Τον κίνδυνο σοβαρών συνεπειών για τη χώρα εάν ληφθούν αποφάσεις χωρίς τη συναίνεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής σε σχέση με τα μέτρα για τον αφθώδη πυρετό επισήμανε η Υπουργός Γεωργίας Μαρία Παναγιώτου, απαντώντας σε ερωτήσεις μετά την Κοινοβουλευτική Επιτροπή Γεωργίας και Φυσικών Πόρων.

Όπως ανέφερε η κ. Παναγιώτου, η κυπριακή πλευρά βρίσκεται σε συνεχή επικοινωνία με τις Βρυξέλλες για το ενδεχόμενο ευελιξίας στα μέτρα. «Θα πρέπει να περιμένουμε… είμαστε σε διαρκή επικοινωνία με την Επιτροπή και ο ίδιος ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας θα συζητήσει μαζί τους και θα πράξουμε μόλις έχουμε απαντήσεις», είπε.

Η Υπουργός προειδοποίησε ότι μια μονομερής απόφαση για τερματισμό των θανατώσεων χωρίς έγκριση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής θα έχει ως συνέπεια τον αποκλεισμό της Κύπρου από την Ενιαία Αγορά.

Σύμφωνα με την ίδια, από τις επαφές που είχε με τον αρμόδιο Ευρωπαίο Επίτροπο προκύπτει ότι σε ένα τέτοιο ενδεχόμενο θα μπορούσαν να επιβληθούν περιορισμοί όχι μόνο στο εμπόριο αλλά και σε άλλους τομείς.

«Θα επιβληθούν περιορισμοί σε μετακινήσεις προϊόντων, ανθρώπων, επιβατών και στον τουρισμό», ανέφερε, διευκρινίζοντας ότι δεν έγινε αναφορά σε συγκεκριμένες κατηγορίες προϊόντων όπως κτηνοτροφικά αλλά γενικότερα στο εμπόριο.

Η κ. Παναγιώτου επανέλαβε ότι η κυβέρνηση συνεχίζει τις προσπάθειες σε πολιτικό και τεχνοκρατικό επίπεδο για να εξασφαλίσει ευελιξία από τις Βρυξέλλες, με στόχο τον τερματισμό των μαζικών θανατώσεων ζώων χωρίς κλινικά συμπτώματα.

Η Υπουργός τόνισε ότι η Πολιτεία βρίσκεται στο πλευρό των κτηνοτρόφων.

Όπως ανέφερε, «δεν υπάρχει άνθρωπος που να αντέχει να θανατώνονται μαζικά ζώα που φαίνονται υγιή», σημειώνοντας ότι πίσω από κάθε κτηνοτροφική μονάδα βρίσκεται ο κόπος ανθρώπων που στηρίζουν την παραγωγή και την ύπαιθρο.

Όπως εξήγησε, μετά τον εντοπισμό του πρώτου κρούσματος στα κατεχόμενα τον Δεκέμβριο, οι Κτηνιατρικές Υπηρεσίες ζήτησαν την αποστολή εμπειρογνωμόνων από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και προχώρησαν σε ελέγχους σε μονάδες εντός της ζώνης των τριών χιλιομέτρων, ενώ αυξήθηκαν οι έλεγχοι κατά μήκος της γραμμής κατάπαυσης του πυρός. Παράλληλα, δόθηκαν εμβόλια στα κατεχόμενα για περιορισμό της μετάδοσης προς τις ελεύθερες περιοχές.

Η Υπουργός σημείωσε ότι η διαχείριση της κρίσης γίνεται βάσει των ευρωπαϊκών κανονισμών και συγκεκριμένα του Κανονισμού (ΕΕ) 2020/687, που –λόγω της υψηλής μεταδοτικότητας της νόσου που δεν επιτρέπουν σημαντική ευελιξία στα μέτρα.

Παρά ταύτα, όπως είπε, η κυπριακή πλευρά καταβάλλει συνεχείς προσπάθειες για να αναδειχθούν στις Βρυξέλλες οι ιδιαιτερότητες της χώρας ως νησιωτικού κράτους, με στόχο να δοθεί εξαίρεση από τις μαζικές θανατώσεις ζώων χωρίς κλινικά συμπτώματα. Στο πλαίσιο αυτό, ο Πρόεδρος Χριστοδουλίδης βρίσκεται σε επαφή με την Πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν.

Η Υπουργός ανέφερε επίσης ότι έχουν ήδη εξασφαλιστεί σχεδόν 600.000 δόσεις εμβολίων, από τις οποίες περισσότερες από 238.000 έχουν ήδη χορηγηθεί, με προτεραιότητα στις περιοχές με υψηλό επιδημιολογικό φορτίο. Ο εμβολιασμός πραγματοποιείται παγκύπρια σε συνεργασία με τον Παγκύπριο Κτηνιατρικό Σύλλογο.

Παράλληλα, η Υπουργός αναφέρθηκε στα μέτρα που έχουν ληφθεί για περιορισμό της εξάπλωσης της νόσου, μεταξύ των οποίων η δημιουργία 99 τροχόλουτρων και 27 αυτοματοποιημένων συστημάτων απολύμανσης σε κτηνοτροφικές περιοχές, η λειτουργία 24ωρων σημείων ελέγχου και απολύμανσης σε ζώνες προστασίας και επιτήρησης, καθώς και ο επιχειρησιακός συντονισμός 16 υπηρεσιών με τη συμμετοχή άνω των 500 λειτουργών σε καθημερινή βάση.

Σε οικονομικό επίπεδο, σημείωσε ότι έχει ήδη ληφθεί απόφαση του Υπουργικού Συμβουλίου για στήριξη των κτηνοτρόφων λόγω απώλειας εισοδήματος, η οποία θα υπολογίζεται με εξατομικευμένη αξιολόγηση των στοιχείων κάθε μονάδας. Παράλληλα, προωθείται σχέδιο για την επαναδραστηριοποίηση των μονάδων και την ανασύσταση του ζωικού κεφαλαίου μέσω αγοράς ζώων από χώρες απαλλαγμένες από ασθένειες.

Η Υπουργός Γεωργίας τόνισε ότι προτεραιότητα της κυβέρνησης είναι ο περιορισμός της νόσου, η προστασία του ζωικού κεφαλαίου και η στήριξη των κτηνοτρόφων, ώστε ο πρωτογενής τομέας να συνεχίσει να λειτουργεί με προοπτική.

Η κ. Παναγιώτου ανέφερε επίσης ότι έχει ήδη ληφθεί απόφαση από το Υπουργικό Συμβούλιο για σύσταση ειδικής επιτροπής που θα χειριστεί τα ζητήματα αποζημιώσεων των κτηνοτρόφων. Όπως είπε, θα αποσταλούν άμεσα επιστολές προς όλους τους εμπλεκόμενους ώστε να προχωρήσει χωρίς καθυστέρηση η διαδικασία για την καταβολή προκαταβολών που αφορούν την απώλεια εισοδήματος.

Σε σχέση με τις εξαγωγές στο χαλλούμι, σημείωσε ότι η απάντηση που έλαβε από τον αρμόδιο επίτροπο της Ευρωπαϊκή Επιτροπή είναι ότι διασφαλίζονται.

Ο χειρισμός από τις αρμόδιες υπηρεσίες

Σύμφωνα με ενημέρωση των Κτηνιατρικών Υπηρεσιών, οι Ευρωπαίοι εμπειρογνώμονες που επισκέφθηκαν την Κύπρο μετά τον εντοπισμό κρουσμάτων στα κατεχόμενα εισηγήθηκαν όπως πραγματοποιηθούν έλεγχοι σε κτηνοτροφικές μονάδες σε ακτίνα τριών χιλιομέτρων από τη γραμμή αντιπαράταξης. Όπως αναφέρθηκε, από σε αυτή την ακτίνα δεν προέκυπτε κτηνοτροφική μονάδα στην περιοχή της Ορόκλινης.

Λειτουργοί των Κτηνιατρικών Υπηρεσιών σημείωσαν ότι, πέρα από την ανθρώπινη διάσταση της κρίσης, οι ίδιοι καλούνται να εφαρμόσουν αυστηρά την ευρωπαϊκή νομοθεσία. Όπως αναφέρθηκε, οι εξαιρέσεις που προβλέπει η νομοθεσία αφορούν κυρίως σπάνια είδη ζώων ή ζώα μεγάλης αναπαραγωγικής αξίας, όπως για παράδειγμα η κυπριακή κόκκινη αγελάδα ή η αίγα Μαχαιρά, που αν προσβληθούν θα μπορούν να τις εξαιρέσουν από τη θανάτωση με βάση τον κανονισμό.

Η εκπρόσωπος Τύπου των Κτηνιατρικών Υπηρεσιών Σωτηρία Γεωργιάδου χαρακτήρισε «ψυχοφθόρα» την κατάσταση για τους λειτουργούς που καλούνται να διαχειριστούν την κρίση, εξηγώντας παράλληλα ότι οι εργαστηριακές εξετάσεις πραγματοποιούνται με διαφορετικές μεθόδους, οι οποίες μπορούν να εντοπίσουν είτε την παρουσία του ιού είτε αντισώματα. Όπως ανέφερε, όταν σε ένα κοπάδι μεγάλο ποσοστό των δειγμάτων είναι θετικό, δεν υπάρχει ουσιαστικός λόγος για περαιτέρω εξετάσεις, ενώ τόνισε ότι δεν υπάρχουν ιδιωτικά αδειοδοτημένα εργαστήρια στην Κύπρο που να μπορούν να πραγματοποιούν τις συγκεκριμένες αναλύσεις, καθώς υπάρχει σοβαρός κίνδυνος διασποράς του ιού.

Από πλευράς Κτηνιατρικών Υπηρεσιών, ο λειτουργός Απόστολος Μαζέρης ανέφερε ότι μέχρι στιγμής δεν έχουν εντοπιστεί διπλοί κωδικοί μονάδων στο σύστημα καταγραφής, ενώ διευκρίνισε ότι δεν είναι δυνατόν να ελεγχθεί εάν εκδίδονται κωδικοί στα κατεχόμενα. Σε σχέση με τη διαχείριση των νεκρών ζώων, εξήγησε ότι σε τόσο σοβαρές περιπτώσεις επιτρέπεται η ταφή ή καύση επί τόπου, με την ταφή να επιλέγεται ώστε να αποφεύγεται περαιτέρω διασπορά της νόσου. Οι χώροι επιλέγονται σε συνεργασία με διάφορες υπηρεσίες και βρίσκονται όσο το δυνατόν πιο κοντά στις μονάδες.

Εκπρόσωπος του Τμήματος Αναπτύξεως Υδάτων σημείωσε ότι οι χώροι ταφής επιλέγονται σε συνεργασία με το Τμήμα Γεωλογικής Επισκόπησης και το Τμήμα Περιβάλλοντος, ώστε να διασφαλίζεται ότι δεν επηρεάζονται τα υπόγεια ύδατα. Όπως αναφέρθηκε, όλα τα σημεία βρίσκονται σε απόσταση άνω των 450 μέτρων από περιοχές απορροής και λαμβάνονται πρόσθετα μέτρα, όπως επένδυση με άργιλο για αποφυγή διαπερατότητας του εδάφους.

Στο επιχειρησιακό επίπεδο, ο εκπρόσωπος της Αστυνομίας Κύπρου Ιωάννης Καπνουλλάς ανέφερε ότι εφαρμόζονται καθημερινά επιχειρησιακά σχέδια, ενώ από τον Δεκέμβριο πραγματοποιούνται περίπολα κατά μήκος της γραμμής κατάπαυσης του πυρός, ιδιαίτερα στην περιοχή της Πύλας. Παράλληλα διερευνάται το ενδεχόμενο ο ιός να μεταφέρθηκε μέσω σανού. Ωστόσο όπως είπε οι πλείστοι σανοί που βρίσκονται στις κτηνοτροφικές μονάδες είναι ηλικίας 13 μηνών.

Εκ μέρους του Παγκύπριου Κτηνιατρικού Συλλόγου, ο Μάριος Χριστοφόρου, ανέφερε ότι οι ιδιώτες κτηνίατροι συνέδραμαν τις Κτηνιατρικές Υπηρεσίες στους ελέγχους και στα μέτρα βιοασφάλειας, ενώ έχουν εμβολιαστεί ήδη χιλιάδες ζώα. Όπως είπε, όποιος ζητήσει εμβολιασμό εξυπηρετείται εντός 48 ωρών και ότι προσπαθούν να γίνει άμεσα εμβολιαστική κάλυψη. Πρόσθεσε ότι η κατάσταση απαιτεί και αυτοκριτική από όλους, και όπως είπε «υπάρχει συλλογική και ατομική ευθύνη». Παράλληλα εξέφρασε απογοήτευση για χαρακτηρισμούς που δέχονται κτηνίατροι οι οποίοι χαρακτηρίζονται από κάποιους δολοφόνοι, τονίζοντας ότι στόχος τους είναι η προστασία του ζωικού κεφαλαίου.

Παρεμβάσεις οργανώσεων και κτηνοτρόφων, ζητούν δίκαιες αποζημιώσεις

Ο Γενικός Γραμματέας της ΕΚΑ, Πανίκος Χάμπας, εξέφρασε την πεποίθηση ότι υπάρχει λύση στο ζήτημα, υποστηρίζοντας πως θα πρέπει να ανασταλούν οι θανατώσεις και να προχωρήσει ο εμβολιασμός των ζώων. Όπως ανέφερε, «η ΕΕ υιοθέτησε τα ΠΟΠ και κερδίσαμε το ΠΟΠ του χαλλουμιού. Επομένως τα ζώα που το παράγουν είναι ιδιαίτερα», υποστηρίζοντας ότι η Κύπρος θα πρέπει να επικαλεστεί αυτή την ιδιαιτερότητα στο αίτημα για εξαίρεση.

Παράλληλα, σημείωσε ότι υπάρχει η δυνατότητα επίκλησης ανωτέρας βίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

Από πλευράς αγροτικών οργανώσεων, ο πρόεδρος του Παναγροτικού, Τάσος Γιαπάνης, ανέφερε ότι η πρόσφατη συνάντηση στο Προεδρικό Μέγαρο «έφερε φως στο τούνελ» για εξεύρεση λύσης. Εξέφρασε την ελπίδα ότι μετά τη συνάντηση του Προέδρου της Δημοκρατίας με την Πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής θα υπάρξει θετική εξέλιξη, καλώντας παράλληλα σε ψυχραιμία και αποφυγή ενεργειών που θα μπορούσαν να συμβάλουν στη διασπορά του ιού.

Ο Γενικός Γραμματέας της ΠΕΚ, Μιχάλης Λύτρας, σημείωσε ότι όλοι φέρουν ευθύνη για την κατάσταση που έχει δημιουργηθεί, προσθέτοντας ωστόσο ότι κάποιοι φέρουν μεγαλύτερη. Υποστήριξε ότι το αρμόδιο Υπουργείο θα πρέπει να προχωρήσει άμεσα σε αναζήτηση ζωικού πληθυσμού από χώρες που είναι απαλλαγμένες από τη νόσο, ώστε να μην χαθεί η παραγωγή γάλακτος και χαλλουμιού. Παράλληλα, τόνισε την ανάγκη για σωστές αποζημιώσεις προς τους κτηνοτρόφους και για λήψη μέτρων απέναντι σε όσους συνεργάζονται παράνομα με τα κατεχόμενα.

Από την πλευρά των αγελαδοτρόφων, ο Νίκος Παπακυριακού ανέφερε ότι στη ζώνη των 10 χιλιομέτρων βρίσκεται περίπου το 35% του ζωικού πληθυσμού αγελάδων της Κύπρου, τονίζοντας τη σοβαρότητα της κατάστασης. Υπογράμμισε επίσης ότι όταν εντοπίστηκαν κρούσματα στα κατεχόμενα, η Αυστραλία απέκλεισε την Κύπρο από την αγορά της μέχρι τα τέλη Ιανουαρίου.

Ο ίδιος σημείωσε ότι το ζήτημα των κατεχομένων παραμένει κρίσιμο, καθώς η απουσία μέτρων δημιουργεί διαρκή κίνδυνο για την κτηνοτροφία, ενώ κάλεσε την Ευρωπαϊκή Ένωση να δώσει εξηγήσεις για τη διαχείριση των κονδυλίων που διατίθενται για την καταπολέμηση ζωονόσων. Παράλληλα, πρότεινε τη δημιουργία οδοφράγματος στο Πέργαμος για καλύτερο έλεγχο της διέλευσης, καθώς και ενίσχυση των μέσων που χρησιμοποιούνται στις θανατώσεις ζώων.

Ιδιαίτερα φορτισμένες ήταν και οι τοποθετήσεις κτηνοτρόφων που επηρεάζονται άμεσα από τα μέτρα. Όπως ανέφερε ένας από αυτούς, «είχα εισοδήματα 100.000 το μήνα, μου έσφαξαν τα 2.000 ζώα», σημειώνοντας ότι είχε επενδύσει περίπου 1,5 εκατ. ευρώ σε νέα μονάδα και πλέον βρίσκεται πλήρως εκτεθειμένος οικονομικά. Οι ίδιοι ζητούν δίκαιες αποζημιώσεις και άμεση καταβολή της πρώτης δόσης ώστε να μπορέσουν να συνεχίσουν τη δραστηριότητά τους.

Παράλληλα, οι κτηνοτρόφοι ζήτησαν να προχωρήσει άμεσα ο εμβολιασμός και να μην θανατώνονται υγιή ζώα.

Τερματισμό θανατώσεων και αποζημιώσεις για κτηνοτρόφους ζητούν οι Βουλευτές

Ο Πρόεδρος της Κοινοβουλευτικής Επιτροπής, Βουλευτής του ΑΚΕΛ, Γιαννάκης Γαβριήλ, ανέφερε ότι η κρίση με τη ζωονόσο απειλεί με τεράστιες ζημιές την οικονομία και την κτηνοτροφία της Κύπρου. Όπως είπε, μετά από δύο συνεδριάσεις της επιτροπής προκύπτει το συμπέρασμα ότι η Κυβέρνηση δεν έλαβε ουσιαστικά μέτρα για αποτροπή της εξάπλωσης της νόσου μετά τον εντοπισμό κρουσμάτων στα κατεχόμενα, κάνοντας λόγο για «απαράδεκτη διαχείριση», υποτίμηση του κινδύνου ή ανεπάρκεια.

Παράλληλα, εξέφρασε διαφωνία με τη συνέχιση των μαζικών θανατώσεων ζώων, σημειώνοντας ότι η επιλογή αυτή, η οποία παρουσιαζόταν ως μονόδρομος, αμφισβητείται πλέον σοβαρά ως προς τις επιπτώσεις στο ζωικό κεφάλαιο. Υποστήριξε ότι, βάσει των ευρωπαϊκών κανονισμών, μπορεί –μετά από εκτίμηση κινδύνου– να αποφασιστεί αναστολή των θανατώσεων, ενώ έθεσε και ερωτήματα για τους ελέγχους που έγιναν κατά μήκος της γραμμής αντιπαράταξης από τα μέσα Δεκεμβρίου μέχρι τα τέλη Ιανουαρίου. Τόνισε επίσης ότι οι κτηνοτρόφοι πρέπει να αποζημιωθούν πλήρως, χωρίς εκπτώσεις στην αγοραία αξία των ζώων, χαρακτηρίζοντας τις μέχρι στιγμής αναφερόμενες τιμές αποζημίωσης «εξευτελιστικές».

Ο Βουλευτής του ΔΗΣΥ, Χαράλαμπος Πάζαρος, ανέφερε ότι η κατάσταση παραμένει κρίσιμη, σημειώνοντας ότι έχει ήδη θανατωθεί μεγάλος αριθμός ζώων, ενώ καταγράφεται μείωση στην παραγωγή γάλακτος και των προϊόντων του. Όπως είπε, οι κτηνοτρόφοι βρίσκονται σε απόγνωση και ανησυχούν για το αν θα μπορέσουν να συνεχίσουν να έχουν ζώα και εισόδημα.

Υποστήριξε ακόμη ότι δεν υπάρχει ολοκληρωμένο σχέδιο από τις κτηνιατρικές υπηρεσίες για τη διαχείριση των κρουσμάτων, ζητώντας τον άμεσο τερματισμό των θανατώσεων σε εμβολιασμένες φάρμες, ώστε να δοθεί χρόνος για αξιολόγηση και εφαρμογή εναλλακτικών, επιστημονικά τεκμηριωμένων λύσεων, όπως προβλέπει η ευρωπαϊκή νομοθεσία. Τόνισε ότι η προστασία της κτηνοτροφίας, της παραγωγής γάλακτος και των εξαγωγών χαλλουμιού αποτελεί ζήτημα στρατηγικής σημασίας για την οικονομία της χώρας.

Ο Βουλευτής του ΔΗΚΟ, Πανίκος Ορφανίδης, ανέφερε στην Επιτροπή «τα ζώα έχουν ψυχή, δεν θανατώθηκαν, σκοτώθηκαν, δολοφονήθηκαν», ζητώντας από το Υπουργείο να καταθέσει στη Βουλή των Αντιπροσώπων τον σχεδιασμό για τις αποζημιώσεις. Παράλληλα, ζήτησε να δοθούν τα δεδομένα βάσει των οποίων είχε αναφερθεί στις 28 Ιανουαρίου ότι δεν υπήρχαν κρούσματα στα κατεχόμενα, καθώς και ενημέρωση για την τρέχουσα κατάσταση. Αναφέρθηκε επίσης σε περιπτώσεις στην Χίο και τη Λέσβο, όπου –όπως είπε– δεν προχώρησαν σε θανατώσεις ζώων, ούτε σε εμβολιασμούς.

Ο Βουλευτής του ΕΛΑΜ, Λίνος Παπαγιάννης, ανέφερε ότι θα έπρεπε να είχε υπάρξει έγκαιρη ενημέρωση των κτηνοτρόφων για το θέμα των αποζημιώσεων. Υποστήριξε ακόμη ότι, εάν η απάντηση της Ευρωπαϊκή Ένωση στο αίτημα της Κύπρου είναι αρνητική και συνεχιστεί η ίδια πρακτική, τότε θα πρέπει να εξεταστεί ακόμη και η επιλογή της άρνησης εφαρμογής των μέτρων, ώστε να διασφαλιστεί το ζωικό κεφάλαιο.

Από την πλευρά του, ο Βουλευτής του Κινήματος Οικολόγων – Συνεργασία Πολιτών, Χαράλαμπος Θεοπέμπτου, ανέφερε ότι έλαβε επιστολή από καθηγητή του Τεχνολογικού Πανεπιστήμιου Κύπρου, σύμφωνα με την οποία υπάρχει συγκεκριμένη φυλή κυπριακών αγελάδων που κινδυνεύει να εξαφανιστεί εάν προχωρήσουν οι θανατώσεις. Όπως σημείωσε, υπάρχει διαδικασία που θα μπορούσε να εφαρμοστεί ώστε να αντιμετωπιστεί η κατάσταση χωρίς μαζικές θανατώσεις ζώων.