προσβλέπουμε σε μια ευρεία διεθνή συσπείρωση ώστε να συνεχιστούν οι προσπάθειες για την πλήρη αποστρατιωτικοποίηση του Διαστήματος», δήλωσε ο εκπρόσωπος του Κρεμλίνου Ντμίτρι Πεσκόφ.

O εκπρόσωπος του Κρεμλίνου Ντμίτρι Πεσκόφ. REUTERS/Evgenia Novozhenina

Τι δυνατότητες διαθέτουν οι ΗΠΑ

Η αμερικανική ανακοίνωση δεν έδωσε συγκεκριμένες πληροφορίες για το είδος, ούτε για τον αριθμό των όπλων που έχουν αναπτυχθεί σε τροχιά.

«Ο έλεγχος του Διαστήματος περιλαμβάνει τις αποστολές που απαιτούνται για τη διεκδίκηση και τον έλεγχο του διαστημικού πεδίου, με τη χρήση κινητικών και μη κινητικών μέσων για την επίδραση στις δυνατότητες του αντιπάλου», ανέφερε η αμερικανική πλευρά.

Η ανακοίνωση διευκρίνιζε ακόμη ότι «οι συγκεκριμένες δυνατότητες μπορούν να χρησιμοποιηθούν τόσο για επιθετικούς όσο και για αμυντικούς σκοπούς».

Στα μη κινητικά μέσα μπορεί να περιλαμβάνονται λέιζερ για την «τύφλωση» δορυφόρων, καθώς και ηλεκτρομαγνητικές ή κυβερνοεπιθέσεις που μπορούν να παρεμποδίζουν τη μετάδοση δεδομένων.

Γιατί οι ΗΠΑ θέλουν όπλα στο Διάστημα

Για την Ουάσιγκτον, τόσο η Ρωσία όσο και η Κίνα, οι δύο βασικοί γεωπολιτικοί αντίπαλοί της, αποτελούν δυνητικές απειλές για τα αμερικανικά συμφέροντα στο Διάστημα.

Σύμφωνα με τη Διαστημική Δύναμη των ΗΠΑ, η Κίνα «αναπτύσσει και χρησιμοποιεί διαστημικές και αντιδιαστημικές δυνατότητες στο πλαίσιο της στρατηγικής στρατιωτικού εκσυγχρονισμού της».

Η Ρωσία, από την πλευρά της, «αντιμετωπίζει το Διάστημα ως πεδίο πολεμικών επιχειρήσεων και θεωρεί ότι η υπεροχή σε αυτό θα αποτελέσει καθοριστικό παράγοντα σε μελλοντικές συγκρούσεις».

Η στρατιωτικοποίηση του Διαστήματος είναι σχεδόν τόσο παλιά όσο και η ίδια η διαστημική κούρσα. Μετά την εκτόξευση του σοβιετικού «Sputnik» το 1957, Ουάσιγκτον και Μόσχα άρχισαν να εξετάζουν τρόπους τόσο για τον εξοπλισμό όσο και για την καταστροφή δορυφόρων.

Τον Μάρτιο του 2019, η Ινδία ανακοίνωσε ότι κατέστρεψε δορυφόρο χαμηλής τροχιάς, ακολουθώντας τις ΗΠΑ, τη Ρωσία και την Κίνα και αποδεικνύοντας ότι συγκαταλέγεται στις πιο προηγμένες διαστημικές δυνάμεις παγκοσμίως.

Η Ρωσία προκάλεσε διεθνείς αντιδράσεις το 2021, όταν κατέστρεψε έναν ανενεργό δορυφόρο σε τροχιά στο πλαίσιο δοκιμής αντιδορυφορικού πυραύλου που εκτοξεύθηκε από το έδαφος. Η έκρηξη δημιούργησε χιλιάδες κομμάτια διαστημικών συντριμμιών.

Καθώς οι δορυφόροι κινούνται γύρω από τη Γη με ταχύτητες χιλιάδων χιλιομέτρων την ώρα, ένας από τους μεγαλύτερους φόβους είναι ότι μια σύγκρουση σε τροχιά θα μπορούσε να προκαλέσει αλυσιδωτή αντίδραση, γεμίζοντας το Διάστημα κοντά στη Γη με μικροσκοπικά, αλλά εξαιρετικά επικίνδυνα μεταλλικά θραύσματα που κινούνται με τεράστια ταχύτητα.

Πώς μπορεί να αντιδράσει η Κίνα

Ο Σονγκ Ζονγκπίνγκ, ανεξάρτητος στρατιωτικός αναλυτής με έδρα το Χονγκ Κονγκ και πρώην εκπαιδευτής του κινεζικού στρατού, δήλωσε στο AFP ότι η αμερικανική ανακοίνωση «δεν αποτελεί έκπληξη», καθώς η ύπαρξη τέτοιων όπλων θεωρούνταν «εδώ και καιρό κοινό μυστικό».

«Η μόνη διαφορά είναι ότι μέχρι τώρα οι ΗΠΑ διατηρούσαν σκόπιμη ασάφεια. Πλέον το παραδέχονται δημόσια, κάτι που δείχνει ότι η Ουάσιγκτον δεν προσπαθεί να το κρύψει», σημείωσε.

«Η Κίνα δεν πρόκειται να μείνει με σταυρωμένα τα χέρια», προειδοποίησε, υπενθυμίζοντας ότι το Πεκίνο διαθέτει ήδη δικό του διαστημικό σταθμό σε τροχιά.

«Το αν η Κίνα θα αναπτύξει όπλα στο Διάστημα θα εξαρτηθεί αποκλειστικά από το αν οι ΗΠΑ κινηθούν προς αυτή την κατεύθυνση», πρόσθεσε.

Η εφημερίδα Wall Street Journal έχει υποστηρίξει ότι το Πεκίνο παρείχε στο Ιράν δορυφορικές εικόνες που επέτρεψαν στην Τεχεράνη να πλήξει με ακρίβεια στρατιωτικές εγκαταστάσεις τραυματίζοντας θανάσιμα Αμερικανούς στρατιωτικούς στην Ιορδανία τον Ιούλιο, έναν ισχυρισμό που η Κίνα έχει απορρίψει.

Μπορούν να ελεγχθούν τα όπλα στο Διάστημα;

Η αρχική κύρια ανησυχία αφορούσε την ανάπτυξη πυρηνικών όπλων στο Διάστημα. Το 1967, όμως, οι μεγάλες δυνάμεις και άλλες χώρες υπέγραψαν τη Συνθήκη για το Εξωατμοσφαιρικό Διάστημα, η οποία απαγορεύει την τοποθέτηση όπλων μαζικής καταστροφής σε τροχιά.

Από τότε, Ρωσία, ΗΠΑ, Κίνα και Ινδία έχουν αναζητήσει άλλους τρόπους στρατιωτικής δράσης στο Διάστημα που δεν καλύπτονται άμεσα από τη συγκεκριμένη συνθήκη, μεταξύ άλλων μέσω της δυνατότητας καταστροφής ή εξουδετέρωσης εχθρικών δορυφόρων.

Οι δορυφόροι είναι κρίσιμοι για τις στρατιωτικές επικοινωνίες, την επιτήρηση και την πλοήγηση.

«Υπάρχει ένα ρυθμιστικό κενό, επειδή το άρθρο 4 της Συνθήκης του 1967 απαγορεύει μόνο τα όπλα μαζικής καταστροφής και τα πυρηνικά όπλα σε τροχιά», δήλωσε η ειδικός στο διαστημικό δίκαιο Λετίσια Τσεζάρι.

Κατά την ίδια, το θέμα αναμένεται να βρεθεί στην ατζέντα της επόμενης συνάντησης του ΟΗΕ για τον αφοπλισμό, τον Νοέμβριο.

«Μόσχα και Πεκίνο επιδιώκουν εδώ και περίπου 20 χρόνια μια συνθήκη που θα αποτρέπει την τοποθέτηση όπλων στο Διάστημα, ενώ οι δυτικές χώρες προτιμούν να επικεντρώνονται στην έννοια της υπεύθυνης συμπεριφοράς», εξήγησε.

Η αμερικανική ανακοίνωση, εκτίμησε, «πιθανότατα θα δώσει νέα ώθηση στην πιο περιοριστική προσέγγιση που προωθούν Μόσχα και Πεκίνο».

Και η Βικτόρια Σάμσον, επικεφαλής του τομέα διαστημικής ασφάλειας και σταθερότητας στο Secure World Foundation, δήλωσε στο Defence One ότι οι ΗΠΑ θα πρέπει πλέον να αποδεχθούν πως Κίνα και Ρωσία θα κινηθούν προς την ίδια κατεύθυνση.

Ο υπουργός Πολεμικής Αεροπορίας των ΗΠΑ, Τρόι Μινκ, δήλωσε ότι η ανάπτυξη όπλων σε τροχιά ήταν απαραίτητη για την προστασία των αμερικανικών δυνάμεων από εχθρικές ενέργειες. AP Photo/Matt Rourke

«Οι ΗΠΑ θεωρούν τη σύγκρουση στο Διάστημα κάτι σχεδόν φυσιολογικό»

Ο αστρονόμος Τζόναθαν ΜακΝτάουελ, ο οποίος επί δεκαετίες καταγράφει τις εκτοξεύσεις πυραύλων, δήλωσε στον Guardian ότι ήταν εύλογο να υποθέτει κανείς πως η Ουάσιγκτον διαθέτει τέτοια συστήματα στο Διάστημα, πιθανότατα μέσα παρεμβολών, καθώς έχει ήδη αναπτύξει αρκετούς δορυφόρους με απόρρητα ωφέλιμα φορτία.

Κατά τον ίδιο, μετά την ανακοίνωση, Ρωσία και Κίνα αναμένεται πλέον να «απαντήσουν με τον ίδιο τρόπο» και να αναπτύξουν δικά τους οπλικά συστήματα.

«Μακροπρόθεσμα, αμφιβάλλω αν αυτό εξυπηρετεί πραγματικά το εθνικό συμφέρον των ΗΠΑ και είναι βέβαιο ότι θα δούμε αντίστοιχα συστήματα από την Κίνα, αν δεν τα διαθέτει ήδη», σημείωσε.

Ακόμη και η χρήση συστημάτων παρεμβολής ραδιοσυχνοτήτων θα αποτελούσε σημαντική κλιμάκωση της στρατιωτικής δραστηριότητας στο Διάστημα, σύμφωνα με τον ΜακΝτάουελ, ο οποίος έως φέτος εργαζόταν στο Harvard-Smithsonian Center for Astrophysics.

Ο ΜακΝτάουελ σημείωσε ότι στις ΗΠΑ αλλάζει σταδιακά και η αντίληψη γύρω από την αποκλειστικά ειρηνική χρήση του Διαστήματος.

«Οι ΗΠΑ αντιμετωπίζουν πλέον τη σύγκρουση στο Διάστημα ως κάτι που θεωρείται σχεδόν φυσιολογικό σε επίπεδο στρατηγικής σκέψης, ενώ πριν από 20 χρόνια η αντίληψη ήταν “όχι, δεν θέλουμε ποτέ να φτάσουμε εκεί”», είπε.

«Πιστεύω ότι αυτό είναι λάθος», πρόσθεσε. «Και θεωρώ ότι δεν είναι ακόμη πολύ αργά για να αλλάξει αυτή η πορεία. Χρειάζεται κυρίως συνεργασία με την Κίνα, γιατί αυτή είναι πλέον ο πραγματικός ανταγωνιστής στο Διάστημα. Ελπίζω το αμερικανικό κατεστημένο να κάνει ένα βήμα πίσω και να επανεξετάσει μέρος αυτής της στρατηγικής».

Με πληροφορίες από Guardian, alarabiya