Γράφει η Χρύσα Λιάγγου
Με τη μέγγενη της ενεργειακής κρίσης να σφίγγει επικίνδυνα την Ευρώπη, οι υπουργοί Ενέργειας των 27 κρατών-μελών συνέρχονται σήμερα στο Δουβλίνο επιχειρώντας να χαράξουν μια κοινή γραμμή άμυνας, με χαμηλές τις προσδοκίες για μια ευρωπαϊκή παρέμβαση ικανή να ανακόψει άμεσα την εκρηκτική άνοδο των τιμών. Η επιστολή που έλαβαν μία ημέρα νωρίτερα από τον επίτροπο Ενέργειας Νταν Γιόργκενσεν προσγείωσε τις όποιες προσδοκίες για άμεσα και δραστικά μέτρα από τις Βρυξέλλες. Η Κομισιόν αναγνωρίζει τον κίνδυνο η κρίση τιμών να εξελιχθεί, ενόψει του χειμώνα, και σε κρίση ενεργειακού εφοδιασμού, χωρίς ωστόσο να προκρίνει, τουλάχιστον σε αυτή τη φάση, μια κατεπείγουσα ευρωπαϊκή παρέμβαση για την αντιμετώπιση της διπλής αυτής απειλής.
Η Ευρώπη βρίσκεται σε ιδιαίτερα ευάλωτη θέση λόγω της υψηλής εξάρτησής της από εισαγωγές, η οποία συνδέεται και με τη συρρίκνωση της εγχώριας διυλιστικής δυναμικότητας
«Οπως συζητήσαμε στην Ομάδα Εργασίας για την Ενεργειακή Ενωση, αντιμετωπίζουμε μια κρίση τιμών που συνδέεται με μια κρίση εφοδιασμού», αναφέρει στην επιστολή του ο επίτροπος Ενέργειας, καλώντας τα κράτη-μέλη να επαναφέρουν μέτρα περιορισμού της κατανάλωσης που είχαν εφαρμοστεί κατά την ενεργειακή κρίση του 2022.
Η «συνταγή» περιλαμβάνει μείωση της κατανάλωσης ηλεκτρικής ενέργειας κατά τις ώρες αιχμής, κίνητρα προς τους καταναλωτές ώστε να μετατοπίζουν τη ζήτησή τους με τη βοήθεια έξυπνων μετρητών, περιορισμό της θερμοκρασίας στα δημόσια κτίρια και απενεργοποίηση του μη απαραίτητου δημόσιου φωτισμού κατά τις νυχτερινές ώρες.
Οι συστάσεις, εθελοντικού χαρακτήρα, αποσκοπούν πρωτίστως στη δραστική μείωση της ζήτησης φυσικού αερίου για ηλεκτροπαραγωγή, σε μια συγκυρία κατά την οποία τα ευρωπαϊκά αποθέματα του εισαγόμενου καυσίμου βρίσκονται σε χαμηλό 15ετίας. Ο επίτροπος προτρέπει επίσης τα κράτη-μέλη να αξιοποιήσουν την ευελιξία που παρέχει το ευρωπαϊκό πλαίσιο, εξετάζοντας τη μείωση του στόχου πλήρωσης των αποθηκών στο 80%, από 90% σήμερα. Στόχος είναι να περιοριστεί η πίεση που ασκεί στις τιμές η ανάγκη της Ευρώπης να προσελκύσει μεγάλες ποσότητες LNG σε σύντομο χρονικό διάστημα. Την πρόταση για χαμηλότερο στόχο αποθεμάτων αναμένεται, σύμφωνα με πληροφορίες, να στηρίξει η Ελλάδα, η οποία θα εκπροσωπηθεί στο συμβούλιο από τον υφυπουργό Περιβάλλοντος και Ενέργειας Νίκο Τσάφο. Η Ολλανδία, μάλιστα, προχώρησε ήδη χθες μονομερώς στη μείωση του δικού της στόχου πλήρωσης των αποθηκών στο 64%.
Ο Ελληνας υφυπουργός αναμένεται επίσης να θέσει στο τραπέζι την προοπτική μιας νέας, συντονισμένης απελευθέρωσης στρατηγικών αποθεμάτων πετρελαίου. Δεν αποκλείεται παράλληλα να εγείρει ζήτημα μείωσης της φορολογίας στα καύσιμα, με τις σχετικές απώλειες εσόδων να μη συνυπολογίζονται στο ύψος των δημοσίων δαπανών, προετοιμάζοντας το έδαφος για την επίσημη υποβολή της ελληνικής πρότασης από τον πρωθυπουργό στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της 15ης και 16ης Οκτωβρίου.
Οι συζητήσεις στο άτυπο συμβούλιο των υπουργών Ενέργειας διεξάγονται υπό την πίεση της νέας ανόδου των τιμών σε ολόκληρο το φάσμα των ενεργειακών προϊόντων και υπό τη σκιά εφιαλτικών σεναρίων για τον χειμώνα.
Ανοδικά το αέριο
Η τιμή του φυσικού αερίου στον ευρωπαϊκό κόμβο TTF, έπειτα από μία εβδομάδα αποκλιμάκωσης, αυξήθηκε χθες στα 73,7 ευρώ/MWh, επίπεδο υπερδιπλάσιο σε σχέση με εκείνο πριν από την έναρξη του πολέμου στο Ιράν. Η χαμηλή στάθμη των ευρωπαϊκών αποθεμάτων εκτιμάται ότι θα οξύνει τον ανταγωνισμό με την Ασία για φορτία LNG ενόψει του χειμώνα, εξέλιξη που, σύμφωνα με αναλυτές, ενέχει τον κίνδυνο νέας σημαντικής ανόδου των τιμών.
Η άνοδος του φυσικού αερίου συμπαρασύρει και τις τιμές ηλεκτρικής ενέργειας, οι οποίες κινούνται ήδη σε ένα εύρος 100-200 ευρώ/MWh, ενώ η τιμή του αργού Brent ξεπέρασε χθες τα 106 δολάρια το βαρέλι.
Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλούν οι εξελίξεις στην αγορά ντίζελ. Η παράταση για ακόμη ένα μήνα, έως και τον Οκτώβριο, των περιορισμών στις εξαγωγές ντίζελ από τη Ρωσία, σε συνδυασμό με το ενδεχόμενο απαγόρευσης των αμερικανικών εξαγωγών για 90 ημέρες, εντείνει τις πιέσεις σε μια αγορά που ήδη βρίσκεται σε στενότητα από την έναρξη του πολέμου στον Κόλπο. Πρόσθετο πρόβλημα αποτελεί η περιορισμένη παγκόσμια διυλιστική δυναμικότητα.
Η Ευρώπη βρίσκεται σε ιδιαίτερα ευάλωτη θέση λόγω της υψηλής εξάρτησής της από εισαγωγές, η οποία συνδέεται και με τη συρρίκνωση της εγχώριας διυλιστικής δυναμικότητας. Σχεδόν 30 ευρωπαϊκά διυλιστήρια έχουν κλείσει τα τελευταία 15 χρόνια, στο πλαίσιο της πολιτικής για την ενεργειακή μετάβαση. Η Γαλλία έχει ήδη ζητήσει από την Κομισιόν χαλάρωση των ρυθμιστικών περιορισμών, ώστε να καταστεί δυνατή η αύξηση της παραγωγής των διυλιστηρίων, κυρίως σε ντίζελ και αεροπορικά καύσιμα. Στην Ιταλία, κυβέρνηση και διυλιστήρια έχουν προγραμματίσει συνάντηση στις 8 Οκτωβρίου προκειμένου να εξετάσουν τρόπους ενίσχυσης της παραγωγής ντίζελ και βενζίνης.
