Των ΔΩΡΙΤΑΣ ΓΙΑΝΝΑΚΟΥ και ΠΑΝΑΓΙΩΤΗ ΡΟΥΓΚΑΛΑ
Η οικονομία πάει καλά, αλλά θα μπορούσε να πηγαίνει ακόμη καλύτερα. Οι αριθμοί ευημερούν και οι πολίτες βιώνουν μία καλύτερη πραγματικότητα απ’ ό,τι εκείνη της προηγούμενης δεκαετίας. Ωστόσο, οι Κύπριοι φαίνεται ότι συνεχίζουν να ανησυχούν και να αγωνιούν για την κατάσταση της οικονομίας της χώρας. Τέσσερις μήνες περίπου πριν από τις βουλευτικές εκλογές της 24ης Μαΐου 2026 και όλα θα κριθούν από τον τρόπο με τον οποίο η κυβέρνηση Χριστοδουλίδη διαχειρίζεται τα ζητήματα που κατά κόρον απασχολούν σε οικονομικό επίπεδο τους πολίτες. Η ακρίβεια, η οικονομία και οι μισθοί αποτελούν την «αγία τριάδα» των σημαντικότερων ζητημάτων που συνεχίζουν να απασχολούν τους πολίτες. Στην αμέσως επόμενη θέση (4η), έρχεται το ζήτημα της διαφθοράς.
Όσον αφορά τη διεκπεραίωση των καθημερινών τους αναγκών το δείγμα συνεχίζει να ανησυχεί για τα ψώνια του νοικοκυριού, τα καύσιμα, αλλά και τη στέγαση.
Αυτό καταδεικνύεται από τα ευρήματα της μεγάλης έρευνας K trends του 11ου κύματος, που διεξήχθη τον περασμένο Νοέμβριο και παρουσιάζει η Οικονομική Καθημερινή σε συνεργασία με την PwC Κύπρου (supported by PwC). Η τακτική ανασκόπηση των τάσεων της κυπριακής οικονομίας μέσω έρευνας της εταιρείας IMR σε συνεργασία με το Πανεπιστήμιο Λευκωσίας επισημαίνει ότι η ακρίβεια αποτελεί το νούμερο ένα ζήτημα το οποίο απασχολεί τους Κύπριους πέραν από το κυπριακό πρόβλημα. Πιο συγκεκριμένα, το 58% των όσων συμμετείχαν στην έρευνα ανέφεραν ότι η ακρίβεια αποτελεί τον μεγαλύτερο προβληματισμό τους, ενώ οι μισοί από τους ερωτηθέντες ανέφεραν ότι γενικότερα η οικονομία τους απασχολεί. Το ζήτημα των απολαβών τους βρίσκεται στην τρίτη θέση των προβληματισμών των πολιτών, καθώς μέσα από την έρευνα καταδεικνύεται ότι το 21% όσων έχουν ερωτηθεί δήλωσαν ότι αγχώνονται για τους μισθούς τους. Καυτό ζήτημα αποτελεί για τους Κυπρίους και αυτό της διαφθοράς, αφού η έρευνα αναδεικνύει ότι το 17% όσων συμμετείχαν στην έρευνα προβληματίζεται για τις διαστάσεις που λαμβάνει το ζήτημα στην Κύπρο. Σημειώνεται ότι το ποσοστό όσων ανησυχούν για τη διαφθορά (17%) παρέμεινε στα ίδια επίπεδα με το προηγούμενο κύμα της έρευνας (K trends 10) η οποία διεξήχθη τον Ιούλιο του 2025.
Το μεταναστευτικό, η υγεία/ΓεΣΥ, η παιδεία, η ασφάλεια και οι πόλεμοι βρίσκονται όπως καταδεικνύεται μέσα από τα ευρήματα της έρευνας στα «χαμηλά» αναφορικά με τις ανησυχίες και τους προβληματισμούς των πολιτών. Το στοιχείο αυτό επιβεβαιώνει το γεγονός ότι όποια μεταρρύθμιση επιτευχθεί στους παραπάνω τομείς δεν πρόκειται να διαφοροποιήσει σε μεγάλο βαθμό την κατάσταση στις επικείμενες εκλογές.
ΑΤΑ στους χαμηλόμισθους
Οι 7 στους 10 (72%) από τους ερωτηθέντες υποστηρίζουν ότι η Αυτόματη Τιμαριθμική Αναπροσαρμογή (ΑΤΑ) θα πρέπει να στοχεύσει στη στήριξη των χαμηλόμισθων. Επιπλέον, σύμφωνα με τα ευρήματα της έρευνας, σχεδόν οι μισοί οι οποίοι έχουν ερωτηθεί απάντησαν ότι η ΑΤΑ θα πρέπει να επεκταθεί σε όλους τους εργαζομένους, ενώ οι 3 στους 10 απάντησαν ότι η ΑΤΑ δεν θα έπρεπε να δίνεται σε μισθωτούς δημοσίου οι οποίοι λαμβάνουν ετήσιο εισόδημα άνω των €60 χιλιάδων. Παράλληλα, το 11% των συμμετασχόντων στην έρευνα ανέφεραν ότι η ΑΤΑ θα πρέπει να καταργηθεί και να μπει στο δημόσιο σύστημα επιβράβευσης με βάση την απόδοση και την παραγωγικότητα. Μόνο το 3% υποδεικνύει ότι η ΑΤΑ θα πρέπει να μείνει ως έχει και να δίνεται σε όσους τη λαμβάνουν. Αξίζει να σημειώσουμε ότι η νέα συμφωνία για την ΑΤΑ που προνοεί την πλήρη απόδοσή της στο 100% σε βάθος 18 μηνών, υπογράφηκε τον Νοέμβριο του 2025, την ίδια δηλαδή περίοδο που διεξαγόταν η έρευνα. Υπενθυμίζεται ότι η συμφωνία προβλέπει ακόμα την ενσωμάτωσή της στον εθνικό κατώτατο μισθό ανά διετία, με επέκταση της εφαρμογής της σε πέραν των 55.000 νέων δικαιούχων, κυρίως χαμηλόμισθων.
Η φορολογική μεταρρύθμιση
Η πλειονότητα του δείγματος της έρευνας «K trends 11» τοποθετεί στο επίκεντρο της φορολογικής μεταρρύθμισης, του «πρότζεκτ» που τρέχει από την αρχή του 2026, στη στήριξη των κοινωνικά πιο ευάλωτων ομάδων. Συγκεκριμένα, το 56% των πολιτών θεωρεί ότι βασικός στόχος μιας φορολογικής μεταρρύθμισης θα πρέπει να είναι η στήριξη των πολιτών χαμηλών εισοδημάτων και των νέων οικογενειών. Στη δεύτερη θέση, με ποσοστό 37%, κατατάσσεται η ενδυνάμωση της μεσαίας τάξης, ενώ οι στόχοι που συνδέονται άμεσα με την επιχειρηματικότητα και τις επενδύσεις συγκεντρώνουν χαμηλότερα ποσοστά. Μόλις το 4% των ερωτηθέντων εκτιμά ως προτεραιότητα τη φορολογική ελάφρυνση των εταιρειών, η προσέλκυση επενδύσεων στη χώρα συγκεντρώνει ποσοστό μόλις 2% και μόλις 1% συγκεντρώνει η φορολογική ελάφρυνση όσων πληρώνουν περισσότερους φόρους.
Καθημερινές ανάγκες
Τα ψώνια του νοικοκυριού, αποτελούν τη μεγαλύτερη εστία προβληματισμού των Κυπρίων, σύμφωνα με τα ευρήματα της έρευνας. Ειδικότερα, το 75% των ερωτηθέντων ανέφερε ότι η κάλυψη των αναγκών του νοικοκυριού τους είναι η κυριότερη έγνοια τους. Επιπλέον, το 52% προβληματίζεται για τις τιμές των καυσίμων κίνησης, ενώ το 51% αγωνιά σε σχέση με την κάλυψη του στεγαστικού του δανείου ή του ενοικίου του και την πληρωμή του λογαριασμού του ρεύματος. Σε χαμηλά επίπεδα ανησυχίας συγκαταλέγονται η κάλυψη των λογαριασμών της τηλεφωνίας και ίντερνετ (8%), της ένδυσης και υπόδησής τους (11%) αλλά και των δραστηριοτήτων των παιδιών τους (13%).
Στα θετικά είναι ότι, σύμφωνα με τα ευρήματα της έρευνας, το οικονομικό κλίμα φαίνεται να έχει ενδυναμωθεί περαιτέρω καθώς αυτοί που εκτιμούν ότι η διεκπεραίωση των βασικών τους αναγκών είναι κάπως χειρότερη μειώθηκε σε σύγκριση με το προηγούμενο κύμα της έρευνας.
Ειδικότερα, το 24% των συμμετασχόντων δήλωσαν τον Ιούλιο του 2025 ότι η διεκπεραίωση των βασικών τους αναγκών είναι κάπως χειρότερη, ενώ το 6% δήλωσε ότι είναι σημαντικά χειρότερη.
Την ίδια ώρα, στα ίδια επίπεδα βρίσκονται και οι προσδοκίες των καταναλωτών για την πορεία της οικονομίας τους επόμενους τρεις μήνες. Όπως καταδεικνύεται το 13% των συμμετασχόντων απάντησαν ότι αναμένουν όπως η οικονομία κινηθεί κάπως καλύτερα το επόμενο τρίμηνο, ενώ το 43% των ερωτηθέντων απάντησε ότι η οικονομία δεν αναμένεται ούτε να καλυτερέψει, ούτε να χειροτερέψει τους επόμενους τρεις μήνες. Στον αντίποδα, το 7% απάντησε ότι η οικονομία θα κινηθεί σημαντικά χειρότερα τους επόμενους τρεις μήνες. Τον περσινό Ιούλιο το 13% των συμμετασχόντων είχε απαντήσει ότι αναμένει όπως η οικονομία το επόμενο τρίμηνο θα κινηθεί σημαντικά χειρότερα.
Στάσιμη κατανάλωση
Μικρή υποχώρηση σημείωσε η κατανάλωση κατά το 11ο κύμα της έρευνας που πραγματοποιήθηκε τον Νοέμβριο του 2025. Πιο συγκεκριμένα, τα αποτελέσματα της έρευνας καταδεικνύουν ότι ο μέσος όρος των δαπανών των νοικοκυριών για την αγορά τροφίμων ανήλθε στα €481 από €483 που ήταν στην προηγούμενη έρευνα. Όπως προκύπτει, ποσοστό της τάξης του 36% δήλωσε ότι τη δεδομένη περίοδο ξοδεύει περισσότερα από €501 τον μήνα για την κάλυψη των αναγκών του νοικοκυριού του σε τρόφιμα. Το 21% του δείγματος της έρευνας δήλωσε ότι ξοδεύει από €401 μέχρι €500 τον μήνα.
Στα ίδια ακριβώς επίπεδα παρέμεινε ο προϋπολογισμός που δαπανούν οι Κύπριοι για τα είδη ένδυσης και υπόδησης. Σύμφωνα με την έρευνα, οι πολίτες δαπάνησαν κατά μέσο όρο €174 για είδη ένδυσης και υπόδησης. Το ίδιο ακριβώς ποσό είχαν δαπανήσει κατά τη διάρκεια της διεξαγωγής της προηγούμενης έρευνας που πραγματοποιήθηκε τον Ιούλιο. Τον Ιανουάριο - Φεβρουάριο του 2025 (9ο κύμα) το κονδύλι που οι Κύπριοι δαπανούσαν για ρούχα και παπούτσια έφτανε τα €189.
Στο μεταξύ, οι καταναλωτές εμφανίζονται πιο συνετοί αναφορικά με την κατανάλωση ρεύματος στο νοικοκυριό τους λόγω των αυξήσεων στην τιμή του ηλεκτρικού ρεύματος. Σύμφωνα με τα αποτελέσματα της έρευνας, το 28% των συμμετασχόντων μείωσαν σε αρκετό βαθμό την κατανάλωση ρεύματος στο νοικοκυριό τους. Η έρευνα καταδεικνύει ότι υπάρχει και κόσμος ο οποίος δεν προχώρησε σε περιορισμό της κατανάλωσης ρεύματος (31%).
Στον αντίποδα μειώθηκε το ποσοστό όσων έχουν περιορίσει τις μετακινήσεις τους λόγω των αυξήσεων των τιμών των καυσίμων σε σχέση με το προηγούμενο κύμα της έρευνας. Όπως καταδεικνύεται μόνο το 35% έχει περιορίσει τις μετακινήσεις του, όταν στο προηγούμενο κύμα το ποσοστό αυτό έφτανε το 37%. Αναφορικά με τις ευθύνες για το υψηλό κόστος ενέργειας που επωμίζονται οι Κύπριοι καταναλωτές, η έρευνα σημειώνει ότι μειώθηκε το ποσοστό όσων απάντησαν ότι την κύρια ευθύνη φέρει η διαχρονική έλλειψη στρατηγικής από προηγούμενες κυβερνήσεις για αξιοποίηση εναλλακτικών πηγών ενέργειας. Ειδικότερα, στην έρευνα το 47% είπε ότι οι προηγούμενες κυβερνήσεις αποτελούν τους υπαίτιους για το κόστος της ενέργειας, ενώ στην προηγούμενη έρευνα (10ο κύμα) το ποσοστό αυτό ανερχόταν στο 59%.
Επιφυλακτικοί με τους θεσμούς
Με τον μέσο όρο των απαντήσεων στο 2,18 και μέγιστο το 5, η εμπιστοσύνη των πολιτών στην εκτελεστική εξουσία προβληματίζει. Συγκεκριμένα, 34% των ερωτηθέντων απαντούν καθόλου, 26% λίγο, ενώ 27% τηρούν ουδέτερη στάση και μόλις το 11% εμπιστεύεται την κυβέρνηση. Μια από τα ίδια και για τη Βουλή που λαμβάνει οριακά καλύτερο μέσο όρο αξιολόγησης από την κυβέρνηση (2,19). Συγκεκριμένα, το 33% δηλώνει πως δεν εμπιστεύεται καθόλου τη Βουλή, 25% λίγο, ενώ θετικό πρόσημο λαμβάνει μόνο από το 10%. Η δικαστική εξουσία με τον μέσο όρο στο 2,16 από τα 5 φαίνεται να πληρώνει βαρύ τίμημα για τη διαφθορά και κυρίως την ατιμωρησία όσων εμπλέκονται σε οικονομικά σκάνδαλα. Με βαθμολογία 2,02 στα 5 ο γενικός εισαγγελέας κατατάσσεται στη δεύτερη χειρότερη θέση της αξιολόγησης των θεσμών μετά τα πολιτικά κόμματα. Την υψηλότερη βαθμολογία μεταξύ των θεσμών που εξετάζει αυτή η έρευνα συγκεντρώνει η αστυνομία με 2,60. Στην τρίτη καλύτερη θέση βρίσκονται τα ΜΜΕ με τη μέση βαθμολογία στο 2,36 από τα 5 και την πλειοψηφία να διατηρεί επιφυλάξεις.
Ο νέος γενικός ελεγκτής βρίσκεται για πρώτη φορά στην έρευνα που καταγράφει την εμπιστοσύνη των πολιτών. Ένα σημαντικό ποσοστό 20% δεν εκφράζει άποψη, ενώ ο βαθμός που λαμβάνει από όσους τοποθετήθηκαν προσεγγίζει το 2,26. Ο νέος γενικός ελεγκτής εισπράττει θετικές γνώμες από το 16%, ενώ ένα διπλάσιο ποσοστό τηρεί στάση αναμονής και παραμένει επιφυλακτικό.
Στη δεινότερη θέση όλων των θεσμών που εξετάζει αυτή η έρευνα βρίσκονται τα πολιτικά κόμματα. Με τον μέσο όρο των τοποθετήσεων στο 1,74 από τα 5 και μόλις 5% θετικές γνώμες, τα επίπεδα απαξίωσης των κομμάτων ανάμεσα στην κοινωνία είναι εκρηκτικά και δεν θα αργήσει η ώρα που αυτό θα αποτυπωθεί στις κάλπες.
Οι νέοι εμπιστεύονται τράπεζες
Ο μέσος όρος εμπιστοσύνης των πολιτών προς το τραπεζικό σύστημα στο «K trends 11» παραμένει στα ίδια επίπεδα με αυτά της έρευνας «K trends 10», στο 2,27 συγκεκριμένα, καθώς καταγράφεται οριακή βελτίωση σε σύγκριση με το «K trends 9», όπου ο αντίστοιχος δείκτης ήταν στο 2,23. Οι τιμές αυτές, επιβεβαιώνουν ότι η σχέση των πολιτών με τις τράπεζες εξακολουθεί να χαρακτηρίζεται από επιφυλακτικότητα.
Οι γυναίκες εμφανίζουν ελαφρώς υψηλότερο βαθμό εμπιστοσύνης, με μέσο όρο 2,28, σε σύγκριση με τους άνδρες, για τους οποίους ο δείκτης διαμορφώνεται στο 2,17. Βάσει της έρευνας, οι νεότεροι, ηλικίας 18–24 ετών, εμφανίζονται λιγότερο επιφυλακτικοί απέναντι στις τράπεζες, με μέσο όρο 2,51, ενώ ακολουθούν οι ηλικίες 25–44 με 2,34. Τα χαμηλότερα επίπεδα εμπιστοσύνης καταγράφονται στις ηλικίες 45–64 με μέσο όρο στο 2,05 και στους άνω των 65 ετών με μέσο όρο στο 2,10. Η δυσπιστία στις μεγαλύτερες ηλικίες είναι ξεκάθαρη.
Επιλέγουν τα ψηφιακά μέσα για ενημέρωση οι Κύπριοι
Πρωταγωνιστής στην ενημέρωση των πολιτών για τις ειδήσεις της επικαιρότητας είναι τα ψηφιακά μέσα, όπως προκύπτει από τα στοιχεία της έρευνας «K trends 11». Πρώτη επιλογή αναδεικνύονται τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, τα οποία συγκεντρώνουν ποσοστό 60%, ενώ ακολουθούν οι εφημερίδες και τα ειδησεογραφικά site, που επιλέγονται από το 56% του δείγματος. Τα δύο αυτά δεδομένα, αποτυπώνουν μια μετατόπιση της ενημέρωσης προς τα ψηφιακά και κοινωνικά μέσα, με τα παραδοσιακά μέσα ωστόσο να παραμένουν στο κάδρο για σημαντικό μέρος του κοινού. Η τηλεόραση ως πηγή ενημέρωσης συγκεντρώνει ποσοστό 48%, ενώ στην τελευταία θέση βρίσκεται το ραδιόφωνο, το οποίο επιλέγεται από το 26% των ερωτηθέντων.
