Υπό την «πίεση» των εντατικοποιημένων διαπραγματεύσεων για ειρήνευση στην Ουκρανία, οι Βρυξέλλες αναζητούν για το Κίεβο τρόπους επίσπευσης της ενταξιακής διαδικασίας στην Ευρωπαϊκή Ενωση. Στο πλαίσιο αυτό, η Κομισιόν επεξεργάζεται προτάσεις που θα επιτρέψουν στην Ουκρανία να ενταχθεί στο «μπλοκ» αλλά χωρίς πλήρη δικαιώματα ενός κράτους-μέλους, σύμφωνα με δημοσίευμα των Financial Times.

Αν και η Κομισιόν επισήμως δεν επιβεβαίωσε στην «Κ» τις πληροφορίες, ωστόσο ευρωπαϊκές διπλωματικές πηγές αναφέρουν ότι οι σχετικές προτάσεις κυκλοφορούν στο παρασκήνιο εδώ και καιρό και εκτιμούν ότι το δημοσίευμα αποτελεί μια ανανεωμένη προσπάθεια των Βρυξελλών να «τεστάρουν τα νερά» ως προς την αποδοχή τους, λόγω των προωθημένων συνομιλιών για το ειρηνευτικό σχέδιο υπό την καθοδήγηση των ΗΠΑ.

Στο ειρηνευτικό σχέδιο 20 σημείων, που βρίσκεται στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων, Ουάσιγκτον και Κίεβο «πιέζουν» την Ε.Ε. να συμπεριληφθεί συγκεκριμένη ημερομηνία ένταξης της Ουκρανίας έως το 2027. Πρόκειται μάλιστα για βασικό αίτημα του Ουκρανού προέδρου Βολοντίμιρ Ζελένσκι, ώστε να πείσει τους πολίτες του να αποδεχθούν τυχόν εδαφικές παραχωρήσεις. Ομως, με δεδομένη την έως τώρα αυστηρή διαδικασία ένταξης για τα υποψήφια κράτη-μέλη της Ε.Ε. είναι σχεδόν αδύνατον το Κίεβο να πληροί τα απαιτούμενα κριτήρια.

Οι Βρυξέλλες βρίσκονται εδώ και καιρό σε δίλημμα, καθώς τυχόν απόρριψη απόδοσης συγκεκριμένης ημερομηνίας στο Κίεβο ίσως «εκτροχιάσει» τις ειρηνευτικές συνομιλίες. Ωστόσο αξιωματούχοι της Κομισιόν αναγνωρίζουν ότι αποδοχή της απαίτησης της Ουκρανίας θα υποβαθμίσει τη διαδικασία διεύρυνσης που περιλαμβάνει συγκεκριμένα αξιοκρατικά κριτήρια.

Για να «τετραγωνίσουν τον κύκλο», οι Βρυξέλλες πλέον συζητούν αλλαγή των κανόνων, που έχουν συμφωνηθεί για τη διεύρυνση από το 1993, ώστε να επιτρέπεται ευέλικτη ένταξη νέων μελών, αλλά χωρίς πλήρη δικαιώματα. Ανάμεσα στις προτάσεις που βρίσκονται υπό επεξεργασία είναι να μη δοθούν, για παράδειγμα, δικαιώματα ψήφου αρχικώς στην Ουκρανία στη διάρκεια των συνόδων κορυφής της Ε.Ε. και αντίστοιχα, στα συμβούλια των υπουργών. Επίσης, το Κίεβο θα μπορούσε να αποκτήσει σταδιακή πρόσβαση σε τμήματα της ενιαίας αγοράς του «μπλοκ», στις αγροτικές επιδοτήσεις, σε αναπτυξιακά κονδύλια, εάν και όταν εκπληρώνει μετα-ενταξιακά «ορόσημα».

Αν και η πλειονότητα των κρατών-μελών της Ε.Ε. αναγνωρίζει ότι οι τρέχουσες γεωπολιτικές συνθήκες επιτάσσουν αλλαγή νοοτροπίας ως προς τη διεύρυνση του «μπλοκ», καθώς η πολιτική αυτή είναι συναφής με θέματα ασφαλείας, αρκετές ευρωπαϊκές κυβερνήσεις αντιδρούν στη δημιουργία μιας διττής διαδικασίας, καθώς θα είχε διάφορες επιπτώσεις για τη λειτουργία της Ενωσης.

Για παράδειγμα, κάποιες πρωτεύουσες θεωρούν ότι θα υποβαθμίσει την αξία της ιδιότητας των κρατών-μελών, ενώ θα αποσταθεροποιήσει άλλες υποψήφιες χώρες και ίσως ανοίξει τον δρόμο και για εκείνες που έχουν σημειώσει μηδενική πρόοδο, όπως η Τουρκία, παραδέχονται διπλωματικές πηγές. Για τον λόγο αυτό, θεωρείται σχεδόν σίγουρο ότι θα εγείρουν ενστάσεις Αθήνα και Λευκωσία. Η Ελλάδα συγκαταλέγεται, άλλωστε, στα κράτη-μέλη που θεωρούν ότι η όποια κίνηση αναπροσαρμογής της διαδικασίας της διεύρυνσης θα διατάρασσε τις φιλοδοξίες άλλων υποψήφιων κρατών-μελών, που βρίσκονται μάλιστα στον προθάλαμο της ένταξης εδώ και πάνω από 15 χρόνια.

Σήμερα, πάντως, μόνο το Μαυροβούνιο και η Αλβανία μοιάζουν να είναι πιο κοντά στην ένταξη έχοντας ήδη εκπληρώσει αρκετά ορόσημα, ώστε να φιλοδοξούν να γίνουν μέλη έως το 2030. Για τον λόγο αυτό, Ευρωπαίοι διπλωμάτες θεωρούν ότι οι δύο υποψήφιες χώρες ενδεχομένως αισθανθούν ότι θα τους προσφερθεί ένα λιγότερο ελκυστικό «έπαθλο», ιδιαίτερα έπειτα από χρόνια προσπαθειών και σχετικών μεταρρυθμίσεων. Παρ’ όλα αυτά, ο Αλβανός πρωθυπουργός θεωρεί ότι τα Τίρανα θα μπορούσαν να αποδεχθούν την ιδέα μιας αρχικής ένταξης, χωρίς προνόμια. Μιλώντας στο Politico ανέφερε ότι θα μπορούσε να αποδεχθεί, για παράδειγμα, μια περίοδο να μην έχει δικό της επίτροπο, στις Βρυξέλλες. Τη θέση του Εντι Ράμα δεν φαίνεται, όμως, να συμμερίζονται πρωθυπουργοί άλλων υποψήφιων κρατών-μελών.Σε κάθε περίπτωση, η πρόεδρος της Κομισιόν δείχνει αποφασισμένη ως προς την αναζήτηση λύσης σχετικά με τη διευκόλυνση ένταξης της Ουκρανίας στην Ε.Ε., η οποία προς το παρόν «μπλοκάρεται» από την Ουγγαρία. Ευρωπαϊκές διπλωματικές πηγές υπενθυμίζουν εξάλλου ότι για όλες τις πιθανές αλλαγές στη διαδικασία διεύρυνσης θα χρειαστεί ομοφωνία από τα 27 κράτη-μέλη, που σήμερα μοιάζει απίθανη.