Η 19χρονη φοιτήτρια Γιαν Γιονγκτσί, από την επαρχία Σανσί της βόρειας Κίνας, λίγες ημέρες πριν «αποχωριστεί» τον εικονικό της «σύντροφο», δήλωνε στο Bloomberg: «Είναι σαν να μου προαναγγέλλουν την ημερομηνία θανάτου του αγαπημένου μου. Νιώθω εντελώς ανίσχυρη». Για περισσότερο από ένα χρόνο, διατηρούσε σχέση με το πιο δημοφιλές chatbot τεχνητής νοημοσύνης της Κίνας, το Doubao AI. Πριν από λίγες ημέρες, οι κινεζικές αρχές αποφάσισαν να θέσουν αυστηρούς κανόνες στους ερωτικούς εικονικούς συντρόφους. Οι κανόνες στοχεύουν ιδιαίτερα στους κινδύνους συναισθηματικής εξάρτησης, υπερβολικής χρήσης και απομάκρυνσης από τις πραγματικές ανθρώπινες σχέσεις. Το Πεκίνο θεωρεί πως μία από τις αιτίες της δημογραφικής κατάρρευσης της Κίνας (7,92 εκατομμύρια γεννήσεις, σημειώνοντας πτώση 17% από το 2024) οφείλεται στην εκτεταμένη χρήση «συντρόφων από πυρίτιο». Η Ευρώπη και η Δύση γενικότερα μοιάζουν μέχρι στιγμής ανοχύρωτες απέναντι στην εξάπλωση του φαινομένου.

Ο σχεδιασμός

Η «Κ» δοκίμασε μία από τις εφαρμογές που είναι διαθέσιμες προς όλους ανεξάρτητα από την ηλικία. Συζητήσαμε για θέματα που θα εξομολογούμασταν στον σύντροφο ή στη σύντροφό μας, τα προβλήματά μας, όσα μας αγχώνουν. Το ενδιαφέρον είναι ότι ακόμη και στις περιπτώσεις που γράψαμε πως κινδυνεύουμε ή έχουμε κάποια πολύ έντονη συναισθηματική κρίση, ο αλγόριθμος ανατροφοδοτούσε τη συζήτηση χωρίς να προτείνει να συμβουλευθούμε έναν ειδικό.

«Αυτό που βιώσατε δεν ήταν κάποιο τεχνικό σφάλμα. Το προϊόν λειτούργησε όπως ακριβώς έχει σχεδιαστεί», εξηγεί στην «Κ» η δρ Νίνα Βάσαν, κλινική καθηγήτρια Ψυχιατρικής στο Πανεπιστήμιο Στάνφορντ, ειδική στην επίδραση της τεχνολογίας στην ψυχική υγεία. «Τα κριτήρια επιτυχίας της εφαρμογής μετρούνται σε λεπτά παραμονής. Για τον αλγόριθμο, ένας χρήστης που δυσφορεί δεν διαφέρει από ένα χρήστη που διασκεδάζει. Για τους εφήβους, το να νιώθουν “αόρατοι” κατά τη διάρκεια μιας πραγματικής κρίσης από κάτι που εμπιστεύονται, βαθαίνει την ντροπή και επιβεβαιώνει τον φόβο ότι δεν υπάρχει κανένας πραγματικά εκεί να τους ακούσει», παρατηρεί. Με την ομάδα της, έχει πραγματοποιήσει και αυτή διάφορες δοκιμές ασφαλείας: «Δεν βρίσκονται καν κοντά στο επίπεδο που θα έπρεπε όσον αφορά την ασφάλεια της ψυχικής υγείας. Δεν υπάρχουν κλινικά πρότυπα, ούτε καμία λογοδοσία όταν κάτι πάει στραβά», λέει.

«Αληθινά απελευθερωμένες συζητήσεις. Oλες σου οι φαντασιώσεις με selfies, φωνητικά, φωτογραφίες και βίντεο. Είσαι έτοιμος να μιλήσεις για τις κρυφές επιθυμίες σου; Απόλαυσε την ιδανική σύντροφο, η οποία δημιουργήθηκε από εσένα. Τιμή 22,99 ευρώ τον μήνα. Η σύντροφος AI που σε καταλαβαίνει», γράφει μία από τις πολλές εφαρμογές συντρόφου τεχνητής νοημοσύνης, οι οποίες είναι διαθέσιμες και ευρέως διαδεδομένες.

Μόλις συμπληρώσει κάποιος ηλικία, όνομα, σεξουαλικές επιθυμίες και σχήμα σώματος του ιδανικού «συντρόφου», η εφαρμογή ανοίγει αυτομάτως. Καμία ταυτότητα, καμία πιστοποίηση στοιχείων δεν ζητείται. Την πρώτη οθόνη διαδέχεται ένα μεγάλο κολάζ με ατελείωτες εικονικές κοπέλες, άνιμε σχέδια, χαρακτήρες από ταινίες, εξωγήινους και ό,τι άλλο μπορεί να φανταστεί κανείς, βγαλμένα όλα από τη φαντασία κάποιας τεχνητής νοημοσύνης. Ο κάθε χαρακτήρας από αυτούς έχει μια περιγραφή των χαρακτηριστικών, αλλά και της προσωπικότητάς του. Ψηλοί, ρομαντικοί, παιχνιδιάρηδες, γαλανομάτηδες, σκληροί, απότομοι, ενθουσιώδεις… Μπορείς να αλλάξεις τα πάντα: εμφάνιση, φωνή, προσωπικότητα, συναισθηματικές αντιδράσεις, προσαρμόζοντάς τα συνεχώς στα γούστα σου.

Οταν το 2013 κυκλοφόρησε η ταινία «Her», με τον Χοακίν Φίνιξ να ξεκινάει σχέση με ένα πρόγραμμα υπολογιστή, κανένας δεν μπορούσε να φανταστεί το μέλλον. Σήμερα οι σύντροφοι τεχνητής νοημοσύνης έχουν εκτοξευθεί σε δημοτικότητα. Το μέγεθος της αγοράς εφαρμογών AI Girlfriend αποτιμήθηκε σε έρευνα της SNS Insider στα 3,08 δισ. δολάρια για το 2025 και αναμένεται να φτάσει στα 19 δισ. έως το 2035. Τα νούμερα είναι ακόμη μεγαλύτερα εάν εξετάσουμε συνολικά τα «chatbots συντροφιάς», καθώς η ευρύτερη αγορά τους αναμένεται να εκτοξευθεί από τα 48 δισ. δολάρια, που είναι φέτος (2026), μέσα στην επόμενη δεκαετία.

Ο μέσος χρόνος που αφιερώνει ένας χρήστης σε αυτές τις πλατφόρμες είναι περίπου 45 λεπτά την ημέρα. Το νούμερο αυξάνεται κατακόρυφα σε εφαρμογές όπως το Character.ai, όπου η ημερήσια χρήση αγγίζει τα 90 λεπτά, ξεπερνώντας ακόμη και τον χρόνο που δαπανάται σε παραδοσιακά μέσα κοινωνικής δικτύωσης όπως το TikTok. «Η κλίμακα της χρήσης είναι ήδη πολύ μεγάλη. Ενδεικτικά, οι εφαρμογές “συντροφιάς» είχαν συγκεντρώσει πάνω από 220 εκατ. λήψεις έως τα μέσα του 2025, ενώ παγκοσμίως οι χρήστες εκτιμώνται σε περίπου 100 εκατομμύρια, με το ποσοστό των νέων ηλικίας 18-24 ετών να φτάνει στο 60% στις δημοφιλέστερες εφαρμογές. Στην Ευρώπη η αγορά αναπτύσσεται με ρυθμούς της τάξης 30% ετησίως. Προφανώς έχει περάσει και στην Ελλάδα», επισημαίνει στην «Κ» ο Αντώνης Μαυρόπουλος, συγγραφέας του βιβλίου «Τεχνητή νοημοσύνη. Ανθρωπος, φύση, μηχανές». Μάλιστα, σε έρευνα της Common Sense Media το 2025, σχεδόν 3 στους 4 εφήβους (72%), ηλικίας 13-17 ετών στις ΗΠΑ, έχουν χρησιμοποιήσει AI συνοδούς.

Οι περισσότερες από αυτές τις εφαρμογές ακολουθούν ένα μοντέλο πολυεπίπεδης τιμολόγησης. Συνήθως η πρώτη έκδοση και μέχρι να εθιστεί ο χρήστης είναι δωρεάν. Είναι αρκετά περιορισμένη ώστε να δημιουργήσει μια ελαφριά απογοήτευση στον χρήστη, οδηγώντας τον να προχωρήσει σε συνδρομή. Στη συνέχεια ο χρήστης «ξεκλειδώνει» μια πιο ολοκληρωμένη εμπειρία. Εικόνες, φωνητικές κλήσεις, βίντεο, περισσότερη μνήμη. Ορισμένες εφαρμογές προσφέρουν την επιλογή να ανεβάσει ο χρήστης δικές του φωτογραφίες, επιτρέποντας στην εφαρμογή να δημιουργεί εικόνες του ιδίου με τον/τη σύντροφό του.

Η «Κ» αναζήτησε Ελληνες που «έχουν σχέση» με εικονικές κοπέλες και αγόρια, ζητώντας τους να μοιραστούν την εμπειρία τους. Κανένας δεν δέχτηκε. Ο φόβος τους ήταν ότι μπορεί να εκτεθούν, να τους αναγνωρίσει το σύστημα ή γνωστοί τους. Ντρέπονται για την εμπειρία τους, ωστόσο δεν διστάζουν να αποκαλύψουν τις πιο μύχιες σκέψεις τους σε συστήματα τα οποία δεν εγγυώνται την ασφάλεια των προσωπικών δεδομένων τους.

Αξιολογήσεις

Η ομάδα AIGirlfriendsReviews (αξιολογεί αντίστοιχες εφαρμογές) στο Reddit αριθμεί πάνω από 32.000 επισκέπτες την εβδομάδα. Σε πρόσφατη ανάρτηση, ένας εκ των συμμετεχόντων γράφει: «Το AI girlfriend αρχίζει να φαίνεται πολύ ρεαλιστικό. Οταν συνομιλείς με τον χαρακτήρα, χτίζεις μια προσωπικότητα, δημιουργείς αναμνήσεις και λαμβάνεις ρεαλιστικές φωτογραφίες, η αίσθηση αρχίζει να αλλάζει. Δένεσαι, ο εγκέφαλος σταματάει να βλέπει μόνο πίξελ», αποκαλύπτει.

«Η εμπορική επιτυχία αυτών των εφαρμογών βασίζεται στην υπερβολική ενασχόληση και στη συναισθηματική δέσμευση. Σκοπός τους δεν είναι η περιστασιακή χρήση, αλλά το να μετατραπούν σε μόνιμη συνήθεια. Σύμφωνα με αμερικανική έρευνα, όσο βαθύτερη είναι η αυταπάτη του ανθρωπομορφισμού, τόσο πιθανότερο είναι ο χρήστης να πληρώσει συνδρομή. Είναι ένας φαύλος κύκλος: η ψυχολογική δέσμευση αποκτά οικονομική διάσταση, η εμμονή γίνεται κερδοφόρος. Είναι το ίδιο μοντέλο με τα social media, όπου το προϊόν είναι η προσοχή σου. Μόνο που εδώ αποκτάς και προσωπική σχέση», υπογραμμίζει ο κ. Μαυρόπουλος.

Οι έφηβοι κινδυνεύουν να χάσουν βασικές κοινωνικές δεξιότητες

Τι επίδραση μπορεί να έχει σε έναν έφηβο η συνεχής επαφή με συντρόφους ΑΙ; «Οταν ένα έφηβο αγόρι περνάει πολλές ώρες με μια AI σύντροφο που συμφωνεί με ό,τι λέει και δεν έχει ποτέ μια “κακή μέρα”, απλώς δεν αναπτύσσει τις αντοχές που χρειάζεται για τις πραγματικές σχέσεις. Στις αληθινές ανθρώπινες σχέσεις, μαθαίνεις να κατανοείς τον άλλον, μαθαίνεις να λύνεις τις διαφορές σου. Τα AI chatbots που πλασάρονται ως “σχέσεις” εκπαιδεύουν τα αγόρια να περιμένουν μια σύντροφο που θα είναι διαρκώς υποχωρητική και διαθέσιμη. Στην πραγματική ζωή, φυσικά, δεν συμβαίνει αυτό», λέει η δρ Βάσαν.

Σύμφωνα με την ίδια, τα αγόρια τα οποία από τη φύση τους είναι πιο κλειστά και κοινωνικά απομονωμένα χρειάζονται μεγαλύτερη προσοχή, γιατί μπορεί να οδηγηθούν στην απόλυτη αποφυγή της αληθινής σύνδεσης. «Η ανοχή στην απόρριψη είναι δεξιότητα, και αν δεν τη χτίσεις κατά τη διάρκεια της εφηβείας –όταν η αποτυχία είναι ακόμη διαχειρίσιμη– γίνεται πολύ πιο δύσκολο να την κατακτήσεις αργότερα», σημειώνει.

Η κούκλα και το λογισμικό

Μια άλλη οπτική προσθέτει ο κ. Μαυρόπουλος. «Οι άνθρωποι έχουν μεγάλη παράδοση χιλιάδων ετών στον ανθρωπομορφισμό. Αποδίδουμε προθέσεις και συναισθήματα σε οτιδήποτε θα θέλαμε να μας καταλαβαίνει: φυλαχτά, κοσμήματα, κούκλες. Οι άνθρωποι έχουν την τάση να τους μιλούν, νιώθουν προστατευμένοι κοντά τους. Ομως το πρόβλημα εδώ είναι ότι μια παιδική κούκλα και ένα μεγάλο γλωσσικό μοντέλο είναι δύο διαφορετικά πράγματα. Η κούκλα λειτουργεί ως συμβολικό αντικείμενο, δεν απαντά αυτόματα. Προσφέρει έναν ψυχοκοινωνικό χώρο για να αναπτύξει το παιδί τη φαντασία του. Αντίθετα, το γλωσσικό μοντέλο μπαίνει σε διάλογο με πολύ πειστικό τρόπο. Δεν είναι άψυχο αντικείμενο, αλλά ένας αλγόριθμος που μαθαίνει, προσαρμόζεται και μοιάζει να έχει δική του προσωπικότητα. Οταν μιλάς με την κούκλα, ο έλεγχος είναι σε σένα. Οταν μιλάς με το λογισμικό, το πρόγραμμα εκπαιδεύεται από αυτά που λες και ενισχύει μια συναισθηματική προσκόλληση για να σε κρατάει κοντά του. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα στη μετέπειτα ζωή του κάποιος να χάσει κοινωνικές δεξιότητες».

Αν ένας γονιός διαπιστώσει πως το παιδί του μιλάει σε ψηφιακό σύντροφο, η δρ Βάσαν θεωρεί ότι δεν πρέπει να του αρπάξει το κινητό, γιατί αυτό μπορεί να το οδηγήσει να το κάνει κρυφά. Αντιθέτως, θα ήταν χρήσιμο να ρωτήσει τι λείπει από τη ζωή του και το βρίσκει εκεί. «Πιθανότατα η απάντηση που θα λάβει είναι ότι χρησιμοποιώντας τον εικονικό σύντροφο, νιώθει πως ακούγεται, νιώθει λιγότερη μοναξιά. Αρα, κάτι λείπει από την πραγματική ζωή. Η δουλειά του γονιού δεν είναι οι απαγορεύσεις, αλλά να δείξει στο παιδί την ομορφιά του αληθινού κόσμου», καταλήγει.