Ηταν καλοκαίρι του 2019, Αύγουστος για την ακρίβεια, όταν ο Ντόναλντ Τραμπ εξέφρασε για πρώτη φορά ανοιχτά, ως πρόεδρος τότε των ΗΠΑ, την πρόθεσή του να αγοράσει το νησί της Γροιλανδίας.

«Ουσιαστικά (σ.σ. η Γροιλανδία) ανήκει στη Δανία», αλλά «είμαστε πολύ καλοί σύμμαχοι με τους Δανούς», έλεγε τότε ο Αμερικανός ηγέτης, αναφερόμενος στο νησί της Αρκτικής, το οποίο, όπως υποστηρίζε, θα μπορούσε να αγοράσει, συνάπτοντας μια συμφωνία που θα μοιάζει με «μεγάλη συμφωνία αγοράς ακινήτων» («large real estate deal»).

«Προστατεύουμε τη Δανία, όπως προστατεύουμε μεγάλα τμήματα του κόσμου. Ετσι προέκυψε η ιδέα και είπα ότι “σίγουρα θα το έκανα”. Στρατηγικά θα μας ενδιέφερε (σ.σ. το να αποκτήσουμε τη Γροιλανδία), αλλά θα μιλήσουμε μαζί τους (σ.σ. με τους Δανούς)», έλεγε ο Αμερικανός ηγέτης εν έτει 2019, διευκρινίζοντας ωστόσο ότι αυτό το θέμα δεν αποτελεί προτεραιότητα για τις ΗΠΑ («it’s not No1 on the burner, I can tell you that»). «Πολλά πράγματα μπορεί να γίνουν. Ουσιαστικά είναι μια μεγάλη συμφωνία αγοράς ακινήτων», εξηγούσε τότε, υποστηρίζοντας μάλιστα ότι η Γροιλανδία είναι οικονομική ασύμφορη για τους Δανούς, επειδή «αυτοί χάνουν 700 εκατ. δολ. ετησίως κατέχοντάς την».

Το προηγούμενο του 2019

«Η Γροιλανδία δεν είναι προς πώληση», είχε απαντήσει τότε, εν έτει 2019, η Δανέζα πρωθυπουργός Μέτε Φρεντέρικσεν, απευθυνόμενη στον Τραμπ. «Είναι παράλογη όλη αυτή η συζήτηση. Ο (σ.σ. τότε πρωθυπουργός της Γροιλανδίας) Κιμ Κίλσεν το ξεκαθάρισε ότι η Γροιλανδία δεν είναι προς πώληση. Το θέμα θεωρείται λήξαν («that’s where the conversation ends»), είχε αναφέρει η πρωθυπουργός της Δανίας, προκαλώντας όμως την αντίδραση του Αμερικανού προέδρου.

Ο Ντόναλντ Τραμπ ενοχλήθηκε από την στάση των Δανών, πράγμα το οποίο δεν έκρυψε. Αντιθέτως, χαρακτήρισε «κακιά» («nasty») τη Δανέζα πρωθυπουργό και ακύρωσε την επίσκεψη που ήταν προγραμματισμένο να πραγματοποιήσει στη Δανία τον Σεπτέμβριο του 2019.

Το θέμα ωστόσο, στην πορεία ξεχάστηκε… για να επανέλθει δριμύτερο περίπου έξι χρόνια μετά.

Η επανεκκίνηση του 2024

Στις 22 Δεκεμβρίου του 2024, ως επανεκλεγείς πια πρόεδρος των ΗΠΑ, ο Ντόναλντ διεμήνυσε, μέσω ανάρτησής του στο δίκτυο TruthSocial, ότι είναι «απολύτως αναγκαίο» οι ΗΠΑ να αποκτήσουν τον έλεγχο της Γροιλανδίας για λόγους «εθνικής ασφάλειας».

Εκτοτε, η αμερικανική διοίκηση δεν σταματά να επανέρχεται στο ίδιο θέμα, με κλιμακούμενη μάλιστα ένταση, εντείνοντας τις πιέσεις κατά των Δανών και όσων τολμούν να τους στηρίζουν.

Εν έτει 2026 πια, ο Τραμπ παρουσιάζεται να προωθεί πια – σχεδόν εμμονικά – τον στόχο της προσάρτησης της Γροιλανδίας, επιστρατεύοντας ευφάνταστες AI-generated φωτογραφίες από τη μία πλευρά και (δασμολογικές) απειλές κατά νατοϊκών συμμάχων από την άλλη.

Αιτίες και προφάσεις

Ο Αμερικανός πρόεδρος επιμένει να υποστηρίζει ότι οι ΗΠΑ χρειάζονται τη Γροιλανδία για λόγους εθνικής ασφάλειας, υπογραμμίζοντας μάλιστα ότι το ΝΑΤΟ θα ήταν πιο ασφαλές εάν το εν λόγω νησί, που σήμερα αποτελεί αυτοδιοικούμενο μέρος του βασιλείου της Δανίας, περνούσε υπό πλήρη αμερικανικό έλεγχο.

Το εν λόγω επιχείρημα ωστόσο, δεν πείθει. Η Γροιλανδία είναι ήδη νατοϊκό έδαφος και οι Αμερικανοί διατηρούν ήδη στρατεύματα εκεί (στην Pituffik Space Base, την άλλοτε γνωστή ως Thule Air Base, στα βορειοδυτικά). Με βάση μάλιστα όσα αναφέρονται στην αμυντική συμφωνία που τους «δένει» με τη Δανία, μια συμφωνία του 1951 που παραμένει εν ισχύ, οι Αμερικανοί δύνανται, εάν το θελήσουν, να αυξήσουν τα στρατεύματα που διατηρούν στη Γροιλανδία (όπου άλλοτε είχαν αρκετές χιλιάδες στρατιώτες) και να επαν-εγκαταστήσουν εκεί βάσεις (κάποτε είχαν περισσότερες από 13), χωρίς αυτό να επηρεάσει το καθεστώς κυριαρχίας της νήσου.

Εάν, όμως, δεν είναι η ασφάλεια ο πραγματικός λόγος για τον οποίο οι ΗΠΑ επιθυμούν αυτήν την προσάρτηση, τότε ποιος είναι;

Αναλυτές αναζητούν τις βαθύτερες αιτίες στον ορυκτό πλούτο της Γροιλανδίας (που περιλαμβάνει σπάνιες γαίες κ.ά.) και στη σημαντική γεωγραφική της θέση, η οποία αποκτά μάλιστα πρόσθετη αξία καθώς το λιώσιμο των πάγων οδηγεί πια στη διάνοιξη νέων οδών γεωπολιτικού ανταγωνισμού. Ακόμη και ως προς αυτό ωστόσο, δεν υπάρχει κάποιο μεγάλο εμπόδιο που να εμποδίζει τους Αμερικανούς από το να κάνουν επενδύσεις στη Γροιλανδία και να αναπτύσσουν εκεί επιχειρηματική δράση. Αντιθέτως μάλιστα, πολλοί Αμερικανοί δισεκατομμυριούχοι, φίλοι του Τραμπ κάποιοι εξ αυτών, έχουν ήδη επενδύσει εκεί, σε εταιρείες όπως είναι για παράδειγμα η «Kobold Metals».

Κατά μία άποψη, ο Ντόναλντ Τραμπ θα μπορούσε να «αξιοποιήσει» τη Γροιλανδία στρατιωτικά και επιχειρηματικά, χωρίς να χρειαστεί να προκαλέσει «εμφύλιο» στις τάξεις του ΝΑΤΟ αρπάζοντάς την από τη Δανία. Εάν όμως ισχύει κάτι τέτοιο, έστω σε έναν βαθμό, τότε γιατί ο Αμερικανός πρόεδρος υιοθετεί πολύ πιο σκληρή γραμμή;

Προσωπικές τάσεις και επιρροές

Ντόναλντ Τραμπ και Ρόναλντ Λόντερ μαζί το 2016 (AP Photo/Evan Vucci)

Η εμμονή του Ντ. Τραμπ με την προσάρτηση της Γροιλανδίας ίσως να απορρέει (και) από άλλους περισσότερο προσωπικούς λόγους, όπως λέγεται.

Ο Αμερικανός πρόεδρος υποστήριξε, απευθυνόμενος στον πρωθυπουργό της Νορβηγίας, ότι πλέον δεν υποχρεούται να σκέφτεται με όρους ειρήνευσης αφού δεν τους έδωσαν πέρυσι το Νόμπελ Ειρήνης. Πιο εβδομάδων, ο ίδιος είχε υποστηρίξει ότι πορεύεται με βάση τη δική του ηθική, κι όχι το διεθνές δίκαιο. Θα μπορούσε, άραγε, η Γροιλανδία να αποτελέσει τα «αντίποινα» για το Νόμπελ που ο Αμερικανός ηγέτης θεωρεί ότι στερήθηκε; Η υπόθεση ηχεί υπερβολική μεν, αλλά…

Από την άλλη πλευρά, κάποιοι εκτιμούν ότι ο Ντόναλντ Τραμπ μπορεί να θέλει πια να μπει στα βιβλία της Ιστορίας ως ο ηγέτης που επέκτεινε τα σύνορα των ΗΠΑ, προσαρτώντας στις Ηνωμένες Πολιτείες το μεγαλύτερο νησί του κόσμου…

Την ιδέα της «αρκτικής επέκτασης» φέρεται να του την «κόλλησε» ένας δισεκατομμυριούχος φίλος του, ο Αμερικανός επιχειρηματίας Ρόναλντ Λόντερ, το 2018. Τουλάχιστον αυτό έχει πια υποστηρίξει δημόσια ο Τζον Μπόλτον, ο οποίος υπηρετούσε τότε στο πλευρό του Τραμπ ως σύμβουλος εθνικής ασφάλειας.

Εμμονή

Το CNN γράφει σχετικά: «Ο Τραμπ φάνηκε να έχει εμμονή με το μέγεθος της Γροιλανδίας […] Η απόκτησή της θα ήταν η μεγαλύτερη που έχει επιτύχει Αμερικανός πρόεδρος και θα καθιστούσε τις ΗΠΑ τη χώρα με τη μεγαλύτερη έκταση στη Γη».

Ο Ρόναλντ Λόντερ, ο άνθρωπος ο οποίος φέρεται να επηρέασε τον Τραμπ, έχει πάντως ήδη «μεταβεί» στη Γροιλανδία, αναπτύσσοντας εκεί επιχειρηματική δράση…